Đề kiểm tra chất lượng Ngữ văn 8 - Năm học 2022-2023 - PGD Yên Thế (Có đáp án)

 PHÒNG GD&ĐT YÊN THẾ ĐỀ KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC
 NĂM HỌC 2022 - 2023
 ( Đề gồm 01 trang) MÔN: NGỮ VĂN LỚP 8
 Ngày kiểm tra: 21/4/2023
 Thời gian làm bài:120 phút, không kể thời gian phát đề
Phần I. Đọc- hiểu (4.0 điểm)
 Đọc ngữ liệu sau và trả lời các yêu cầu:
 “Các em học sinh thân mến, có lẽ các em sẽ ngạc nhiên khi hôm nay thầy sẽ nói với các em về 
căn bệnh mà ít nhiều chúng ta sẽ mắc phải. Căn bệnh này tuy không làm chết người ngay lập tức 
nhưng nguy hiểm lắm, nếu nhiều người không quyết tâm chạy chữa thì họ có thể trở thành những 
người vô dụng. Nguy hiểm hơn nữa nếu xã hội có nhiều người mắc bệnh này thì sẽ trở nên nghèo nàn 
lạc hậu, không bao giờ tiến bộ được. Căn bệnh này làm cho con bệnh dần dần trở thành người có nhân 
cách thấp kém, sống theo lối bầy đàn và không giúp ích cho xã hội.
 Đó là thầy đang muốn nói về căn bệnh lười, một căn bệnh có nguy cơ lan rộng một cách nhanh 
chóng. Bệnh này có những biểu hiện và triệu chứng như sau: lười học, lười nghe giảng, lười làm bài 
tập , lười suy nghĩ, lười phản biện, lười đặt câu hỏi.
 Tại sao như vậy? Lười đọc sách hoặc chỉ đọc những cuốn sách nhảm nhí, lười đọc kiến thức 
tham khảo; lười lao động, lười làm việc chân tay kể cả những điều phục vụ cho chính bản thân mình; 
lười tập thể dục thể thao, rèn luyện thân thể. Kể ra thì còn nhiều triệu chứng lười nữa.Chắc rằng mỗi 
em đều cảm thấy mình đã mắc phải những triệu chứng đó.
 Mỗi một người đều có một thời gian sống rất hữu hạn, nếu họ mắc phải bệnh lười thì khoảng 
thời gian sống đó càng trở nên rất ngắn ngủi. Con bệnh sống một cách uể oải, họ không suy nghĩ gì, 
không làm được một việc gì mặc cho thời gian vẫn trôi đi từ giờ này sang giờ khác, ngày này qua ngày 
khác, thậm chí năm này qua năm khác”. 
 (Một phút chữa bệnh lười- PGS.TS Văn Như Cương).
Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích trên.
Câu 2. Vấn đề chính được đề cập đến trong đoạn trích trên là gì?
Câu3. Theo em vì sao tác giả cho rằng: Căn bệnh này tuy không làm chết người ngay lập tức nhưng 
nguy hiểm lắm, nếu nhiều người không quyết tâm chạy chữa thì họ có thể trở thành những người vô 
dụng .
Câu 4. Trong đoạn trích có cụm từ: “ Thời gian sống hữu hạn” em hiểu như thế nào?
Câu 5. Thông điệp nào trong đoạn trích trên có ý nghĩa nhất với em? Vì sao?( trình bày ngắn gọn từ 5-
7 dòng).
Câu 6. Em hãy nêu một số biện pháp mà mình đã làm để hạn chế vấn đề mà thầy Văn Như Cương đề 
cập trong đoạn trích trên.
 Phần II. Làm văn. (6.0 điểm) 
 Câu 1. (2.0 điểm). Từ nội dung bài Đọc- hiểu, em hãy viết đoạn văn ( khoảng 200 chữ) nêu suy nghĩ 
của em về hiện tượng học sinh lười học.
Câu 2. (4.0 điểm). Cảm nhận của em về bức tranh thiên nhiên và vẻ đẹp tâm hồn người chiến sĩ cách 
mạng qua bài thơ Khi con tu hú của Tố Hữu.
