Một số giải pháp nâng cao hiệu quả Bồi dưỡng học sinh giỏi môn Địa lí 9, tại Trường THCS Tiến Thắng

 ơ
 PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO YÊN THẾ
 TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TIẾN THẮNG
 THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP: 
 “MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ BỒI DƯỠNG 
 HỌC SINH GIỎI MÔN ĐỊA LÍ 9 
 TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TIẾN THẮNG”
 Tác giả : Hoàng Văn Hiên
 Chức vụ: Giáo viên
 Lĩnh vực nghiên cứu : Giáo dục Địa lí
 Đơn vị công tác: Trường THCS Tiến Thắng
 Tiến Thắng, tháng 3 năm 2021
 0 CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
 Độc lập- Tự do- Hạnh phúc
 THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP
I. TÊN GIẢI PHÁP:
 “ Một số giải pháp nâng cao hiệu quả Bồi dưỡng học sinh giỏi môn Địa 
lí 9 , tại Trường THCS Tiến Thắng ”
II. NGÀY GIẢI PHÁP ĐƯỢC ÁP DỤNG THỬ: Từ năm học 2019-2020 đến 
nay.
III. CÁC THÔNG TIN BẢO MẬT NẾU CÓ: Không
IV. CÁC GIẢI PHÁP CŨ THƯỜNG LÀM: 
1.Giải pháp 1: Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi môn Địa lí lớp 9
 Trong những năm học trước khi chưa áp dụng giải pháp được thực hiện 
như sau: Ban giám hiệu nhà trường xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ 
chuyên môn năm học. Thì cá nhân giáo viên căn cứ vào đó xây dựng kế hoạch 
bồi dưỡng học sinh giỏi bộ môn. Tuy nhiên chỉ lên kế hoạch một cách chung 
chung, không cụ thể, chi tiết, chủ yếu lên kế hoạch về thời gian ôn luyện, kế 
hoạch mang tính chủ quan của cá nhân. 
 * Ưu điểm: Việc xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi sẽ giúp giáo 
viên chủ động trong công tác ôn luyện về thời gian theo kế hoạch.
 * Hạn chế
 Tuy nhiên việc xây dựng kế hoạch còn mang tính chung chung chưa cụ 
thể, chưa thể hiện được công tác chọn đội tuyển học sinh giỏi, số lượng học sinh 
của đội tuyển, thời gian bồi dưỡng, tài liệu bồi dưỡng.Vì thế khi thực hiện đã 
không mang lại hiệu quả cao.
 Nguyên nhân của hạn chế : do kinh nghiệm làm kế hoạch của các giáo viên 
bồi dưỡng còn hạn chế, chỉ dựa theo kế hoạch chuyên môn nhà trường. Do vậy 
giáo viên ôn cần dựa vào kế hoạch chuyên môn nhưng cũng phải dựa cả vào 
những phần kinh nghiệm trao đổi của bản thân và của đồng nghiệp để nên kế 
hoạch có hiệu quả.
 1 2.Giải pháp 2: Tổ chức thi học sinh giỏi cấp trường và lựa chọn đội tuyển học 
sinh giỏi môn Địa lí lớp 9.
 Sau khi xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, nhà trường và giáo viên kết hợp tổ 
chức thi học sinh giỏi cấp trường từ đó giáo viên dựa vào số điểm của học sinh 
đạt được tại kì thi học sinh giỏi cấp trường để lựa chọn đội tuyển học sinh giỏi 
môn Địa lí. Số lượng học sinh của đội tuyển thường đông.
 * Ưu điểm
 Việc tổ chức thi học sinh giỏi cấp trường sẽ giúp phân loại được đối tượng 
học sinh và năng khiếu bộ môn của các em. 
 Chọn và ôn luyện đội tuyển môn Địa lí với số lượng học sinh đông như vậy 
thứ nhất sẽ tạo được hứng thú cho học sinh trong khi ôn vì có đông bạn cùng ôn 
các em sẽ đỡ ngại, sẽ mạnh dạn hơn; thứ hai trong quá trình ôn luyện giáo viên 
sẽ có sự so sánh chọn lọc được những học sinh tốt nhất để dự các kì thi cấp 
huyện trở lên. 
 * Hạn chế
 Việc lựa chọn đội tuyển chỉ dựa điểm trong kì thi học sinh giỏi cấp trường 
thì thật sự chưa đem lại hiệu quả cao, vì trên thực tế có những học sinh mặc dù 
đạt điểm cao nhưng trong quá trình bồi dưỡng lại không chăm chỉ, không có sự 
tiến bộ; có những học sinh thời điểm thi học sinh giỏi cấp trường mặc dù chưa 
đạt điểm cao nhưng lại rất chăm chỉ và có thể tiến bộ nhiều trong quá trình bồi 
dưỡng. Vì một số học sinh mặc dù học tốt môn Địa lí nhưng tư tưởng của các 
em lại không thích tham gia đội tuyển Địa lí, như vậy trong quá trình ôn luyện 
các em sẽ thiếu sự nhiệt tình, tự giác.
 Do bồi dưỡng một lúc nhiều học sinh như vậy, giáo viên sẽ không tập trung 
được nhiều thời gian bồi dưỡng cho từng học sinh, từ đó việc khắc sâu những 
kiến thức nâng cao và các kĩ năng cơ bản cho từng học sinh không được nhuần 
nhuyễn, kết quả ôn luyện chưa cao.
 Nguyên nhân của hạn chế đó là do cách tổ chức thi học sinh giỏi cấp 
trường rất sớm, khi mà các em học sinh chưa được ôn tập các chủ đề. Bên cạnh 
đó còn do việc phát hiện nhân tố yêu thích bộ môn, có năng khiếu học môn địa lí 
 2 chưa thường xuyên và kịp thời động viên. Cần cho ôn tập được một số chuyên 
đề sau đó mới tổ chức đánh giá thi học sinh giỏi cấp trường môn địa lí. Giáo 
viên cần quan sát để ý phát hiện các học sinh có tố chất học tốt môn địa lí để có 
kế hoạch ôn từ lớp 6.
