Bài giảng Ngữ văn 7 - Tiết 33: Văn bản Bánh trôi nước

 NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG CÁC 
 THẦY CÔ VỀ DỰ GIỜ 
 MÔN NGỮ VĂN
 LỚP 7A Tác giả: Hồ Xuân Hương Tiết 33: Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
I. Đọc hiểu văn bản:
 1.Đọc:
 BÁNH TRÔI NƯỚC
 Thân em vừa trắng lại vừa tròn
 Bảy nổi ba chìm với nước non
 Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
 Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
 Hồ Xuân Hương Tiết 25: Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
I. Đọc – Hiểu văn bản:
1.Đọc:
2.Tìm hiểu chú thích:
 a. Tác giả, tác phẩm:
 * Tác giả:
- Hồ Xuân Hương lai lịch chưa rõ, bà sống 
vào giai đoạn nửa cuối thế kỉ 18 – nửa đầu 
thế kỉ 19.
- Quê: Làng Quỳnh Đôi – Huyện Quỳnh 
Lưu – Tỉnh Nghệ An.
- Người phụ nữ tài hoa, nhưng lận đận.
- Được mệnh danh là “ Bà Chúa Thơ Nôm” Tiết 33: Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
I. Đọc – Hiểu văn bản:
1.Đọc:
2.Tìm hiểu chú thích:
a. Tác giả, tác phẩm:
* Tác giả: - Bánh trôi - loại bánh được làm từ bột 
 nếp nhào nặn viên tròn, có nhân 
* Tác phẩm: đường phèn; được luộc chín bằng cách 
 cho vào nước đun sôi, là loại bánh 
- Được viết bằng chữ Nôm bình dân quen thuộc
 - Theo lối vịnh vật
 - Rắn nát: rắn là cứng, nát là nhão
 b. Từ khó: Tiết 33: Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
I. Tiếp xúc văn bản:
1.Đọc:
2.Tìm hiểu chú thích: NAM QUỐC SƠN HÀ
a. Tác giả, tác phẩm: Nam quốc sơn hà Nam đế cư,
 Tiệt nhiên định phận tại thiên thư.
* Tác giả: Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,
* Tác phẩm: Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.
b. Từ khó: - Lý Thường Kiệt - 
3. Thể thơ: THIÊN TRƯỜNG VÃN VỌNG
- Thất ngôn tứ tuyệt Thôn hậu thôn tiền đạm tự yên,
 Bán vô bán hữu tịch dương biên.
 Mục đồng địch lý quy ngưu tận,
 Bạch lộ song song phi há điền.
 - Trần Nhân Tông - BÁNH TRÔI NƯỚC
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
 Hồ Xuân Hương
 Bài thơ có thể hiểu theo mấy nghĩa? 
 Đó là những nghĩa nào? - Nghĩa thực (nghĩa đen): tả 
 bánh trôi nước
Có hai nghĩa
 - Nghĩa ẩn dụ (nghĩa bóng): nói về 
 thân phận, phẩm chất của người 
 phụ nữ trong xã hội xưa. Tiết 33: Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
I. Tiếp xúc văn bản:
II. Tìm hiểu văn bản: Tiết 33: Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
 I. Đọc – Hiểu chú thích:
 II. Đọc – Hiểu văn bản:
1.Hình ảnh bánh trôi nước.
* Cấu tạo: Thân em vừa trắng lại vừa tròn
 - Màu sắc:
 trắng Bảy nổi ba chìm với nước non
- Hình dáng: tròn
 Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
- Nhân bánh: son ( đường phên có 
 màu đỏ son) Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
* Kĩ thuật làm: 
- Cách làm: Rắn, nát
- Cách nấu: nước non , chìm, nổi
* Chất lượng: Ngon ngọt không hề 
 thay đổi.
-> Tái hiện chính xác, chân thực 
hình ảnh bánh trôi Tiết 33: Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
I. Tiếp xúc văn bản:
II. Tìm hiểu văn bản:
1.Hình ảnh bánh trôi nước.
2.Vẻ đẹp, thân phận và phẩm chất người phụ nữ.
- Thân em: Mô tuýp quen thuộc trong ca dao THẢO LUẬN NHÓM: (5 phút)
 Với nghĩa thứ hai, vẻ đẹp, thân phận và phẩm chất cao quý 
của người phụ nữ được gợi lên như thế nào?
