Bài giảng Ngữ văn 7 - Tiết 92+93: Luyện nói Phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học

 TRƯỜNG THCS TÂN SỎI
NGỮ VĂN 7
GIÁO VIÊN : PHẠM THỊ NỤ Tiết 
Tuần Tên bài
 thứ
14 53 Tiếng gà trưa
 54
 55 Điệp ngữ 
 Luyện nói : Phát biểu cảm 
 56
 nghĩ về tác phẩm văn học I/ Chuẩn bị ở nhà :
 Đề : Nêu cảm nghĩ của em về bài thơ 
 Cảnh khuya của Hồ Chí Minh.
 I/ Chuẩn bị ở nhà :
 Đề : Nêu cảm nghĩ của em về bài thơ 
 Cảnh khuya của Hồ Chí Minh.
 1/ Tìm hiểu đề, tìm ý :
 - Kiểu bài : văn biểu cảm
 - Yêu cầu của đề : Cảm nghĩ về bài thơ Cảnh 
 khuya của Hồ Chí Minh.
 - Bài thơ sáng tác năm nào ? trong hoàn cảnh 
 nào ? Ở đâu ?
 - Nắm nội dung, nghệ thuật bài thơ.
 2/ Dàn bài :
- Mở bài : 
 + Giới thiệu tác giả Hồ Chí Minh và bài 
thơ Cảnh khuya.
 + Chép lại bài thơ.
- Thân bài :
 Cảm nghĩ về nội dung, nghệ thuật : 
 + 2 câu đầu
 + 2 câu cuối
- Kết bài : Ấn tượng chung về tác phẩm II/ Thực hành trên lớp :
- Một HS đại diện tổ phát biểu trước lớp.
- HS các tổ khác nghe, góp ý kiến.
- GV nhận xét, đánh giá, cho điểm bài nói 
hay
- Xem bài tham khảo
- Tổng kết tiết luyện nói. MỞ BÀI 
 Bài thơ Cảnh khuya được Chủ tịch Hồ 
Chí Minh viết vào năm 1947, khi quân và 
dân ta đang thắng lớn trên chiến trường 
Việt Bắc. Bài thơ thể hiện cảm hứng yêu 
nước mãnh liệt dạt dào ánh sáng và âm 
thanh. Đó là ánh sáng của trăng Việt Bắc, 
của lòng yêu nước sâu sắc :
 “Tiếng suối trong như tiếng hát xa
 Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa
 Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ,
 Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà” THÂN BÀI 
 Hai câu thơ đầu tả cảnh đêm khuya 
nơi núi rừng Việt Bắc. Đêm vắng, tiếng 
suối nghe càng rõ. Tiếng suối trong đêm 
khuya như tiếng hát xa dịu êm vang vọng, 
khoan nhạt như nhịp điệu của bài hát trữ 
tình sâu lắng. Đó là nghệ thuật lấy động 
tả tĩnh, tiếng suối rì rầm êm ả, vắng lặng 
trong đêm chiến khu. Tiếng suối và tiếng 
hát là nét vẽ tinh tế gợi tả núi rừng chiến 
khu thời máu lửa mang sức sống và hơi 
ấm của con người : “Tiếng suối trong như tiếng hát xa”
 Sáu trăm năm trước trong bài thơ Bài 
ca Côn Sơn, Nguyễn Trãi đã có cảm nhận 
cực kỳ tinh tế về dòng suối Côn Sơn :
 “Côn Sơn suối chảy rì rầm
Ta nghe như tiếng đàn cầm bền tai”
 Tiếng suối nghe sao mà êm đềm thơ 
mộng đến thế. Nó như những giọt của 
cây đàn cầm vang vọng bên tai. Mỗi một vần thơ, mỗi một khung 
cảnh, âm thanh của suối chảy được cảm 
nhận tinh tế khác nhau. Cả núi rừng Việt 
Bắc đang tràn ngập dưới ánh trăng. Ánh 
trăng như xoáy và lồng vào những tán lá. 
Và trên mặt đất những đoá hoa rừng 
đang ngậm sương đêm cùng với bóng cổ 
thụ đan xen trên mặt đất. “Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa”
 Chữ lồng lặp lại hai lần đã nhân hoá 
vầng trăng, cổ thụ và hoa. Trăng như 
người mẹ hiền đang tiếp cho muôn vật 
trần gian dòng sữa ngọt ngào. Trăng trở 
nên thi vị, trữ tình lãng mạn. Chữ lồng 
gợi cho ta nhớ đến những câu thơ trong 
Chinh phụ ngâm :
 “Hoa giải nguyệt, nguyệt in một tấm
 Nguyệt lồng hoa, hoa thắm từng bông,
 Nguyệt hoa hoa nguyệt trùng trùng...” Ngôn ngữ thơ trang trọng, điêu luyện 
tạo nên bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp 
tràn đầy chất thơ. Đối với Bác trăng đã trở 
nên tri âm tri kỉ nên làm sao có thể hờ 
hững trước cảnh đẹp đêm nay. Trong 
ngục tối bị giam cầm, trước ánh trăng 
tuyệt đẹp Bác Hồ cũng đã có những vần 
thơ tuyệt diệu :
 “Trong tù không rượu cũng không hoa
 Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ...”
 ( Ngắm trăng ) Một thi sĩ với tâm hồn thanh cao 
đang sống những giây phút thần tiên giữa 
cảnh khuya chiến khu Việt Bắc. Trước 
cảnh đẹp đêm trăng : có suối, có hoa lá, 
núi ngàn, và cả tâm trạng của Bác. Bác 
không chỉ xúc động trước cảnh đẹp thiên 
nhiên mà :
 “Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ
 Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà” Nước nhà đang bị giặc xâm lăng 
giày xéo, biết bao đồng chí đang bị gông 
cùm xiềng xích. Cuộc đời còn lầm than 
cơ cực, bao năm Bác bôn ba hải ngoại 
tìm đường cứu nước giải phóng dân tộc 
khỏi ách nô lệ lầm than. Nay nước nhà 
còn đang chìm trong khói lửa đạn bom 
lòng Bác sao có thể ngủ yên giấc được. 
Chưa ngủ không hẳn chỉ vì cảnh đẹp 
đêm nay mà chưa ngủ vì nỗi nước nhà. KẾT BÀI 
 Cảnh khuya là bài thơ thất ngôn tứ 
tuyệt cực hay, là một trong những bài thơ 
trăng đẹp nhất của Bác. Giữa chốn rừng 
Việt Bắc tràn ngập ánh trăng, lòng Bác 
luôn thao thức vì nỗi nước nhà. Đó là nét 
đẹp riêng của bài thơ, cảm hứng thiên 
nhiên nhiên chan hoà trong lòng yêu nước 
sâu sắc. Thương dân, lo cho nước, yêu 
trăng... như dẫn hồn ta vào giấc mộng 
đẹp. Đọc thơ Bác giúp ta càng biết ơn, yêu 
kính Bác Hồ hơn. GIAO NHIỆM VỤ 
Tiết 94 : 
- Tập nói thành thạo.
Ôn tập văn biểu cảm. SGK HK I trang 
168. XIN CHÀO TẠM BIỆT