Bài giảng Khoa học tự nhiên 9 (Kết nối tri thức) - Chương XI: Di truyền học mendel, cơ sở phân tử của hiện tượng di truyền - Bài 36: Khái quát về di truyền học

 CHƯƠNG XI
 DI TRUYỀN HỌC MENDEL, 
 CƠ SỞ PHÂN TỬ CỦA 
 HIỆN TƯỢNG DI TRUYỀN
 KHOA HỌC TỰ NHIÊN 9 Em hãy quan sát các hình ảnh bên dưới đây
 Hình Sự di truyền màu da của gia đình Em hãy quan sát các hình ảnh bên dưới đây
 Bố Mẹ
 Màu mắt của các con
 0% 50% 50%
 Hình Sự di truyền màu mắt của gia đình Con sinh ra có những đặc điểm giống bố mẹ và có những đặc 
 điểm khác bố mẹ. Theo em đó là hiện tượng gì?
Hình 1 Sự di truyền màu da của gia đình Hình 2 Sự di truyền màu mắt của gia đình Bài 36
 KHÁI QUÁT VỀ 
 DI TRUYỀN HỌC
 Môn: KHOA HỌC TỰ NHIÊN 9
 Giáo viên:
 Năm học: 2024 – 2025 I. Khái niệm về di truyền và biến dị
 Bố Mẹ
 Đọc thông tin trên và thực hiện 
 các yêu cầu sau:
Một cặp vợ chồng đều có tóc xoăn, người 
con thứ nhất của họ có tóc xoăn, đây là 
một ví dụ về hiện tượng di truyền; người 
con thứ hai của họ có tóc thẳng, đây là 
một ví dụ về hiện tượng biến dị.
 Con thứ nhất Con thứ hai I. Khái niệm về di truyền và biến dị
 Bố Mẹ
Thực hiện các yêu cầu sau:
 Cho biết di truyền và biến dị là gì?
 Lấy thêm ví dụ về hiện tượng di truyền 
và biến dị trong thực tế.
 Con thứ nhất Con thứ hai I. Khái niệm về di truyền và biến dị
 Trả lời
 Sự truyền đạt các đặc điểm từ thế hệ này sang thế hệ khác gọi là di truyền.
 Bố Con 
Bố, mẹ da ngăm sinh ra con cái hầu hết đều da ngăm Bố và con có ánh mắt, tóc, màu da, giống nhau I. Khái niệm về di truyền và biến dị
 Trả lời
 Một số đặc điểm của con cái không giống với bố, mẹ được gọi là biến dị.
Chó mẹ vàng hoe nhưng đẻ ra một bầy chó đốm Con sinh ra có màu mắt khác bố mẹ Di truyền học là gì?
 Là khoa học nghiên cứu về tính 
 di truyền và biến dị ở các sinh vật I. Khái niệm về di truyền và biến dị
 Tế bào
 ● Mọi cơ thể đều được cấu tạo từ tế bào. 
 ● Nhân tế bào chứa nhiễm sắc thể là trung 
 tâm điều khiển mọi hoạt động của tế bào. 
 Nhiễm sắc thể ● DNA là thành phần cấu tạo nên nhiễm 
 sắc thể, các đoạn DNA mang thông tin di 
 truyền mã hoá cho một sản phẩm nhất định 
 nào đó được gọi là gene.
 ● Nhờ khả năng di truyền của gene mà các 
 đặc điểm của bố, mẹ được truyền lại cho 
 thế hệ con. 
Cơ thể DNA I. Khái niệm về di truyền và biến dị
 ● Ở những sinh vật sinh sản vô tính, các 
 cá thể con là những bản sao y hệt mẹ của 
 chúng. 
 ● Ở những sinh vật sinh sản hữu tính, sự 
Sinh sản vô tính tổ hợp lại các gene của bố, mẹ và quá trình 
 di truyền sẽ tạo ra các biến dị. 
  Những biến dị này có khả năng di truyền 
 cho các thế hệ sau.