3. Giải pháp 3: Tiến hành bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi môn Địa lí 9
 Sau khi lựa chọn được đội tuyển học sinh giỏi, giáo viên tiến hành tổ chức 
bồi dưỡng theo lịch phân công của nhà trường, ôn vào các buổi chiều thứ hai, 
thứ tư và thứ sáu. Ngoài ra các buổi chiều còn lại, thậm chí cả một số buổi tối 
giáo viên đưa học sinh về nhà ôn luyện.
 Nội dung bồi dưỡng học sinh giỏi môn Địa lí chủ yếu theo kiến thức cơ bản 
trong sách giáo khoa và một số sách bài tập.
 Bồi dưỡng hết toàn bộ nội dung lý thuyết sau đó mới chuyển sang rèn các 
kĩ năng như vẽ biểu đồ, xử lý số liệu, phân tích bảng số liệu...
 * Ưu điểm
 Việc ôn luyện vào hầu hết các buổi chiều như vậy, giúp giáo viên có nhiều 
thời gian để cung cấp kiến thức và rèn luyện các kĩ năng cần thiết cho học sinh.
 Học sinh nắm được các kiến thức cơ bản theo chuẩn của Bộ giáo dục và 
đào tạo.
 Việc ôn luyện phần lí thuyết và phần bài tập kĩ năng riêng biệt như vậy sẽ 
giúp học sinh có thời gian ôn tập kĩ lưỡng các nội dung trên.
 * Hạn chế
 Thời gian ôn luyện quá nhiều nên các em không có thời gian vui chơi giải 
trí, gây cho học sinh tâm lý chán nản, không muốn đi ôn, lượng kiến thức ôn tập 
nhiều khiến các em không có thời gian ôn tập kĩ một nội dung nào đó, dẫn đến 
việc nhanh quên không khắc sâu được kiến thức, chất lượng các buổi ôn chưa 
hiệu quả.
 Nội dung kiến thức sách giáo khoa chỉ là kiến thức cơ bản, học sinh không 
được tham khảo nhiều kiến thức nâng cao. Từ đó với những bài tập yêu cầu kiến 
thức mở rộng nâng cao ở ngoài thì học sinh sẽ khó làm được.
 3 Do việc tách riêng các nội dung ôn tập ra như vậy nên học sinh chỉ tập 
chung vào ôn luyện nội dung đó, lâu ngày sẽ quên những nội dung đã ôn tập 
trước đó. Vì đặc thù môn Địa lí phần lí thuyết nhiều hơn bài tập nên nếu lâu 
ngày không ôn lại lý thuyết các em sẽ quên.
 Nguyên nhân của hạn chế là do giáo viên vẫn dập khuôn theo kế hoạch ra, 
sợ bị Ban giám hiệu kiểm tra không đúng kế hoạch, tiến độ chương trình. Cần 
phải điều chỉnh kế hoạch thường xuyên cho phù hợp với từng đối tượng học sinh 
trong những năm ôn học sinh giỏi khác nhau.
V. SỰ CẦN THIẾT PHẢI ÁP DỤNG GIẢI PHÁP NÀY
 Đất nước ta đang bước vào giai đoạn công nghiệp hoá hiện đại hoá đất 
nước, với mục tiêu đến năm 2020 Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp, 
hội nhập với quốc tế. Nhân tố quyết định thắng lợi CNH-HĐH và hội nhập quốc 
tế là nguồn lực con người, phát triển cả về số lượng và chất lượng, trên cơ sở 
mặt bằng dân trí được nâng cao. Việc này bắt đầu từ giáo dục phổ thông mà 
trước hết bắt đầu từ mục tiêu đào tạo của ngành là giáo dục, học sinh trở thành 
những con người phát triển toàn diện: có phẩm chất năng lực, có tri thức và kỹ 
năng, có khả năng chiếm lĩnh tri thức mới một cách độc lập sáng tạo. Để thực 
hiện tốt những yêu cầu trên những người làm công tác giáo dục ngoài việc trang 
bị cho học sinh kiến thức kỹ năng cơ bản, thì việc bồi dưỡng học sinh mũi nhọn 
cũng rất quan trọng nhằm phát hiện bồi dưỡng nhân tài cho đất nước. Xong để 
có được học sinh giỏi ở các môn nói chung và môn Địa lí nói riêng, người giáo 
viên phải dày công nghiên cứu, trang bị cho học sinh về phương pháp học tập, 
về kiến thức, kỹ năng tốt nhất phù hợp với từng đối tượng học sinh và từng địa 
phương, mức độ khó của mỗi kì thi cũng khác nhau.
 Những năm gần đây ngành giáo dục Bắc Giang, đặc biệt là giáo dục huyện 
Yên Thế rất quan tâm đến chất lượng học sinh mũi nhọn tại các đơn vị trường 
học trong toàn huyện. Coi đó là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá 
thi đua giữa các đơn vị trường. Hàng năm Sở GD & ĐT và phòng GD & ĐT tổ 
chức các kì thi học sinh giỏi các cấp, vừa là sân chơi để các em học sinh giao 
 4 lưu, học hỏi; vừa là cơ hội để các em thể hiện năng lực của bản thân. Từ đó đánh 
giá được chất lượng giáo dục đặc biệt là chất lượng mũi nhọn của các trường.
 Trong những năm vừa qua chất lượng học sinh giỏi môn Địa lí các cấp 
của Trường THCS Tiến Thắng còn chưa cao so với một số đơn vị trường 
trong huyện.