 . Hết 
 Họ và tên học sinh: ................................................................ SBD: ................. PHÒNG GD&ĐT YÊN THẾ HƯỚNG DẪN CHẤM BÀI KĐCLGD
 MÔN NGỮ VĂN 8 
 Năm học 2022 -2023
 Hướng dẫn này gồm 04 trang
Phần Câu Yêu cầu Điểm
 Đọc- hiểu 4.0
 1 -HS xác định đúng phương thức biểu đạt chính: nghị luận. 0.5
 -HSlàm sai hoặc không làm. 0
 2 -Vấn đề chính được đề cập đến trong đoạn trích: Sự nguy hiểm của căn bệnh lười, những 0.5
 biểu hiện của nó và hậu quả nghiêm trọng do căn bệnh này gây ra.
 -HSlàm sai hoặc không làm. 0
 3 - Tác giả cho rằng: Căn bệnh này tuy không làm chết người ngay lập tức nhưng nguy 0.75
 hiểm lắm, nếu nhiều người không quyết tâm chạy chữa thì họ có thể trở thành những 
 người vô dụng .Vì:
 -Người bệnh lười sẽ sống uể oải, không suy nghĩ, không có lí tưởng sống, sống không 
 I mục đích; để thời gian trôi đi vô nghĩa; Thậm chí dần dần họ sẽ đánh mất nhân cách của 
 chính mình sống a dua và kìm hãm sự phát triển của xã hội.
 - HS chỉ ra được 2 nội dung. 0.5
 - HS chỉ ra được 1 nội dung. 0.25
 -H không làm hoặc làm sai. 0
 4 -Cụm từ : “Thời gian sống hữu hạn”được hiểu là thời gian trọn vẹn một đời người và so 0.75
 với thời gian của vũ trụ thì thật ngắn ngủi. Và nếu con người không thấu hiểu được điều 
 đó, sống lười biếng thì thời gian sống của mình sẽ càng thu hẹp lại. Quan niệm trên đã 
 gửi gắm một thông điệp sâu sắc để ta tránh xa căn bệnh lười. 
 *Lưu ý: HS có thể có cách lý giải khác , nhưng nội dung hợp lí giáo viên linh hoạt 
 chấm điểm.
 -H không làm hoặc làm sai
 5 * HS cần lựa chọn một thông điệp tác giả gửi gắm có ý nghĩa nhất đối với mình, cần 1.0
 lí giải được vì sao bản thân lại cho rằng thông điệp ấy có ý nghĩa đối với mình. Tuy 0.5
 nhiên, chọn thông điệp và lí giả phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật. 1.0
 Có các thông điệp:
 + Cần luôn đề phòng để tránh bệnh lười. Vì đây là căn bệnh dễ mắc phải ,có nguy cơ 
 ngày càng lan rộng một cách nhanh chóng.
 + Bệnh lười là căn bệnh vô cùng nguy hiểm. Vì làm cho ta không có ý chí phấn đấu, 
 ngại gian khó, dễ buông xuôi, phó mặc,từ đó làm nhân cách của ta đi xuống, kéo theo 
 xã hội lạc hậu, chậm tiến bộ... 0
 - HS không làm hoặc làm sai.
 6 Học sinh nêu ra một số biện pháp của bản thân, hợp lí, phù hợp với chuẩn mực đạo 0,5
 đức và pháp luật
 Làm văn 5.0
 1 a. Bài viết đảm bảo đúng thể thức, dung lượng yêu cầu của một đoạn văn. 
 II
 b. Xác định đúng nội dung chủ yếu cần nghị luận: hiện tượng lười học của học 0.25
 sinh. c. Triển khai hợp lý nội dung đoạn văn: Bài làm đảm bảo các ý cơ bản sau: 1.5
 * Giải thích:Hiện tượng học sinh lười học là không có tinh thần học tập; chán nản 0.5
 học tập; mơ màng đến những vấn đề khác khi đến trương như chơi trò chơi điện tử, 2.0
 lên mạng xã hội về nhà chưa chịu khó học tập.
 *Thực trạng vấn đề: Việc lười học của học sinh đang trở thành nỗi nhức nhối trong 1.0
 nghành giáo dục, nỗi lo lắng của cha mẹ học sinh; hiện tượng này không chỉ ở một số 
 đối tượng cá biệt mà rất nhiều..không ở một trường mà hầu như trường học nào cũng 
 có.