Sinh sản hữu tính I. Khái niệm về di truyền và biến dị
 Tế bào Hiện tượng di truyền và biến dị 
 do nhân tố di truyền nằm trong 
 Nhiễm sắc thể tế bào (sau này gọi là gene) quy 
 định, do đó gene được xem là 
 trung tâm của di truyền học.
Nhân tế bào
 Hình Sơ đồ mối quan hệ từ gene đến tế bào II. Mendel – người đặt nền móng cho di truyền học
Grego Johann Medel Đậu Hà Lan
 (1822 – 1884) Em có biết
 Đó chính là linh mục Gregor Mendel. Sau khi học hết 
bậc Trung học, do hoàn cảnh gia đình khó khăn, 
Mendel vào học ở trường dòng tại thành phố Brunơ – 
quê hương ông (nay thuộc Cộng hoà Séc) và sau 4 năm 
đã trở thành linh mục (năm 1847). Thuở đó, tu viện có 
lệ các thầy dòng phải dạy học các môn khoa học cho 
các trường của thành phố, do đó Mendel được cử đi 
học Đại học ở Viên (1851-1853). Khi trở về Brunơ, 
ông vừa tham gia dạy học vừa nghiên cứu khoa học. 
Mendel tiến hành thí nghiệm chủ yếu ở đậu Hà Lan từ 
năm 1856 đến năm 1863 trên mảnh vườn nhỏ trong tu 
viện. Các kết quả nghiên cứu này đã giúp Mendel phát 
hiện ra các quy luật di truyền và đã được công bố 
chính thức vào năm 1866.
 Do hạn chế của khoa học đương thời nên người ta 
chưa hiểu được giá trị phát minh của Mendel. Đến 
năm 1900, các quy luật Mendel được các nhà khoa học 
khác tái phát hiện cũng bằng thực nghiệm và năm đó 
được xem là năm Di truyền học chính thức ra đời. II. Mendel – người đặt nền móng cho di truyền học
 Hình dạng hạt  Màu vỏ
 Tròn Nhăn nheo Màu vàng Màu xanh
 Tính 
 Màu hạt  Hình dạng vỏ
 trạng
 Màu vàng Màu xanh Phồng lên Dẹp, cằn cõi
 Màu hoa
 Trạng thái biểu hiện trái ngược nhau của một loại 
 tính trạng được gọi là tính trạng tương phản.
 Hoa tím Hoa trắng II. Mendel – người đặt nền móng cho di truyền học
 Hoa tím
 Nhị hoa (đực)
 Hoa trắng
 Noãn (cái)
 Loại bỏ nhị ra Chuyển phấn hoa 
 khỏi bông hoa tím từ nhị của hoa 
 trắng sang nhụy 
 của hoa tím
 Hình Sơ đồ thụ phấn nhân tạo trên hoa đậu Hà Lan II. Mendel – người đặt nền móng cho di truyền học
 Thực hiện các yêu cầu sau:
 Pthuần chủng (tc)
  Trình bày các bước tiến hành 
 Cây hoa tím Cây hoa trắng
 và kết quả ở thí nghiệm.
  Ở thế hệ F và F có xuất hiện 
 F1 1 2
 dạng màu hoa pha trộn giữa hoa 
 100% cây hoa tím tím và hoa trắng hay không? 
 Yếu tố quy định tính trạng hoa 
 F2 trắng (ở thế hệ P) có biến mất 
 Có cả cây hoa tím và cây hoa trắng trong phép lai không?
Hình Thí nghiệm của Mendel về tính trạng màu hoa ở 
 cây đậu hà lan II. Mendel – người đặt nền móng cho di truyền học
  Trình bày các bước tiến hành 
 và kết quả ở thí nghiệm.
 Trả lời
 Thí nghiệm: Mendel đã tiến hành 
 cho giao phấn giữa các giống đậu 
 hà lan thuần chủng khác nhau về 
 cặp tính trạng tương phản màu 
 sắc hoa. Sau đó, ông lấy các cây 
 ở F1 của phép lai này cho tự thụ 
 phấn thu được kết quả F2.