Một số giải pháp nâng cao hiệu quả rèn chữ viết cho học sinh lớp 1 theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018

 MỤC LỤC
I. Phần mở đầu 1
1. Lý do chọn giải pháp 1
2. Mục đích nghiên cứu 1
3. Nhiệm vụ nghiên cứu 2
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2
5. Phương pháp nghiên cứu 2
II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 3
1. Cơ sở lý luận 3
2. Cơ sở thực tiễn 3
3. Các giải pháp 5
3.1. Giải pháp 1: Giúp học sinh hiểu được tác dụng của việc luyện viết 5
chữ đẹp ở lớp 1 và bồi dưỡng cho học sinh lòng say mê viết chữ đẹp
3.2. Giải pháp 2: Rèn cho học sinh thực hiện tốt tư thế ngồi viết, cách 6
cầm bút, cách để vở, xê dịch vở khi viết và cách trình bày bài viết 
3.3. Giải pháp 3: Rèn cho học sinh viết đúng mẫu chữ 8
3.4. Giải pháp 4: Phối hợp linh hoạt các phương pháp dạy học 13
3.5. Giải pháp 5: Rèn luyện chữ viết của giáo viên 13
3.6. Giải pháp 6: Ứng dụng công nghệ thông tin trong rèn chữ 15
3.7. Giải pháp 7: Phối hợp với các môn học khác trong chương trình để 17
rèn kỹ năng về chữ viết cho học sinh
3.8. Giải pháp 8: Tuyên truyền, phối hợp với cha mẹ học sinh để để rèn 18
luyện chữ viết cho học sinh 
III. KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG 18
IV. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 21
1. Kết luận 21
2. Kiến nghị 21 1
 NỘI DUNG
 I. PHẦN MỞ ĐẦU
 1. Lý do chọn giải pháp
 Như chúng ta đã biết, chương trình giáo dục ở bậc Tiểu học được hội tụ 
nhiều môn học nhưng môn Tiếng Việt chiếm một thời lượng rất lớn trong phân 
phối chương trình. Trong bốn kỹ năng “Đọc - viết - nói - nghe” kĩ năng viết là 
một trong những kỹ năng rất quan trọng đối với học sinh lớp 1. Nếu viết 
chữ đúng mẫu, rõ ràng, tốc độ nhanh thì học sinh có điều kiện ghi chép bài 
học tốt hơn. Viết chưa đẹp, tốc độ chậm sẽ ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng 
học tập. Chữ viết đúng chính tả, sạch đẹp, rõ ràng không chỉ giúp dễ hiểu mà 
còn tạo thiện cảm với người đọc. Chữ viết cũng là biểu hiện của nết người. 
Dạy học sinh viết đúng, viết đẹp là góp phần rèn luyện các em tính cẩn thận, 
kiên trì, tỉ mỉ và lòng tự trọng.
 Từ năm học 2019-2020 đến năm học 2021-2022 tôi được phân công chủ 
nhiệm và giảng dạy lớp 1, trong những năm học này bản thân tôi chưa thực sự 
chú trọng đến việc rèn chữ viết cho các em học sinh mà chủ yếu chỉ quan tâm, 
chú trọng đến việc rèn các em biết đọc, biết viết. Điều đó dẫn đến cuối năm 
học còn rất nhiều em viết chữ rất xấu, thậm chí là không đọc được dẫn đến kết 
quả học tập của các em còn chưa tốt. Năm học 2022-2023 tôi tiếp tục được 
nhà trường phân công chủ nhiệm và giảng dạy lớp 1, trước thực trạng đó tôi 
rất băn khoăn và trăn trở làm thế nào để nâng cao hiệu quả rèn chữ viết cho 
học sinh lớp 1 đáp ứng yêu cầu Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Để 
làm được điều này đòi hỏi giáo viên phải có sự tìm hiểu, nghiên cứu và rèn 
luyện sao cho chữ viết của cô đúng là mẫu của trò. Đồng thời phải tìm ra các 
giải pháp hướng dẫn các em rèn chữ viết sao cho hữu hiệu nhất. Như vậy, việc 
rèn chữ viết cho học sinh lớp 1 là hết sức quan trọng, giáo viên cần phải tăng 
cường rèn chữ viết cho các em để làm tiền đề cho các lớp học trên. 
 Chính vì những lý do trên khiến tôi suy nghĩ và quyết định nghiên cứu 
“Một số giải pháp nâng cao hiệu quả rèn chữ viết cho học sinh lớp 1 theo 
Chương trình giáo dục phổ thông 2018”. Mong rằng qua sáng kiến này, giáo 
viên có thể áp dụng để chất lượng dạy học môn Tiếng Việt, đặc biệt là việc rèn 
viết cho học sinh lớp 1 sẽ ngày càng được nâng cao hơn.
