Bài giảng Ngữ văn 7 - Bài 7: Thơ - Tiết 84: Thực hành đọc hiểu Mẹ và quả

 - Nguyễn Khoa Điềm - Thảo luận nhóm 
1. Nhóm 1,2: Từ “quả” ở khổ thơ 1 có gì giống và khác nhau về nghĩa với 
từ “quả” ở khổ 3?
2. Nhóm 3,4,5: Đoạn thơ đã sử dụng biện pháp tu từ nào? Tác dụng của 
biện pháp tu từ ấy? 
3. Nhóm 6,7,8: Ở hai dòng thơ cuối, vì sao nhà thơ lại “hoảng sợ” khi nghĩ 
mình vẫn còn là “một thứ quả non xanh”? (Gợi ý: “Quả non xanh” chỉ điều 
gì? Tại sao điều ấy làm tác giả “hoảng sợ”?). Bài thơ thể hiện được vẻ đẹp gì 
trong suy nghĩ, tình cảm của nhà thơ? - Từ ngữ đặc sắc: “quả” ở khổ thơ 1 ở khổ 3:
- Giống nhau: mang y ́ nghiã tả thực: "Những mùa quả mẹ tôi 
hái được"; "Những mùa quả lặn rồi lại mọc", “một thứ quả 
xanh non”.
- Khác nhau: từ "quả" ở khổ 3 mang y ́ nghiã biể u tượng "Và 
chúng tôi, một thứ quả trên đời"; "Mình vẫn còn một thứ quả 
non xanh". => chỉ những đứa con lớn lên bằng sự chăm sóc, 
tình yêu thương của mẹ. - Các biện pháp tu từ:
+ Hoán dụ: "Bàn tay mẹ" (lấy bộ phận chỉ toàn thể, nói bàn tay mỏi để nói đến sự già yếu của mẹ)
+ Nói giảm nói tránh: Mỏi -> Chỉ tuổi già yếu của mẹ
+ Ẩn dụ "một thứ quả non xanh" - chỉ người con, người con vẫn còn non nớt, chưa trưởng thành, 
chưa làm được những điều xứng đań g với sự mong đợi củ a me.̣
+ Dùng câu hỏi tu từ
- Tác dụng:
+ Tăng sức gợi hình và biểu cảm cho câu thơ
+ Nhằm bộc lộ nỗi lo lắng mẹ tuổi đã già mà mình vẫn chưa đủ khôn lớn, trưởng thành; vẫn là 
"một thứ quả non xanh", chưa thể thành "trái chín" mẹ mong; lo lắng khi không còn có mẹ bên 
cạnh bảo ban, sẻ chia, động viên; sợ mình chưa thể báo đáp công ơn to lớn của mẹ.
+ Qua đó, thể hiện tấm lòng yêu thương và biết ơn mẹ chân thành và vô cùng sâu sắc của con với 
mẹ. Câu 3: 
 - Tâm trạng: Hoảng sợ
 => Con yêu thương, biết ơn và lo lắng khi mẹ không còn, mình 
 vẫn chưa trưởng thành, chưa thể báo đáp công ơn của mẹ.
3/5/2026 1. Nghệ thuật
- Thể thơ tự do với nhịp thơ, giọng điệu tha thiết, trầm lắng giàu chất suy tư.
- Sử dụng hiệu quả các biện pháp tu từ ẩn dụ, hoán dụ, so sánh, điệp ngữ 
- Hình ảnh thơ giản dị, gần gũi, mang ý nghĩa biểu tượng.
2. Nội dung
- Hình ảnh người mẹ tần tảo, vất vả, lam lũ, giàu đức hi sinh và tình yêu thương con.
- Tình yêu và lòng biết ơn, nỗi lo lắng của con khi tuổi mẹ xế chiều.
3. Lưu ý cách đọc văn bản thơ
- Chú ý thể thơ, vần, nhịp điệu, âm hưởng của bài thơ.
- Chú ý hình ảnh thơ, các cách sử dụng từ ngữ, biện pháp tu từ để biểu đạt tình cảm, 
cảm xúc của nhân vật trữ tình.
- Từ bài thơ, nhận ra được những suy ngẫm, cảm xúc, tình cảm của bản thân. LUYỆN TẬP Văn bản “Mẹ và quả” được sáng tác theo thể 
 loại nào?
 A B
 Thất ngôn tứ tuyệt 
Tự do Đường luật
 C D
Lục bát Ngũ ngôn Sai mất rồi!!! Đúng rồi!
 +1 Văn bản “Mẹ và quả” sử dụng phương thức 
 biểu đạt chính nào?
 A B
Miêu tả Nghị luận
 C D
 Tự sự Biểu cảm Sai mất rồi!!! Đúng rồi!
 +1 Câu thơ “Con hoảng sợ ngày bàn tay mẹ 
 mỏi/Mình vẫn còn một thứ quả non xanh” 
 sử dụng những biện pháp tu từ nào?
 A B
Điệp ngữ và nói Hoán dụ và nói 
giảm nói tránh giảm nói tránh
 C D
Nhân hóa và Ẩn dụ và nói giảm 
ẩn dụ nói tránh Sai mất rồi!!! Đúng rồi!
 +1 Qua bài thơ, người mẹ hiện lên là một con 
 người như thế nào?
 A B
Là một người hiền Là một người yêu 
lành, thật thà. thương con.
Là một người phụ nữ C D
 Là một người phụ 
yêu thương con, tần tảo, 
 nữ chăm chỉ.
vất vả, giàu đức hi sinh. Sai mất rồi!!! Đúng rồi!
 +1