( Hướng dẫn: Tìm từ ngữ Nghệ thuật Kết luận)
Nhóm 1: Vẻ đẹp hình thức của người phụ nữ ? Quan sát bài 
 thơ
Nhóm 2: Thân phận của người phụ nữ ?
Nhóm 3: Phẩm chất cao quý của người phụ nữ ?
 BÁNH TRÔI NƯỚC
 Thân em vừa trắng lại vừa tròn
 Bảy nổi ba chìm với nước non
 Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
 Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
 Hồ Xuân Hương Tiết 33: Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
I. Tiếp xúc văn bản:
II. Tìm hiểu văn bản:
1.Hình ảnh bánh trôi nước.
2.Vẻ đẹp, thân phận và phẩm chất người phụ nữ.
a. Vẻ đẹp của người phụ nữ:
- Vừa trắng Điệp ngữ, Vẻ đẹp cân đối, hoàn hảo, đầy đặn của 
 quan hệ từ, tính từ
- Vừa tròn người phụ nữ 
b. Thân phận của người phụ nữ
- Bảy nổi
 Đối lập, Số phận bấp bênh, chìm nổi
 đảo thành 
 Ba chìm
 ngữ
- Rắn nát mặc Phụ thuộc, cam 
dầu tay kẻ nặn Tính từ miêu tả chịu
 c. Phẩm chất của người phụ nữ
- Mà em vẫn giữ tấm lòng son -> quan hệ từ -> son sắt, tình nghĩa, thủy 
 Hình ảnh ẩn dụ chung Tiết 33: Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
I. Tiếp xúc văn bản:
II. Tìm hiểu văn bản:
1.Hình ảnh bánh trôi nước.
2.Vẻ đẹp, thân phận và phẩm chất người phụ nữ.
 Ca ngợi vẻ đẹp, phẩm chất của người phụ nữ, đồng thời thể hiện niềm cảm 
thông sâu sắc đối với thân phận chìm nổi của họ. THẢ O LUÂṆ : Người PN trong XH ngày nay 
 có gì khác với người PN trong XHPK xưa?
 Một số hình ảnh người phụ nữ xưa - nay Tiết 33: Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
I. Đọc – Hiểu chú thích:
II. Đọc – Hiểu văn bản:
1.Hình ảnh bánh trôi nước.
2.Vẻ đẹp, thân phận và phẩm chất người phụ nữ.
III- Tổng kết
 1. Nghệ thuật:
- Kết hợp tự sự, miêu tả, biểu cảm(BC là chính).
- Ngôn ngữ bình dị, gần gũi với lời ăn tiếng nói hàng ngày. Sử dụng thành ngữ 
và mô túyp dân gian.
- Xây dựng hình ảnh ẩn dụ - nhiều tầng ý nghĩa
 2. Nội dung:
 - Bài thơ thể hiện niềm cảm thương sâu sắc đối với thân phận chìm nổi bấp 
 bênh, bị lệ thuộc của người phụ nữ xưa.
 - Ca ngợi, trân trọng vẻ đẹp ngoại hình và phẩm chất trong trắng, son sắt thuỷ 
 chung của người PN.
 - Tố cáo xã hội phong kiến bất công. Nét độc đáo của bài thơ là sự tương 
 đồng rất tài tình giữa nghĩa tả thực 
 bánh trôi nước và ý nghĩa tượng trưng 
 về thân phận người phụ nữ trên nhiều 
Vẻ đẹp độc đáo của phương diện: hình dáng, màu sắc, sự 
bài thơ thể hiện ở hai chìm nổi, chính vì thế nghĩa thứ hai 
nét nghĩa. Trong hai (nghĩa ẩn dụ) quyết định giá trị của bài 
nét nghĩa đó, nghĩa thơ. Nếu chỉ tả cái bánh thì bài thơ chỉ 
nào quyết định giá trị là bài vịnh vật, không có gì sâu sắc. 
của bài thơ ? Vì sao? Nhưng nhờ nét nghĩa thứ hai, nhờ nói 
 đến hình ảnh, số phận, phẩm chất, 
 của người phụ nữ mà bài thơ trở nên 
 độc đáo về mặt nội dung cũng như 
 nghệ thuật. Đó chính là nét đa nghĩa 
 trong văn thơ.