 2. Mục đích nghiên cứu
 - Giải quyết những khó khăn trong việc rèn chữ viết, đó cũng chính là 
rèn cho học sinh ý thức, thói quen và hoàn thiện kỹ năng viết đúng, nhằm nâng 
cao chất lượng môn Tiếng Việt. 2
 - Nâng cao chuyên môn nghiệp vụ, tích lũy thêm kinh nghiệm, giúp bản 
thân và đồng nghiệp trong khối dạy tốt hơn.
 - Đẩy mạnh phong trào thi đua viết đúng, rèn chữ đẹp trong học sinh.
 - Mục đích của đề tài là đưa ra một số giải pháp nâng cao hiệu quả rèn 
chữ viết cho học sinh lớp 1, từ đó áp dụng để nâng cao chất lượng chữ viết cho 
học sinh toàn trường và các trường bạn trong Huyện.
 3. Nhiệm vụ nghiên cứu
 Nghiên cứu để làm rõ một số nội dung sau:
 - Thực trạng chữ viết học sinh lớp 1
 - Yêu cầu về chữ viết đối với học sinh lớp 1
 - Vai trò của việc rèn luyện chữ viết cho học sinh lớp 1
 - Giải pháp để nâng cao hiệu quả rèn chữ viết cho học sinh lớp 1
 4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
 Đối tượng nghiên cứu:
 - Thực trạng chữ viết của học sinh lớp 1.
 - Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả rèn chữ viết cho học sinh lớp 1.
 Phạm vi nghiên cứu:
 - Học sinh lớp 1
 5. Phương pháp nghiên cứu
 - Phương pháp nghiên cứu tài liệu
 - Phương pháp quan sát
 - Phương pháp điều tra thu thập số liệu
 - Phương pháp phân tích, tổng hợp 3
 II. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
 1. Cơ sở lý luận
 Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, mục tiêu môn Tiếng Việt 
cấp tiểu học nhằm giúp học sinh bước đầu hình thành các năng lực chung, phát 
triển năng lực ngôn ngữ ở tất cả các kĩ năng đọc, viết, nói và nghe với mức độ 
căn bản: đọc đúng, trôi chảy văn bản; hiểu được nội dung, thông tin chính của 
văn bản; liên hệ, so sánh ngoài văn bản; viết đúng chính tả, ngữ pháp; viết được 
một số câu, đoạn, bài văn ngắn; phát biểu rõ ràng; nghe hiểu ý kiến người nói; 
bước đầu hình thành và phát triển năng lực văn học với yêu cầu phân biệt được 
thơ và truyện, biết cách đọc thơ và truyện; hiểu và biết xúc động trước cái đẹp, 
cái thiện của con người và thế giới xung quanh được thể hiện trong các văn bản 
văn học.
 Hoạt động viết có mục tiêu chủ yếu là trang bị cho học sinh kĩ năng viết 
chữ để học tập và giao tiếp, đồng thời góp phần hình thành nhân cách cho học 
sinh. Học sinh lớp 1 ngay từ những ngày đầu tiên đi học còn gặp nhiều điều 
mới lạ nên các em còn nhiều bỡ ngỡ. Việc giúp các em làm quen với chữ viết 
thường gặp khó khăn vì các em còn chưa quen với cách cầm bút, chưa quen với 
các nét, con chữ. Chữ viết của học sinh lớp 1 có hai giai đoạn. Giai đoạn đầu 
viết chữ cỡ nhỡ, chiếm quỹ thời gian hơn một học kỳ. Giai đoạn sau là viết chữ 
cỡ nhỏ và cũng là giai đoạn khó khăn nhất trong việc rèn viết cho học sinh lớp 
1. Một học sinh có kỹ năng viết nhanh, đẹp thì việc tiếp thu kiến thức của môn 
học sẽ tốt hơn, tư duy phát triển nhanh hơn và dẫn đến khả năng đọc, nói cũng 
tốt hơn. Do đó, giáo viên cần có những phương pháp phù hợp với đặc điểm tâm 
lí lứa tuổi. Vì vậy để việc rèn chữ viết cho học sinh lớp 1 thực sự có hiệu quả 
cần có những giải pháp phù hợp.
 2. Cơ sở thực tiễn
 Năm học 2022-2023, tôi được nhà trường phân công giảng dạy và chủ 
nhiệm lớp 1, tôi nhận thấy thực trạng sau:
 2.1. Thuận lợi 
 - Phòng giáo dục, nhà trường luôn quan tâm đến phong trào vở sạch - 
chữ đẹp.