 Địa lí là một môn học ít được học sinh yêu thích, nên việc tuyển chọn học 
sinh vào đội tuyển học sinh giỏi môn Địa lí là vô cùng khó khăn. Bên cạnh đó 
phụ huynh học sinh thường coi đây là môn phụ không quan trọng như hai môn 
Văn, Toán nên ít quan tâm và không muốn con mình tham gia đội tuyển học 
sinh giỏi môn Địa lí. Không chỉ vậy mà học sinh cũng luôn có ý nghĩ phải học 
giỏi môn Toán, Văn, Anh nên số lượng học sinh đăng kí ôn môn Địa rất ít, mà 
số lượng giải và chất lượng giải của môn Địa lí 9 lại rất ít nên không thu hút 
được các em tham gia. Song hành của vấn đề chất lượng ôn học sinh giỏi môn 
Địa lí 9 là giáo viên trực tiếp bồi dưỡng, vẫn còn thiếu kinh nghiệm về việc 
sàng lọc kiến thức, thiếu phương pháp và các hình thức bồi dưỡng học sinh giỏi, 
quá trình sưu tầm tài liệu còn hạn chế do sự cập nhật thông tin và trình độ máy 
tính còn hạn chế đã ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả thi của học sinh.
 Đó là những nguyên nhân làm cho kết quả học sinh giỏi môn Địa lí 9 trước 
khi chưa áp dụng giải pháp tại trường THCS Tiến Thắng chưa cao cụ thể:
 Cấp huyện
 Tổng số HS Tổng số HS đạt giải
 Năm học
 tham gia thi
 2016-2017 02 0
 2017-2018 02 0
 2018-2019 02 0
 Tổng 06 0
 Như vậy, tỉ lệ học sinh đạt giải chưa có và chưa có giải pháp nâng cao. 
Nếu cứ để thực trạng trên thì kết quả học sinh giỏi vẫn còn rất thấp chưa đáp 
ứng được yêu cầu của trường chuẩn quốc gia mà nhà trường đang xây dựng, 
 5 chưa áp ứng được mong mỏi của phụ huynh. Từ những lý do trên chính là thực 
trạng vấn đề cần giải quyết, tháo gỡ. Nếu người giáo viên bộ môn trực tiếp giảng 
dạy mà thực hiện được tốt các công việc dẫn dắt, ôn tập, nâng cao cho học sinh 
một cách cụ thể và dễ hiểu dễ nhớ thì học sinh sẽ thực hiện tốt các bài thi của 
mình, số giải sẽ tăng lên.
 Với kinh nghiệm nhiều năm giảng dạy và ôn luyện học sinh giỏi. Bản thân 
tôi áp dụng một số giải pháp mới trong công tác ôn học sinh giỏi Địa lí 9 ở năm 
học 2019-2020 và năm học 2020-2021 đã đạt hiệu quả cao ở cấp huyện. Đó 
chính là nguồn minh chứng và động lực để tôi viết giải pháp "Một số giải pháp 
nâng cao hiệu quả bồi dưỡng học sinh giỏi môn Địa lí 9 tại THCS Tiến 
Thắng "
VI. MỤC ĐÍCH GIẢI PHÁP
 Với giải pháp "Một số giải pháp nâng cao hiệu quả bồi dưỡng học sinh 
giỏi môn Địa lí 9 tại Trường THCS Tiến Thắng" tôi đã thực hiện trong hai 
năm học qua đã tạo điều kiện cho chất lượng học sinh giỏi cấp huyện và cấp tỉnh 
tăng về số giải và chất lượng giải trong các cuộc thi học sinh giỏi.
 Học sinh yêu thích môn Địa lí, thích học đi ôn học sinh giỏi môn địa lí 
nhiều hơn.
 Giúp GV định hướng được các bước thực hiện, phương pháp, nội dung kiến 
thức khi tổ chức ôn thi HSG môn Địa lí lớp 9.
 Giúp HS thấy rõ vai trò của bộ môn, yêu thích môn học hơn và tin tưởng vào 
khoa học đã nghiên cứu, HS có kiến thức vững vàng làm nền tảng để học lên cấp 
THPT tham gia thi HSG cấp THPT và cấp quốc gia, vận dụng kiến thức bộ môn 
vào trong thực tế cuộc sống.
 Nhân rộng phong trào bồi dưỡng học sinh giỏi, mong muốn có hiệu quả cả 
ở những trường vùng khó khăn trong huyện góp phần vào nâng cao chất lượng 
bộ môn và chất lượng học sinh giỏi môn Địa lí lớp 9
 Đến giải pháp này, sẽ giúp cho các giáo viên khác và học sinh có những 
biện pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả giảng dạy và học tập môn Địa lí 
 6 nói chung. Đồng thời củng cố, nâng cao việc rèn luyện, tài liệu tham khảo cho 
các thầy cô ôn học sinh giỏi cấp huyện và cấp tỉnh.
VII. NỘI DUNG
 1. Các giải pháp mới 
 Với giải pháp mới được thực hiện đã phát triển cụ thể, có chỉnh sửa và bổ 
sung một số công đoạn của giải pháp cũ, đồng thời sáng tạo bổ sung thêm một 
số giải pháp mới . Giải pháp mới đã khắc phục hoàn toàn những hạn chế của giải 
pháp cũ được thể hiện như sau:
 1.1.Giải pháp 1: Tham mưu cho ban giám hiệu nhà trường về công tác 
bồi dưỡng học sinh giỏi. Giáo viên xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh 
giỏi môn Địa lí 9 khoa học
 a. Tính mới
 Giáo viên tham mưu cho ban giám hiệu nhà trường về công tác bồi dưỡng 
học sinh giỏi toàn trường nói chung.