 * Nguyên nhân: 
 + Về phía học sinh: lười nhác trong học tập; bị lôi kéo, nghiện game; đua đòi bạn bè, 
 không có mục tiêu phấn đấu, thiếu ước mơ, sống ỉ lại.. 1.0
 - Do quá nhiều bài tập nên chán nản không muốn làm.
 + Về phía gia đình: Cha mẹ chưa sát sao, thiếu sự quan tâm, chăm sóc con cái, bận 
 làm ăn; Tạo áp lực cho con ..
 + Nhà trường: Tạo áp lực nhiều khiến học sinh chán nản; Bài giảng của thầy cô chưa 
 thay đổi phương pháp,cách thức chương trình học nặng nề..
 + Xã hội: Hòa nhịp với sự phát triển của xã hội, học sinh mê thế giới ảo 
 * Hậu quả: Việc lười học của học sinh dẫn đến đến chất lượng GD ngày càng đi 
 xuống, tạo lỗ hổng kiến thức cho học sinh.
 - Học sinh bỏ học, trốn tiết ngày càng nhiều 0.5
 - Việc lười học của học sinh dẫn đến hệ lụy nghiêm trọng là nước nhà ngày càng 
 thiếu nhân tài...
 *Giải pháp: 0.5
 + Cá nhân: có ý thức tự rèn luyện bản thân, tích cực học tập, không bị dụ dỗ bởi các 
 trò chơi vô bổ...
 + Gia đình: Quan tâm, đông đốc việc học tập, hạn chế tối đa việc sử dụng điện thoại 
 thông minh và các trang mạng xã hội..
 + Nhà trường: tạo nhiều sân chơi bổ ích cho học sinh trải nghiệm; giáo viên giao bài 
 tập hợp lí để học sinh ôn luyện, phương pháp dạy học phù hợp và gây hứng thú...
 * Bài học nhận thức và hành động:
 + Việc học không là chỉ của cá nhân mà còn ảnh hưởng đến tương lai sự phát triển 
 của một quốc gia..
 + Là học sinh: cần chăm chỉ học tập, có thái độ tích cực...
 d. Sáng tạo: Có cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng.
 e.Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ nghĩa tiếng Việt. 0.25
2 a. Yêu cầu về kỹ năng:Học sinh biết kết hợp kiến thức và kĩ năng về dạng bài nghị 0.25
 luận văn học để tạo lập văn bản. Bài viết phải có bố cục 3 phần (Mở bài, Thân bài, 
 Kết bài); văn viết có cảm xúc; thể hiện khả năng cảm thụ văn học tốt; lập luận chặt 
 chẽ.
 b. Yêu cầu về nội dung: Bài làm đảm bảo các ý cơ bản sau:
 * Giới thiệu ngắn gọn về tác giả, tác phẩm và bài thơ. 0,25
 *Cảm nhận về bức tranh thiên nhiên và vẻ đẹp tâm hồn của người chiến sĩ cách mạng 
 trong bài thơ Khi con tu hú + Bức tranh thiên nhiên mùa hè sôi động, tươi đẹp, dạt dào sức sống 1,0
 -Sáu câu thơ đầu là bức tranh mùa hè nơi đồng quê vô cùng khoáng đạt, thanh bình, 
 nên thơ. Có âm thanh báo hiệu hè sang ( khi con tu hú kêu, tiếng ve ngân, tiếng sao 
 diều vi vu trên trời cao..) như một bản nhạc sôi động đầu mùa. Có màu sắc vàng ( 
 vàng của lúa chín, của bắp ngô ), có màu hồng ( của nắng mới), xanh thẳm ( của bầu 
 trời lồng lộng) những gam màu tươi sáng, giàu sức sống, tượng trưng cho sự tự do. 
 Có hình ảnh ( cánh đồng lúa chín, trái cây bắt đầu chín) báo hiệu mùa hè, khoảnh khắc 
 giao mùa từ xuân sang hạ. Có đường nét ( sáo diều “lộn nhào” giữa nền trời xanh 
 thẳm) cảnh vật đường nét có cặp, có đôi tràn trề sức sống thanh xuân, có hương vị (cỏ 
 cây, hoa trái )
 → Qua sáu câu thơ đầu của bài thơ, bức tranh mùa hè quê hương hiện ra trong tâm 
 tưởng người tù cách mạng thật sinh động, tràn đầy sức sống 
 + Vẻ đẹp tâm hồn của người chiến sĩ cách mạng 1.0
 -Nhà thơ bộc lộ tình yêu thiên nhiên đất nước, yêu cái đẹp vì tình yêu đất nước, yêu 
 cái đẹp luôn thường trực trong trái tim người tù cách mạng Tố Hữu. Bởi thi sĩ là nhà 
 thơ- những người nghệ sĩ luôn trân trọng và sáng tạo cái đẹp. Phải vô cùng tinh tế và 
 yêu thiên nhiên tha thiết thì người tù cách mạng mới vẽ nên được bức tranh mùa hè 
 rộn rã âm thanh, rực rỡ sắc màu, ngọt ngào hương vị và tràn trể nhựa sống.