 - Cơ sở vật chất nhà trường được trang bị đầy đủ: Tivi, bảng thông minh, 
bàn ghế, lớp học đủ ánh sáng.
 - Là lớp đầu cấp nên các phụ huynh cơ bản quan tâm.
 - Các em học sinh lớp 1 ngoan ngoãn, lễ phép và thích học. 4
 2.2. Khó khăn
 - Học sinh thường khó tập trung cao độ khi viết. Học sinh chỉ viết cẩn 
thận, nắn nót theo mẫu được những chữ đầu, sau đó viết ẩu, viết khoán cho 
xong bài. Phải viết nhiều khiến các em mỏi tay và dễ nản chí khi viết.
 - Đa phần phụ huynh chưa có kỹ năng rèn chữ viết cho con em mình.
 2.3. Thực trạng chữ viết học sinh lớp 1
 * Thực trạng chữ viết học sinh lớp 1:
 - Các em chưa xác định được điểm đặt bút, điểm dừng bút khi viết chữ.
 - Chữ viết chưa đúng độ cao, độ rộng, viết chưa liền mạch.
 - Chưa xác định được khoảng cách viết giữa các con chữ, và giữa các 
chữ.
 - Dấu thanh, dấu câu ghi chưa đúng vị trí, đa số viết dấu quá to, dấu đặt 
xa chữ, có em dấu chạm vào đầu chữ, dấu thanh không đặt vào đúng vị trí của 
âm chính.
 - Chữ viết chưa đều nét, sai chính tả.
 - Tư thế ngồi, cách cầm bút sai. Đa số các em ngồi cúi mặt với vở, 
người cong vẹo, vai thấp vai cao; rất nhiều em cầm bút bằng 4 ngón tay; cũng 
có em cầm cán bút để vuông góc với mặt vở, có em cầm bút ngả về phía 
trước; có em cầm bút quá cao hoặc quá thấp sát với ngòi bút....
 - Một số học sinh mắc bệnh về mắt (cận thị, loạn thị ),bên cạnh còn 
có một số em hay ra mồ hôi tay.
 Qua khảo sát bài 1: C, A ; tôi thấy kết quả như sau:
 Sĩ số HS viết đúng, trình HS viết đúng mẫu, HS viết chưa đúng 
 bày đẹp cỡ chữ mẫu, cỡ chữ
 Số lượng Tỉ lệ Số lượng Tỉ lệ Số lượng Tỉ lệ
 34 6 17,64% 10 29,41% 18 52,95%
 Kết quả ở trên cho thấy, hầu hết chữ viết của học sinh không đồng đều, 
sai quy định về mẫu chữ, cỡ chữ. 5
 Hình ảnh bài viết học sinh khi chưa áp dụng giải pháp
 * Nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên:
 Ở mầm non, các em mới được làm quen với đọc và tô chữ cái nên các 
em chưa có những khái niệm về đường kẻ, dòng kẻ, độ cao, độ rộng. Đa phần 
các em còn thiếu kiên trì, viết đúng mẫu được một số chữ đầu rồi viết nhanh 
cho xong. Do vậy, các em thường viết sai điểm đặt bút, dừng bút; chữ viết chưa 
đúng độ cao, độ rộng; ghi dấu thanh, dấu phụ chưa đặt đúng vị trí; chữ viết còn 
chưa đúng quy tắc chính tả.
 Nhiều em có bố mẹ đi làm ăn xa hoặc bố mẹ ly hôn nên sống cùng ông 
bà, thiếu sự quan tâm dạy dỗ kèm cặp của bố mẹ trong việc học bài, viết bài.
 Sĩ số học sinh của lớp khá đông khó hướng dẫn cụ thể đến từng em. 
 3. Các giải pháp
 3.1. Giải pháp 1: Bồi dưỡng cho học sinh lòng say mê viết chữ đẹp
 Lớp 1 là lớp học đầu tiên và là lớp có vai trò đặc biệt quan trọng đối với 
cấp Tiểu học. Thực tế nếu ở lớp 1 các em viết đẹp thì sau này cứ thế các em sẽ 
viết đẹp dần lên. Và ngược lại, ngay từ lớp 1 mà chữ các em đã luyện cẩu thả, 
không cẩn thận, không đẹp, không đều thì tương lai muốn luyện chữ đẹp là rất 
khó. Không những thế phần lớn những em sở hữu nét chữ đẹp thường có tính 6
cách rất điềm đạm, trong học tập, cuộc sống dù làm bất cứ việc gì cũng cẩn 
thận và có sự kiên nhẫn. Những người có tính cách điểm đạm, cẩn thận thường 
dễ làm chủ cảm xúc của mình và đạt nhiều thành công trong công việc cũng 
như trong cuộc sống. 