 Họp giáo viên cùng chuyên môn địa lí để thảo luận và chỉnh sử kế hoạch ôn 
học sinh giỏi Môn Địa lí 9 hiệu quả nhất, chi tiết và cụ thể.
 Trong kế hoạch thể hiện rõ số lượng học sinh của đội tuyển, các bước chọn 
lựa đội tuyển học sinh giỏi môn Địa lí lớp 9, công tác thi đua khen thưởng...
 b. Các bước thực hiện
 Bước 1: Ngay từ đầu năm học giáo viên tham mưu cho ban giám hiệu nhà 
trường về công tác bồi dưỡng học sinh giỏi toàn trường nói chung về: cách lựa 
chọn học sinh giỏi từng đội tuyển, thời gian bồi dưỡng, thi đua khen thưởng 
 Bước 2: Sau khi nhà trường xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi 
chung toàn trường, giáo viên dựa vào kế hoạch nhà trường mà xây dựng kế 
hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi bộ môn Địa lí lớp 9 của mình cho hợp lí và có sự 
đóng góp bổ sung của giáo viên cùng chuyên môn. Tùy theo tính chất và mức độ 
khó của kì thi các cấp mà lên kế hoạch cho phù hợp.
 Khi lập kế hoạch phải theo các quy trình sau:
 - Xác định được toàn bộ nhiệm vụ bồi dưỡng trong mối quan hệ với những 
công việc khác trong thời gian bồi dưỡng.
 7 - Xây dựng kế hoạch một cách thật chi tiết, cụ thể về thời gian ôn luyện, số 
lượng học sinh của đội tuyển, tài liệu ôn luyện, kiến thức ôn luyện.
 - Phải đảm bảo tính khả thi của kế hoạch, khi cần thiết có thể điều chỉnh cho 
phù hợp.
 - Đánh dấu những việc quan trọng trong kế hoạch .
 c. Điều kiện để áp dụng
 Nhà trường xây dựng kế hoạch năm học, kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi 
chung toàn trường, từ đó giáo viên có cơ sở để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng 
riêng cho bộ môn của mình.
 Giáo viên trực tiếp tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi phải mạnh rạn trong 
công tác tham mưu, phải thật sự tâm huyết, nhiệt tình và trách nhiệm. Dành thời 
gian để nghiên cứu, xây dựng kế hoạch sao cho thật cụ thể, chi tiết và có tính 
khả thi cao và mang lại hiệu quả cao nhất.
 d. Thời gian thực hiện
 Từ 20/8/2019 đến 20/4/2020; Từ 30/8/2020 đến 15/4/2021.
 1.2. Giải pháp 2: Điều tra học sinh có năng khiếu bộ môn Địa lí lớp 9và 
lựa chọn đội tuyển học sinh giỏi đảm bảo số lượng và chất lượng.
 a. Tính mới
 Trước khi chọn lựa đội tuyển học sinh giỏi môn Địa lí giáo viên tiến hành
điều tra, tìm hiểu những học sinh có năng khiếu về bộ môn, có những biện pháp 
để những học sinh đó yêu thích và mong muốn tham gia đội tuyển Địa lí. 
 Lựa chọn đội tuyển học sinh giỏi dựa vào nhận thức của học sinh về môn 
Địa lí và tâm tư nguyện vọng, sở thích của các em sẽ mang lại hiệu quả ôn luyện 
cao hơn.
 Dựa vào cả kết quả bài thi học sinh giỏi cấp trường là một trong những căn 
cứ để lựa chọn.
 Lựa chọn đội tuyển học sinh giỏi môn Địa lí với số lượng tối đa là 4 học 
sinh. Với số lượng học sinh như vậy giáo viên sẽ có nhiều thời gian bổ trợ kiến 
thức và rèn luyện các kĩ năng cần thiết cho từng học sinh một cách cụ thể chi tiết 
nhất. Từ đó giúp học sinh khắc sâu được kiến thức của môn học.
 8 b. Các bước thực hiện
 Bước 1: Công tác quan sát và phát hiện học sinh có tố chất Môn Địa lí 9 và 
yêu thích môn địa lí.
 Bước 2: Trao đổi để nắm được tâm tư nguyện vọng của học sinh.
 Bước 3: Tuyên truyền cho các em lợi ích của việc được tham gia vào đội 
tuyển học sinh giỏi.
 Bước 4: Giáo viên căn cứ vào tâm tư nguyên vọng, vào sự quan sát và bài 
thi thử để lựa chọn đội tuyển.
 Lưu ý số lượng học sinh của đội tuyển chọn tối đa là 4 học sinh. Đặc biệt với 
môn đại lí cần lựa chọn những em chăm chỉ, chịu khó, cẩn thận, chữ viết đẹp, thành 
thạo tính toán, có trí nhớ tốt... thì mới đảm bảo điều kiện bồi dưỡng học sinh giỏi cấp 
tỉnh và cấp huyện hiệu quả.
 c. Điều kiện áp dụng
 Giáo viên ôn luyện phải trực tiếp tham gia giảng dạy môn Địa lí của các 
lớp học, gần gũi sát sao với học sinh để phát hiện được những học sinh có năng 
khiếu và tạo hứng thú về môn học cho các em.
 Học sinh có ý thức học và mong muốn tham gia vào đội tuyển học sinh 
giỏi của nhà trường.
 d. Thời gian thực hiện
 Từ 20/8/2019 đến 20/4/2020; Từ 30/8/2020 đến 15/4/2021.
 1.3. Giải pháp 3: Tiến hành ôn luyện theo kế hoạch đã đưa ra và thường 
xuyên kiểm tra đánh giá học sinh và điều chỉnh cho phù hợp.
 a. Tính mới
 Kế hoạch sẽ được lên cụ thể về thời gian, lượng kiến thức, hình thức tổ 
chức bồi dưỡng, phương pháp và phương tiện cần thiết để bồi dưỡng.