 -Bài thơ còn thể hiện được khát vọng tự do của người chiến sĩ cách mạng trong hoàn 
 cảnh tù đày.
 Sống trong cảnh giam hãm tù ngục nhưng tâm hồn những người từ cách mạng luôn 
 hướng ngoại, luôn muốn “ vượt ngục”, “ đạp tan phòng”
 -Thể hiện ý chí cách mạng, tinh thần lạc quan yêu đời của nhà thơ
 Trong cảnh lao tù gian khổ thiếu thốn , mất tự do, bị tra tấn nhưng người tù cách mạng 
 không thối chí, nản lòng vẫn vượt lên tất cả, vẫn tìm về cuộc sống, với cái đẹp, với con 
 đường cách mạng mà họ đã lựa chọn. Nhà thơ Tố Hữu, mở đầu bài thơ “ Khi con tu hú” là 
 tiếng chim gọi bầy và kết thúc bài thơ là “ Khi con tu hú ngoài trời cứ kêu”
 như tiếng đời, tiếng gọi tự do; như giục giã, thôi thúc đấu tranh.
 * Bức tranh thiên nhiên và vẻ đẹp tâm hồn của người chiến sĩ cách mạng trong bài thơ 0.5
 Khi con tu hú được thể hiện qua những hình thức nghệ thuật đặc sắc.
 +Thể thơ: lục bát uyển chuyển, mềm mại, linh hoạt đã thành công trong việc thể hiện 
 cảm xúc của người tù cách mạng.
 +Hình ảnh thơ gần gũi, giản dị mà giàu sức gợi, chuyển đổi tinh tế, khi thì trong sáng 
 vui tươi, khi thì dằn vặt, u uất.
 +Đặc biệt, chi tiết nghệ thuật “ tiếng chim tu hú” là một sáng tạo độc đáo, giàu ý 
 nghĩa và sức gợi, tạo điểm nhấn cho bài thơ, góp phần thể hiện tâm trạng cảm xúc của 
 tác giả và đem đến thành công cho bài thơ.
 +Giọng thơ: tự nhiên, dạt dào cảm xúc phù hợp bộc lộ tâm trạng của nhân vật trữ tình.
 +Nghệ thuật kết hợp không gian: dưới ngòi bút và sự tưởng tượng phong phú của nhà 
 thơ, bức tranh mùa hè có ve râm ran, có sân phơi ngô vàng, bầu trời xanh lồng lộng; 
 cảnh có xa, có gần, cảnh cao- thấp và tràn ngập màu sắc, âm thanh. Đó quả là những 
 vần thơ hay và đẹp
 * Đánh giá chung: giá trị của cả bài thơ; bày tỏ suy nghĩ của bản thân. 0.5
 d. Sáng tạo: Có cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng 0.25
 e.Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ nghĩa tiếng Việt 0.25
Lưu ý khi chấm bài: 
 Do đặc trưng của môn Ngữ văn, bài làm của học sinh cần được đánh giá tổng quát, tránh đếm ý 
cho điểm một cách máy móc, linh hoạt trong việc vận dụng Hướng dẫn chấm. Việc chi tiết hóa điểm số các ý (nếu có) phải đảm bảo không sai lệch với tổng điểm của mỗi phần và được thống nhất trong Hội đồng 
chấm.
 Chỉ cho điểm tối đa theo thang điểm với những bài viết đáp ứng đầy đủ những yêu cầu đã nêu ở 
mỗi câu, diễn đạt lưu loát, có cảm xúc.
 Khuyến khích những bài viết có sáng tạo, nội dung bài viết có thể không trùng với yêu cầu trong 
đáp án nhưng lập luận thuyết phục, văn phong sáng rõ.