 Thực tế, luyện chữ viết cũng giống như các lĩnh vực khác muốn thành 
công thì phải có tinh thần say mê và quyết tâm thực hiện. Chỉ khi được làm 
những điều mình thích thì trẻ em mới phát huy được hết năng lực của bản thân. 
Đặc biệt học sinh lớp 1 các em rất thích được động viên, khen thưởng. Để khơi 
dậy cho các em lòng say mê luyện chữ tôi luôn khích lệ học sinh bằng những 
lời khen ngợi, động viên dù đó là một tiến bộ rất nhỏ. Tôi đã động viên kịp thời 
như: Cô tin em sẽ làm được, em viết tiến bộ như này cô rất thích, cô rất ấn 
tượng bài viết này của em hoặc cô mong em phát huy.
 Ngoài ra, tôi còn cho học sinh xem các bài viết chữ đẹp của các anh chị 
khóa trên mà tôi đã dạy dỗ để các em học tập và rèn luyện. 
 Hình ảnh chữ viết của các anh chị khóa trên
 Qua những việc làm trên tôi thấy học sinh của mình đã tích cực, tự giác, 
say mê luyện viết hơn. Đặc biệt, khi viết các em rất chủ động và hứng thú.
 3.2. Giải pháp 2: Rèn cho học sinh thực hiện tốt tư thế ngồi viết, cách 
cầm bút, cách để vở, xê dịch vở khi viết và cách trình bày bài viết
 Để học sinh viết đúng, viết đẹp, đảm bảo tốc độ tốc độ là phải rèn cho 
học sinh thực hiện tốt tư thế ngồi viết, cách cầm bút và cách trình bày bài viết 7
 3.2.1. Tư thế ngồi viết
 Việc rèn cho con tư thế ngồi viết đúng ngay từ đầu rất quan trọng. Khi 
học sinh có tư thế ngồi viết đúng sẽ giúp các em không bị mệt, giảm nguy cơ 
cận thị, cong vẹo cột sống. Hiểu được điều này, ngay từ khi học tuần 0 tôi đã 
hướng dẫn học sinh rất kỹ về tư thế ngồi viết một cách thoải mái nhất, không 
gò bó. Khi viết đầu hơi cúi, khoảng cách từ mắt đến vở khoảng 25-30 cm; không 
được nhìn quá gần vở vì thiếu ánh sáng sẽ dẫn đến cận thị. Lưng thẳng, ngực 
không tì vào bàn. Hai chân thoải mái, không để chân co, chân duỗi khiến cột 
sống phải lệch vẹo mà chữ viết sẽ xiên lệch theo. Tay trái để xuôi theo chiều 
ngồi, giữ lấy mép vở cho khỏi xô lệch , đồng thời làm điểm tựa cho trọng lượng 
nửa người bên trái. Trước khi viết tôi thường cho học sinh nhắc lại tư thế ngồi 
viết đúng để học sinh thực hiện theo đúng quy định. Trong quá trình viết, học 
sinh rất hay quên, em thì cúi sát mặt vào bàn, em thì chân co, chân duỗi. Lúc 
đó, tôi sẽ kiên nhẫn chỉnh sửa cho từng em. Lặp đi lặp lại nhiều lần, các em 
cũng dần dần ngồi đúng.
 Để tạo không khí cho mỗi tiết học, tôi đã cho học sinh vận động theo 
nhạc lồng ghép giữa một số hoạt động trong tiết dạy và đầu mỗi tiết dạy để giúp 
học sinh không thấy mệt mỏi, căng thẳng khi ngồi viết. Hoạt động này giúp các 
em rất thích thú khi học tập.
 3.2.2. Cách cầm bút
 Việc cầm bút đúng khi viết bài cũng rất cần thiết. Khi cầm bút các em 
thường có tâm lý sợ rơi. Điều này gây nên một phản ứng tự nhiên là các em 
cầm bút chặt, các cơ tay cứng nên khó di chuyển dẫn đến viết chậm, nhanh mỏi 
tay, chữ viết nguệch ngoạc.
 Ngay từ những buổi học đầu tiên, tôi đã dạy học sinh kỹ thuật cầm bút 
bằng ba ngón tay (ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa): Ngón cái và ngón trỏ đặt ở 
phía trên, ngón giữa ở phía dưới đỡ đầu bút cách đầu bút khoảng 1 đốt ngón 
tay. Hai ngón còn lại tì lên giấy tạo điểm tựa cho việc di chuyển ngòi bút. 
