Bài giảng Ngữ văn 6 - Bài: Về thăm mẹ

 Hãy tưởng tượng em đang 
 trên đường trở về nhà để 
 gặp người thân sau một 
chuyến đi xa. Cảm xúc, suy 
 nghĩ trong em lúc đó như 
 thế nào? VỀ THĂM MẸ
 - Đinh Nam Khương - I. Tìm hiểu chung Từ nhan đề bài thơ 
và tranh minh họa, 
 hãy đoán xem 
 người trong tranh 
 là ai. Tâm trạng 
 của người đó thế 
 nào? 1. ĐỌC VĂN BẢN
• 2 HS diễn cảm bài thơ, các HS 
 khác theo dõi văn bản, lắng nghe
• Trong quá trình đọc, vừa tưởng 
 tượng vừa suy ngẫm Con về thăm mẹ chiều đông
 Bếp chưa lên khói, mẹ không có 
 nhà
Về thăm mẹ Mình con thơ thẩn vào ra
 Trời đang yên vậy bỗng oà mưa 
 rơi
 Chum tương mẹ đã đậy rồi
 Nón mê xưa đứng nay ngồi dầm mưa
 Áo tơi qua buổi cày bừa
 Giờ còn lủn củn khoác hờ người 
 rơm
 Đàn gà mới nở vàng ươm
 Vào ra quanh một cái nơm hỏng 
 vành
 Bất ngờ rụng ở trên cành
 Trái na cuối vụ mẹ dành phần con
 Nghẹn ngào thương mẹ nhiều hơn 
 Rưng rưng từ chuyện giản đơn 
 thường ngày. Các bước 
 tìm hiểu 1 
bài thơ là gì 
 nhỉ? (1 (2
 ) Làm việc Hoàn thiện )
 nhóm cặp PHT số 1 Về thăm mẹ 1. Em hãy nêu những hiểu biết của mình về tác giả bài thơ
 - Tên tuổi: ..
 Con về thăm mẹ chiều đông - Quê quán: 
 Bếp chưa lên khói, mẹ không có nhà
 - Tác phẩm chính: ..
 Mình con thơ thẩn vào ra
 Trời đang yên vậy bỗng oà mưa rơi 2. Đọc văn bản và trả lời câu hỏi / thực hiện yêu cầu / điền vào chỗ 
 a/ Xuất xứ của văn bản: 
 Chum tương mẹ đã đậy rồi b/ Bài thơ được viết theo thể : .. 
 Nón mê xưa đứng nay ngồi dầm mưa c/ Đọc văn bản và dùng dấu “/“ để thể hiện cách ngắt nhịp em cho là hợp 
 Áo tơi qua buổi cày bừa lí nhất? Từ đó rút ra các cách ngắt nhịp trong thể thơ mà văn bản sử 
 Giờ còn lủn củn khoác hờ người rơm
 dụng?
 Đàn gà mới nở vàng ươm 
 Vào ra quanh một cái nơm hỏng vành d/ Khoanh tròn vào các vần được gieo với nhau và rút ra nhận xét
 Bất ngờ rụng ở trên cành 
 Trái na cuối vụ mẹ dành phần con e/ Bài thơ là lời của . thể hiện tình . dành cho trong 
 một lần ..
 Nghẹn ngào thương mẹ nhiều hơn 
 g/ Em hãy viết khổ thơ tương ứng với nội dung sau:
Rưng rưng từ chuyện giản đơn thường ngày.
 - Tình cảm của con dành cho mẹ: Khổ 
 - Hoàn cảnh người con về thăm mẹ : Khổ 
 - Hình ảnh người mẹ trong cảm nhận của con : Khổ Về thăm mẹ 1. Em hãy nêu những hiểu biết của mình về tác giả bài thơ
 - Tên tuổi: Đinh Nam Khương (1949-2018) 
 Con về / thăm mẹ / chiều đông - Quê quán: Hương Sơn, Mỹ Đức, Hà Nội 
 Bếp chưa lên khói, / mẹ không có nhà - Tác phẩm chính: Nén hương trên mộ người đàn bà ; Phía sau những hạt 
 Mình con / thơ thẩn / vào ra cát (2001), Đợi chờ gió và trăng (2003), 
 Trời đang yên vậy / bỗng oà mưa rơi
 2. Đọc văn bản và trả lời câu hỏi / thực hiện yêu cầu / điền vào chỗ 
 Chum tương / mẹ đã / đậy rồi a/ Xuất xứ của văn bản: Trích “Mẹ” (Tuyển thơ) – 2002
 Nón mê xưa đứng / nay ngồi dầm mưa b/ Bài thơ được viết theo thể : Lục bát
 Áo tơi / qua buổi / cày bừa c/ Rút ra các cách ngắt nhịp trong thể thơ mà văn bản sử dụng: Ngắt nhịp 
 Giờ còn lủn củn / khoác hờ người rơm chẵn 2/2/2 hoặc 4/4
 d/ Nhận xét về cách gieo vần: Bài thơ được gieo vần đặc trưng cho thể lục bát 
 Đàn gà / mới nở / vàng ươm (gieo vần chân và vần lưng): tiếng thứ 6 của dòng lục gieo vần xuống tiếng sáu 
 Vào ra quanh một / cái nơm hỏng vành của dòng bát; tiếng thứ tám của dòng bát gieo xuống tiếng thứ sáu của dòng lục 
 Bất ngờ / rụng ở / trên cành
 tiếp theo
 Trái na cuối vụ / mẹ dành phần con
 e/ Bài thơ là lời của người con thể hiện tình yêu thương dành cho mẹ 
 Nghẹn ngào / thương mẹ / nhiều hơn trong một lần xa quê về thăm mẹ.