 Giáo viên sưu tầm các tài liệu bồi dưỡng nâng cao trên mạng hoặc trong 
những quyển sách ôn luyện học sinh giỏi mói nhất, các dạng đề thi trong tỉnh và 
trong huyện những năm gần đây để nhận định cấu trúc và xu hướng ra đề mới.
 Ôn luyện cả phần lý thuyết và bài tập kỹ năng song song nhau để bổ trợ 
cho nhau, tránh nhàm chán cho học sinh..
 9 Sau khi bồi dưỡng xong mỗi chủ đề giáo viên tiến hành cho học sinh làm 
bài kiểm tra kiến thức ở chủ đề đó để đánh giá mức độ lĩnh hội kiến thức của 
học sinh. Từ đó có sự điều chỉnh trong phương pháp bồi dưỡng sao cho phù hợp 
và đạt hiệu quả nhất.
 Tổ chức một số buổi ngoại khóa để học sinh có cái nhìn khách quan nhất về 
một số hiện tượng Địa lí.
 Thường xuyên thay đổi hình thức và phương pháp bồi dưỡng để tránh gây 
nhàm chán cho các em. Đồng thời giáo viên bồi dưỡng cũng được nâng cao về 
mặt phương pháp và hình thức ôn.
 b. Các bước thực hiện
 Bước 1: Ngay sau khi thành lập đội tuyển, giáo viên tiến hành bồi dưỡng 
kiến thức cho học sinh.
 Cụ thể sẽ bắt đầu ôn luyện theo kế hoạch từ 3 đến 4 buổi chiều trong tuần, 
thời gian còn lại cho các em vui chơi giải trí và có thời gian giúp đỡ công việc 
gia đình. Có thể chơi cùng các em một số môn thể thao, sinh hoạt văn nghệ, 
trồng và chăm sóc rau.
 Khi chuẩn bị dự các kì thi giáo viên có thể tăng cường ôn luyện thêm vào 
một số buổi tối, tuy nhiên cũng không nên ôn quá nhiều thời gian sẽ dễ gây cho 
học sinh tâm lí chán nản, mệt mỏi, căng thẳng, không hiệu quả. 
 Đặc biệt trong suốt quá trình bồi dưỡng giáo viên tuyệt đối không được gây 
áp lực cho học sinh như là đi thi nhất định phải đạt giải...làm như vậy sẽ gây cái 
tâm lí căng thẳng cho học sinh, khi học sinh căng thẳng không thoải mái thì hiệu 
quả bồi dưỡng không cao.
 Tiến hành bồi dưỡng cùng lúc cả phần lý thuyết và bài tập, đặc thù của môn 
Địa lí là phần lý thuyết nhiều, tuy nhiên học sinh rất nhanh quên nếu tiến hành 
ôn hết nội dung này mới chuyển sang ôn nội dung kia thì một thời gian lâu 
không nhắc đến nội dung đã ôn tập là các học sinh sẽ quên. Vì thế phải bồi 
dưỡng song song hai nội dung đó.
 Đối với môn Địa lí lớp 9 phần kỹ năng bài tập là vô cùng quan trọng, trong 
các đề kiểm tra phần kỹ năng thường chiếm 30 đến 40% tổng số điểm. Chính vì 
 10 thế trong quá trình bồi dưỡng giáo viên cần chú trọng rèn thật chắc kĩ năng cho 
học sinh từ khối 6 đến khối 8, ở mỗi dạng bài tập giáo viên rèn thật chắc kĩ năng 
cho học sinh.Thường xuyên cho học sinh làm các bài tập rèn kĩ năng. Học sinh 
khối 6 rèn kĩ năng tính giờ, tính khoảng cách; khối 7 rèn kĩ năng vẽ các dạng 
biểu đồ cơ bản và nhận xét ở mức độ đơn giản; khối 8 rèn cho các em cách xử lí 
số liệu và vẽ một số dạng biểu đồ, khối 9 rèn các em vẽ biểu đồ và nhận xét, giải 
thích.
 Bước 2: Tiến hành sưu tầm tài liệu và chọn tài liệu trọng tâm để bồi dưỡng
 Tiến hành bồi dưỡng theo nội dung kiến thức trong sách giáo khoa và nâng 
cao lên theo sách Địa lí THPT và THPT chuyên.
 Tuy nhiên ngay từ khi bắt đầu ôn luyện giáo viên cần sưu tầm các tài liệu 
nâng cao trên mạng internet hoặc trong những tài liệu liên quan để khi học sinh 
đã nắm được các kiến thức cơ bản trong sách giáo khoa rồi thì nâng cao cả kiến 
thức và kĩ năng cho các em.
 Sưu tầm các dạng đề và thường xuyên cho học sinh làm để làm quen và 
rèn kĩ năng phát hiện trả lời đúng câu hỏi. Đây là yếu tố quyết định sự thành 
công khi thi học sinh giỏi của các em.
 Đặc biệt là áp dụng công nghệ thông tin trong quá trình giảng dạy như máy 
chiếu, học sinh dễ nhớ và dễ thuộc hơn đặc biệt hiệu quả với phần dạy địa lí tự 
nhiên Việt Nam của lớp 9.
 Bước 3: Xây dựng ý thức tự học của học sinh. 
 Thường xuyên cho các dạng bài tập về nhà để học sinh tự học ở nhà hoặc 
lên lớp tự học. Giao đề thi làm và chấm thường xuyên để nắm bắt tình hình học 
sinh, từ đó bổ sung lượng kiến thức các em còn hổng.
 Tổ chức một số buổi ngoại khóa cho học sinh, thứ nhất tạo không khí thoải 
mái, vui vẻ sau những giờ ôn luyện căng thẳng, tạo sự gần gũi thân thiện giữa 
giáo viên và học sinh; thứ hai giúp học sinh có thể quan sát được một số hiện 
tượng Địa lí có ích cho quá trình ôn luyện.
