Bài giảng Luyện từ và câu Lớp 5 - Tuần 7, Bài: Từ nhiều nghĩa - Năm học 2021-2022 - Trường Tiểu học Bình Phước A

 Bài: TỪ NHIỀU NGHĨA
Năm học: 2021- 2022 I. Nhận xét.
1. Tìm nghĩa ở cột B thích hợp với mỗi từ ở cột A:
 A B
 Răng Bộ phận ở hai bên đầu người và động vật, dùng để nghe.
 Mũi Phần xương cứng, màu trắng, mọc trên hàm, dùng để cắn, 
 giữ và nhai thức ăn. 
 Bộ phận nhô lên ở giữa mặt người hoặc động vật có xương 
 Tai sống, dùng để thở và ngửi. I. Nhận xét.
 răng
 Nghĩa gốc
 (là nghĩa ban 
 mũi
đầu của vật) 
 tai 2. Nghĩa của các từ in đậm trong khổ thơ sau có gì khác nghĩa của chúng ở 
bài tập 1?
 RăngRăng củacủa chiếcchiếc càocào
 LàmLàm saosao nhainhai đượcđược??
 MũiMũiMũiMũi thuyềnthuyền rẽrẽ nướcnước
 ThìThì ngửingửi cáicái gìgì??
 CáiCái ấmấm khôngkhông nghenghe
 SaoSao taitai lạilại mọcmọc?? -RăngRăng củacủa chiếcchiếc càocào khôngkhông nhainhai đượcđược
 nhưnhư răngrăng ngườingười
 -MũiMũi thuyềnthuyền khôngkhông đểđể ngửingửi nhưnhư mũimũi
 ngườingười đượcđược
 -TaiTai củacủa cáicái ấmấm khôngkhông dùngdùng đểđể nghenghe 
 nhưnhư taitai ngườingười vàvà độngđộng vậtvật đượcđược
Vậy: răng của chiếc cào, mũi thuyền, tai của ấm là những từ mang 
nghĩa chuyển. 3. Nghĩa của các từ răng, mũi, tai ở bài tập 1 và bài tập 2 có gì giống nhau?
 RăngRăng
 MũiMũi
 TaiTai Khác nhau
Nghĩa gốc Nghĩa chuyển Giống nhau
 Nghĩa gốc Nghĩa chuyển
 ccùngùng chỉchỉ vậtvật sắc,sắc, dùng để dùng để thu 
 nhọn,nhọn, sắpsắp đềuđều nhai thức gom, làm tơi 
 nhaunhau thànhthành hànghàng ăn đất
 cùng chỉ một bộ dùng để dùng để rẽ 
 phận có đầu nhọn thở, ngửi nước
 nhô ra phía trước
 cùng chỉ một bộ dùng để dùng để 
 phận mọc ra ở hai nghe cầm, xách 
 bên Luyện từ và câu
 Từ nhiều nghĩa
 I. Nhận xét.
 - Em II.II.hiểu GhiGhi thế nhớnhớ nào là từ nhiều nghĩa?
* Từ nhiều nghĩa là từ có một nghĩa gốc và một hay một số nghĩa chuyển.
 Từ nhiều nghĩa là từ có một nghĩa gốc và một hay một số nghĩa chuyển. 
 Các nghĩa của từ nhiều nghĩa bao giờ cũng có mối liên hệ với nhau.
- Em có nhận xét gì về mối quan hệ giữa nghĩa gốc và nghĩa chuyển của từ 
nhiều nghĩa?
 * Các nghĩa của từ nhiều nghĩa bao giờ cũng có mối liên hệ với nhau. 1. Trong những câu nào, các từ mắt, chân, đầu mang nghĩa gốc và trong 
những câu nào, chúng mang nghĩa chuyển?
 a. Mắt - Đôi mắt của bé mở to.
 - Quả na mở mắt.
 b. Chân - Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân.
 - Bé bị đau chân.
 c. Đầu - Khi viết em đừng ngoẹo đầu.
 - Nước suối đầu nguồn rất trong. Đôi mắt của bé mở to.
 nghĩanghĩa gốcgốc
 Quả na mở mắt.
 nghĩanghĩa chuyểnchuyển Lòng ta vẫn vững như 
kiềng ba chânchân.
 nghĩanghĩa chuyểnchuyển Bé đau chânchân.
 nghĩa gốc KhiKhi viết,viết, emem đừngđừng ngoẹongoẹo đầuđầu..
 nghĩa gốc
 NướcNước suốisuối đầuđầuđầu nguồnnguồn rấtrất trong.trong.
 nghĩanghĩa chuyểnchuyển 2. Các từ chỉ bộ phận cơ thể của người và động vật thường là những từ 
nhiều nghĩa. Hãy tìm một số ví dụ về sự chuyển nghĩa của những từ sau: 
lưỡi, miệng, cổ, tay, lưng. 
 Làm bài vào vở * Lưỡi: lưỡi liềm, lưỡi hái, lưỡi dao, lưỡi rìu, ... 
* Miệng: miệngmiệng hố,hố, miệngmiệng bát,bát, miệngmiệng bình,bình, miệngmiệng túi,túi, miệngmiệng núinúi lửa...lửa... 
 * Cổ: cổ chai, cổ áo, cổ lọ, cổ bình, 
 cổcổ áoáo
 cổ bình * Tay: tay áo, tay ghế, tay quay,...
 tay áo
 tay quay
* Lưng: lưng ghế, lưng đồi, lưng núi, lưng trời, lưng đê...
 lưng ghế
 lưng núi GHI NHỚ
 Từ nhiều nghĩa là từ có một nghĩa gốc và một hay một số 
nghĩa chuyển. Các nghĩa của từ nhiều nghĩa bao giờ cũng có 
mối liên hệ với nhau. Nhận xét - Dặn dò
- Về nhà xem lại bài và học thuộc phần ghi nhớ.
- Chuẩn bị trước bài:
 Luyện tập về từ nhiều nghĩa