Rưng rưng từ chuyện / giản đơn thường ngày. g/ Em hãy viết khổ thơ tương ứng với nội dung sau:
 - Tình cảm của con dành cho mẹ: Khổ 3
 - Hoàn cảnh người con về thăm mẹ : Khổ 1 
 - Hình ảnh người mẹ trong cảm nhận của con : Khổ 2 1. Tác giả
- Đinh Nam Khương (1949-2018)
- Quê Hương Sơn, Mỹ Đức, Hà Nội
- Hội viên Hội Nhà văn Việt 
 Nam.
- Tác phẩm chính: 
 + Nén hương trên mộ người 
 đàn bà (tiểu thuyết 1992)
 + Các tập thơ: Phía sau 
 những hạt cát (2001), Đợi 
 chờ gió và trăng (2003), 2. Tác phẩm
a/ Xuất xứ: Trích “Mẹ” (Tuyển thơ) – 
2002
b/ Thể loại: Thơ lục bát
c/ Bố cục:
- Khổ 1: Hoàn cảnh người con về 
 thăm mẹ 
- Khổ 2+3: Hình ảnh người mẹ trong 
 cảm nhận của con
Khổ 4: Tình cảm của con dành cho 
mẹ II. Đọc hiểu văn bản Tín hiệu Tín hiệu Tín hiệu Tín hiệu 
 1 2 3 4
• Hãy chỉ ra đặc • Bài thơ là lời • Cảnh vật quanh • Điều gì làm 
 trưng của thơ của ai? Thể ngôi nhà của người con 
 lục bát trong hiện cảm xúc về người mẹ hiện “Nghẹn ngào 
 văn bản (lựa ai? Bộc lộ cảm lên với những thương mẹ 
 chọn 4 dòng thơ xúc trong hoàn hình ảnh nào? nhiều hơn ?” 
 để xét) cảnh ra sao? Những hình ảnh Theo em, 
• Đặc sắc nghệ Cảm xúc chính ấy đã gợi lên những từ láy và 
 thuật nào trong của bài thơ là điều gì về người dấu ba chấm ở 
 bài khiến em ấn gì? mẹ? khổ thơ có tác 
 tượng nhất (từ dụng gì trong 
 ngữ/ hình ảnh/ việc bộc lộ cảm 
 biện pháp tu xúc của nhân 
 từ )? Cho biết vật trữ tình?
 tác dụng của 
 đặc sắc nghệ 
 thuật ấy trong 
 việc thể hiện nội 
 dung bài thơ. 1. Đặc điểm thể thơ lục bát trong bài thơ Về thăm mẹ 1. Đặc điểm thể thơ lục bát trong bài thơ Về thăm mẹ
 Số dòng
 Số tiếng
 • Bài thơ gồm 4 khổ 
 • Dòng trên 6 tiếng, 
 thơ, có khổ 2 dòng 
 dòng dưới 8 tiếng; 
 thơ, có khổ 4 dòng 
 sắp xếp thành 
 thơ, 2 dòng ghép 
 từng cặp
 thành cặp Vần
 Vần lưng
 Vần chân
 • Tiếng thứ 6 của câu 6 vần 
 • Tiếng thứ 8 câu 8 vần 
 với tiếng thứ 6 của câu 8 
 với tiếng thứ 6 của 
 kế tiếp: đông-không; ra-òa; 
 câu 6 kế tiếp
 rồi-ngồi 
 Con về thăm mẹ chiều đông
 (nhà-ra; rơi-rồi; mưa-
 Bếp chưa lên khói, mẹ không có nhà
 bừa; rơm-ươm; vành-
 Mình con thơ thẩn vào ra
 cành; con-hơn)
 Trời đang yên vậy bỗng òa mưa rơi Thanh điệu
 B B B T B B
 Con về thăm mẹ chiều đông
 T B B T B B T B
 Bếp chưa lên khói mẹ không có nhà
 B B B T B B
 Mình con thơ thẩn vào ra
 B B B T T B B B
 Trời đang yên vậy bỗng òa mưa rơi
Nhịp chẵn: 4/2, 4/4 2. Cảm xúc trữ tình trong bài thơ
 a. Nhân vật trữ tình, đối tượng trữ 
 tình
 - Nhân vật trữ tình: người con
 - Đối tượng trữ tình: người mẹ Chặng 1: Khởi động: Tìm 
 hiểu hoàn cảnh người con 
 trở về thăm mẹ
Giải mã Chặng 2: Tăng tốc: Tìm 
văn bản hiểu hình ảnh người mẹ 
 trong cảm nhận của con
 Chặng 3: Về đích: Tìm 
 hiểu tình cảm của con 
 dành cho mẹ