 Ngoài những lúc học căng thẳng các em sẽ được vui chơi, hoạt động trải 
nghiệm để hỗ trợ việc học hiệu quả hơn.
 11 c. Điều kiện áp dụng
 Giáo viên phải có kế hoạch bồi dưỡng từng tuần, từng tháng, trong kế 
hoạch phải thể hiện rõ nội dung của từng buổi bồi dưỡng là gì. Kế hoạch phải 
đảm bảo thời gian ôn luyện và vui chơi giải trí của học sinh.
 Giáo viên phải chịu khó sưu tầm các tài liệu liên quan trên mạng; biết chắt 
lọc những nội dung cơ bản, trọng tâm để làm sao học sinh không phải ôn quá 
nhiều kiến thức lan man mà chỉ tập chung vào những kiến thức quan trọng nhất.
 Giáo viên phải nắm thật chắc các kỹ năng làm bài tập Địa lí, Át-lát địa lí. 
Quản lí được học sinh trong các buổi ngoại khóa.
 Học sinh chăm chỉ, có tính tự giác và có ý thức tự học.
 d. Thời gian thực hiện
 Từ 20/8/2019 đến 20/4/2020; Từ 30/8/2020 đến 15/4/2021.
 1.4. Giải pháp 4: Những đơn vị kiến thức và kĩ năng cần thiết để phục vụ 
cho bồi dưỡng học sinh giỏi môn Địa lí 9.
 a. Tính mới
 Đây là một giải pháp mới hoàn toàn, cũng là một giải pháp quan trọng 
nhất, để quyết định sự thành công hay thất bại trong quá trình bồi dưỡng học 
sinh giỏi môn Địa lí 9. 
 Trước đây giáo viên được giao thì cứ tùy hứng ôn tập theo ý mình chứ 
không có một kế hoạch cụ thể về những đơn vị kiến thức và kĩ năng cần đạt. Do 
vậy khi các em đi thi sẽ rất khó khăn khi gặp phải những dạng bài kiến thức mà 
các em chưa được rèn. Chính vì thế xác định đơn vị kiến thức và các kĩ năng 
cần đạt cho học sinh trong quá trình ôn luyện học sinh giỏi Môn Địa lí 9 là chìa 
khóa vạn năng quyết định đến sự thành công của kết quả thi cho các em khi dự 
thi cấp huyện và cấp tỉnh. Mà điều này ít thầy cô chú ý tới.
 b. Các bước thực hiện
 *Bước 1: là giáo viên xác định mục tiêu cần đạt về cả kĩ năng và kiến thức 
cho học sinh giỏi môn Địa lí lớp 9.
 Rèn học sinh các kĩ năng học thuộc, tư duy, tổng hợp kiến thức, kĩ năng 
nhớ kiến thức để đạt hiệu quả cao nhất trong các đợt thi cấp trường, cấp huyện, 
 12 cấp tỉnh. Nay với lượng kiến thức và kĩ năng được đưa ra trong giải pháp này sẽ 
giúp giáo viên ôn học sinh giỏi môn Địa lí 9 thực hiện dễ dàng và thành công 
hơn trong quá trình ôn, mà cũng không phải mất nhiều công sức nghiên cứu nữa. 
Vì đây là toàn bộ kiến thức và kĩ năng tôi đã sàng lọc và áp dụng bồi dưỡng cho 
các em trong hai năm học vừa qua.
 * Bước 2: là xác định nội dung các chuyên đề ôn tập, hình thức tổ chức và 
phương pháp thực hiện một mỗi chuyên đề một cách cụ thể.
 - Nhóm phương pháp sử dụng khi bồi dưỡng:
 + Đàm thoại (vấn đáp) là phương pháp GV đặt hệ thống câu hỏi để học 
sinh trả lời nhằm gợi mở cho học sinh tự khai phá những tri thức mới bằng sự 
tái hiện những tài liệu đã học hoặc từ những kinh nghiệm đã tích lũy được trong 
cuộc sống, nhằm giúp học sinh củng cố, mở rộng, đào sâu, tổng kết, hệ thống 
hóa tri thức đã tiếp thu được nhằm mục đích kiểm tra, đánh giá và giúp học sinh 
tự kiểm tra, tự đánh giá việc lĩnh hội tri thức, kĩ năng, kĩ xảo trong quá trình bồi 
dưỡng, ôn luyện.
 + Trực quan: là cách thức hệ thống các cách sử dụng các phương tiện trực 
quan (lược đồ, mô hình, tranh ảnh, vi de máy chiếu) để học sinh trực tiếp cảm 
giác, tri giác các đối tượng địa lí, trên cơ sở đó phát hiện, khai thác và lĩnh hội 
kiến thức.
 - Nhóm hình thức tổ chức bồi dưỡng : hoạt động nhóm, cá nhân
 + Hoạt động nhóm: là hình thức giảng dạy đặt học sinh vào môi trường học 
tập tích cực, trong đó học sinh được tổ chức thành nhóm một cách thích hợp, 
giúp học sinh học hỏi lẫn nhau để hiểu vấn đề và ghi nhớ kiến thức.
 Phương pháp hoạt động nhóm, cá nhân: Giáo viên giao nhiệm vụ cho 
nhóm học sinh, tạo cho học sinh hứng thú, tính tích cực nghiên cứu theo nhóm, 
đánh giá kết quả giữa học sinh và học sinh, qua đó giáo viên rút kinh nghiệm để 
học sinh hiểu và ghi nhớ kiến thức.
 + Hoạt động cá nhân: là hình thức giáo viên giao việc (câu hỏi) học sinh tự 
tìm hiểu qua tài liệu và kiến thức đã học để hoàn thành nhiệm vụ được giao.
 13 1. 5. Giải pháp 5: Giáo viên bồi dưỡng cố vấn cho Ban Giám thực hiện 
xã hội hóa để có thêm kinh phí trao thưởng và thưởng cho học sinh.
 a. Tính mới
 Đây là một giải pháp mới mà trong các giải pháp trước đây chưa có. Tiến 
hành tuyên truyền và kêu gọi sự ủng hộ từ các ban, ngành, đoàn thể, các doanh 
nghiệp đóng trên địa bàn xã và phụ huynh học sinh để có thêm kinh phí khen 
thưởng cho học sinh đội tuyển, tạo động lực cho các em cố gắng, tích cực chăm 
chỉ khi bồi dưỡng và hứng thú trong các kì thi.
 b. Các bước thực hiện
 Bước 1: Công tác tham mưu xây dựng quỹ để khen thưởng học sinh giỏi 
các cấp.
 Khi xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi; giáo viên tham mưu cho 
ban giám hiệu nhà trường về công tác tuyên truyền, vận động sự ủng hộ từ các 
ban, ngành, đoàn thể, các doanh nghiệp đóng trên địa bàn xã và phụ huynh học 
sinh để tăng kinh phí treo thưởng và thưởng cho học sinh.
 Bước 2: Tiến hành tuyên truyền, vận động trực tiếp tại các cơ quan đơn vị 
và các doanh nghiệp trên địa bàn xã.
 Bước 3: Tổ chức họp phụ huynh theo từng bản hoặc họp phụ huynh toàn 
trường để tuyên truyền, vận động sự ủng hộ từ phía phụ huynh học sinh.
 Bước 4: Thống kê số tiền đã được ủng hộ, công khai trước cán bộ giáo 
viên và nhân viên nhà trường, có thể gửi bản thống kê về các ban, ngành, đoàn 
thể, các doanh nghiệp đóng trên địa bàn xã và phụ huynh học sinh.
 Bước 5: Có kế hoạch chi số tiền được ủng hộ vào công tác bồi dưỡng học 
sinh giỏi một cách hợp lí, công khai.
 c. Điều kiện áp dụng
 Có sự quan tâm nhất chí và ủng hộ Ban Giám Hiệu, của các ban, ngành, 
đoàn thể, các doanh nghiệp trên địa bàn xã và của phụ huynh học sinh. Giáo 
viên phải nhiệt tình năng động trong công tác tuyên truyền và vận động.
 d. Thời gian thực hiện
 Ngay từ khi xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi đến hết năm học và 
 14 các năm tiếp theo. 
1.6. Giải pháp 6: Rút kinh nghiệm sau toàn bộ quá trình bồi dưỡng, bàn giải 
pháp khắc phục những hạn chế trong quá trình bồi dưỡng.
 a. Tính mới
 Giải pháp này chưa được sử dụng trong các giải pháp cũ, đem lại ý nghĩa 
 thiết thực cho việc tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi ở nhà trường, vì như 
vậy sẽ rút ra được những ưu điểm đã làm được trong quá trình bồi dưỡng, và 
phát hiện những tồn tại từ đó đưa ra hướng giải quyết vào kì ôn học sinh giỏi 
những năm tiếp theo. Bàn và đưa ra các giải pháp phù hợp hơn trong công tác 
bồi dưỡng học sinh giỏi môn Địa lí.
 b. Các bước thực hiện
 Bước 1: Họp sau khi có kêt quả thi của học sinh ( khoảng 2 ngày)
 Bước 2: Giáo viên trực tiếp bồi dưỡng đánh giá chung về quá trình bồi 
dưỡng học sinh giỏi bộ môn; nêu rõ những ưu điểm, hạn chế và khó khăn trong 
công tác bồi dưỡng,lấy ý kiến đánh giá của ban giám hiệu và các giáo viên khác 
trong nhà trường. 
 Bước 3: Thảo luận, bàn và đưa ra các giải pháp có thể khắc phục được 
những hạn chế nêu trên, làm sao để công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn Địa lí 
ngày càng nâng cao. 
 c. Điều kiện áp dụng
 Đã có kết quả thi học sinh giỏi các cấp của học sinh, các cán bộ giáo viên 
trực tiếp bồi dưỡng học sinh giỏi.
 Sự quan tâm chỉ đạo của ban giám hiệu nhà trường, sự đóng góp ý kiến 
của giáo viên hai tổ, nhất là các giáo viên ôn phải nhận ra những hạn chế trong 
quá trình ôn. 
 d. Thời gian thực hiện
 Sau các cuộc thi học sinh giỏi cấp huyện: cuối tháng 12 năm 2020 và cuối 
tháng 12 năm 2021 
 2.Hiệu quả do sáng kiến đem lại
 15 Với việc áp dụng sáng kiến tại đơn vị trong 2 năm học qua đã mang lại kết 
quả khả quan được thể hiện trong các thi học sinh giỏi cấp huyện như sau:
 Kết quả học sinh giỏi cấp huyện môn Địa lí 9 trong 2 năm học 2019-2020 
và 2020-2021 so với các năm học trước tại trường Trường THCS Tiến Thắng 
như sau:
 Tổng số HS Tổng số HS đạt giải Tỉ lệ % 
 tham gia thi có giải
 Chưa áp dụng giải 06 0 0
 pháp
 Áp dụng giải pháp 03 03 ( 2 giải Khuyến khích và 1 100%
 giải HSG)
 3. Đánh giá về phạm vi ảnh hưởng của giải pháp
 Học sinh giỏi lớp 9 sau khi thực hiện các giải pháp mới đã yêu thích môn 
học, chăm chỉ ôn tập ở nhà và trên lớp. Kết quả học tập môn Địa lí cao hơn. 
Số lượng học sinh đăng kí tham gia đội tuyển học sinh giỏi môn Địa lí 
nhiều hơn những năm trước.
 Các giáo viên cùng chuyên ngành rất phấn khởi áp dụng các giải pháp mới 
trong quá trình ôn luyện cho học sinh của mình.
 Với sáng kiến kinh nghiệm của tôi có thể áp dụng cho các đội tuyển ôn học 
sinh giỏi môn Địa lí lớp 9 của bất kì trường THCS nào trong toàn huyện hoặc 
toàn tỉnh có trình độ nhận thức của học sinh tương tự như trường tôi.
 4. Lợi ích thu được từ giải pháp:
 4.1. Lợi ích giáo dục:
 Sau thời gian áp dụng triển khai giải pháp tại đơn vị công tác, tôi còn nhận thấy 
có hiệu quả rõ rệt với giáo viên bộ môn, học sinh và các cấp quản lí trong việc ôn 
luyện học sinh môn địa lí như sau:
 * Đối với giáo viên
 - Chú trọng hơn trong việc rèn kĩ năng địa lí cho học sinh trong các tiết 
học, các buổi luyện thi
 16 - Biết vận dụng sáng tạo khoa học, linh hoạt các bước ôn tập để học sinh 
nắm vững kiến thức.
 - Thường Xuyên cập nhật những đơn vị kiens thức mới nhất cách dạy hay 
nhất để vận dụng vào trong quá trình ôn thi
 * Đối với học sinh
 - Củng cố nâng cao kĩ năng các dạng bài tập địa lí.
 - Nắm kiến thức hệ thống, có thể phân tích tổng hợp các yếu tố địa lí để trả 
lời các câu hỏi trong đề thi yêu cầu.
 4.2. Lợi ích kinh tế
 Lợi ích giải pháp về mặt kinh tế tuy không phải là chủ yếu nhưng là nguồn 
động viên khích lệ tinh thần giáo viên và học sinh:
 * Đối với giáo viên: Việc áp dụng các giải pháp mới trong công tác bồi 
dưỡng học sinh giỏi môn Địa lí, đặc biệt là việc sưu tầm các tài luyện ôn luyện 
trên mạng internet đã phần nào tiết kiệm được chi phí mua tài luyện bồi dưỡng 
cho học sinh. Việc thay bằng bồi dưỡng đội tuyển vào tất cả các buổi chiều 
trong tuần mà chỉ tập chung ôn từ hai đến ba buổi trên tuần như vậy sẽ giúp giáo 
viên có thời gian tham gia các hoạt động kinh tế tại gia đình, tăng thêm thu nhập.
 Việc giảm bớt số lượng học sinh trong quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi 
như vậy sẽ phần nào tiết kiệm được chi phí đưa các em đi thi các kì thi cấp 
huyện trở lên.
 Việc kêu gọi được sự ủng hộ về kinh phí từ các cấp, các ngành, đoàn thể xã 
và của phụ huynh học sinh đã phần nào giảm bớt kinh phí mà nhà trường dành 
cho khen thưởng học sinh và giáo viên, số tiền đó để dùng vào các hoạt động 
khác của nhà trường.
 Công tác ôn luyện học sinh giỏi đạt kết quả cao đã nhận được sự khen 
thưởng của UBND, Phòng GD&ĐT huyện, nhà trường, hội khuyến học xã. 
 * Đối với học sinh: Việc giảm bớt thời gian bồi dưỡng vào các buổi chiều 
giúp các em học sinh có thời gian vui chơi, giải trí và đặc biệt phụ giúp công 
việc gia đình cho bố mẹ. Từ đó phụ huynh học sinh có nhiều thời gian hơn trong 
 17 các hoạt động kinh tế của gia đình, tăng thêm thu nhập.
 Các em học sinh đạt giải trong các kì thi cũng nhận được sự khen thưởng 
của UBND, Phòng GD&ĐT huyện, nhà trường và hội khuyến học xã. 
 4.3. Lợi ích kĩ thuật
 Không giống như hiệu quả về mặt kinh tế của giải pháp, lợi ích kĩ thuật của 
giải pháp có thể thấy rất rõ ràng:
 * Đối với giáo viên: Việc áp dụng sáng kiến trên đã tạo cho giáo viên các 
kĩ năng trong công tác ôn luyện học sinh giỏi môn Địa lí như: kĩ năng phát hiện 
và lựa chọn đội tuyển, sự gần gũi quan tâm và khả năng thuyết phục học sinh. 
Đặc biệt trong vấn đề tham mưu với nhà trường và việc kết hợp với phụ hunh 
học sinh. Từ công tác ôn luyện đội tuyển học sinh giỏi giáo viên tiếp tục được 
trao dồi các kiến thức, kĩ năng về chuyên môn cho mình như: xử lí số liệu, vẽ 
các dạng biểu đồ.
 * Đối với học sinh: Học sinh có khả năng suy nghĩ lựa chọn đội tuyển môn 
học mà mình yêu thích. Rèn các kĩ năng về tổng hợp kiến thức Địa lí, kĩ năng 
phân tích xử lí số liệu, vẽ biểu đồ, quan sát và đọc lược đồ, bản đồ.
 Trên đây là nội dung và hiệu quả giải pháp mà tôi đã làm và áp dụng thực 
tế. Đã được kiểm nghiệm tại trường tôi công tác có hiệu quả ở năm học 2019-
2020 và 2020-2021.
 Cam kết: Tôi cam đoan những giải pháp trên do chính tôi thực hiện là 
đúng sự thật và không sao chép hoặc vi phạm bản quyền./.
 XÁC NHẬN CỦA CƠ ĐƠN VỊ TÁC GIẢ GIẢI PHÁP
 (Kí tên, đóng dấu)
 Hoàng Văn Hiên
 18