Cầm bút xuôi theo chiều ngồi, bút đặt nghiêng so với giấy khoảng 45 độ, 
tuyệt đối không cầm bút dựng đứng 90 độ, cán bút nghiêng về phía cổ tay. 
Khi viết dùng ba ngón tay đưa bút từ trái sang phải, từ trên xuống dưới; khuỷu 
tay và cánh tay cử động mềm mại. 
 Nếu các em không nắm được kỹ thuật, cầm bút sai cách thì khi viết sẽ 
rất mỏi tay, sức chú ý kém, kết quả chữ viết không đẹp và không đảm bảo được 
tốc độ.
 3.2.3. Cách để vở, xê dịch vở khi viết 8
 Khi dạy học tôi thấy một số em không biết cách để vở vừa làm cho vở bị 
gãy, quăn mép, vừa làm học sinh không có điểm tựa khi viết. Tôi đã hướng dẫn 
khi viết chữ đứng học sinh cần để vở ngay ngắn trước mặt. Khi viết xuống 
những dòng dưới, các em tự đẩy vở lên trên để cánh tay luôn tì lên mặt bàn làm 
điểm tựa khi viết, tránh nhòe chữ.
 3.2.4. Cách trình bày bài viết
 Trong thực tế học sinh lớp 1 rất hay “ bắt chước” và thậm chí “bắt chước” 
một cách máy móc vì các em chưa hiểu bản chất của vấn đề. Một số lỗi các em 
thường mắc như: Chưa biết cách xuống dòng, viết hoa tùy tiện, không đúng 
chỗ, khoảng cách các con chữ, các chữ ghi tiếng khi thì gần quá, khi lại xa quá, 
đầu đoạn văn không lùi vào 1 ô hoặc có khi lại lùi vào tận 2 - 3 - 4 ô làm cho 
bài viết không cân đối và đẹp mắt
 Để học sinh không mắc lỗi khi trình bày bài viết tôi luôn chú ý cách trình 
bày bảng của mình.
 Ví dụ:
 + Khi viết đoạn văn, tôi nhắc học sinh đầu dòng thì phải viết hoa và lùi 
vào một ô vuông, viết hết dòng thì mới xuống dòng, lúc xuống dòng cần viết 
sát vào lề vở.
 + Khi viết thơ, tôi nhắc học sinh đầu các câu thơ đều phải viết hoa.
 + Tôi quy định cách lùi ô khi viết như sau: Với những tên môn, tên bài 
hoặc câu thơ có 1 chữ thì lùi 6 ô, 2 chữ lùi 5 ô, 3 chữ lùi 4 ô, 4 chữ lùi 3 ô, 5 
chữ lùi 2 ô, từ 6 chữ trở lên lùi 1 ô.
 + Tôi chú trọng dạy học sinh quy tắc viết hoa, thường xuyên nhắc lại và 
cho học sinh nhắc lại cách trình bày bài viết mỗi khi các em tập viết, viết chính tả.
 Khi thực hiện giải pháp trên tôi thấy học sinh của mình viết chữ đẹp hơn, 
đúng tốc độ hơn, bài viết trình bày khoa học, cân đối hơn.
 3.3. Giải pháp 3: Rèn học sinh viết đúng mẫu chữ
 Khi học sinh đã thực hiện tốt tư thế ngồi viết, cách cầm bút, cách để vở, 
xê dịch vở khi viết và biết cách trình bày bài viết cân đối, khoa học thì việc 
quan trọng tiếp theo cần phải làm là rèn cho học sinh viết đúng mẫu chữ theo 
quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Có viết đúng được thì mới viết đẹp được. 
 3.3.1. Rèn học sinh biết xác định dòng kẻ, ô li, điểm đặt bút, dừng bút
 Ngay từ những buổi học đầu tiên, tôi đã hướng dẫn cho học sinh biết 
cách xác định dòng kẻ, ô li bằng cách cho học sinh chơi trò chơi xây nhà tầng. 
 Thông qua trò chơi học sinh nắm được dòng kẻ, ô li một cách chủ động 9
và tích cực. Sau khi các em đã biết cách xác định, ở những buổi học sau tôi 
luôn khắc sâu chiều cao, độ rộng, điểm đặt bút, dừng bút của từng chữ để các 
em ghi nhớ và viết bài chính xác hơn.
 Ví dụ: Tập viết : o, ô (Bài 4 trang 12 sách tiếng Việt 1, tập 1 Cánh Diều) 
tôi đã cho học sinh xác định chiều cao, chiều rộng của chữ c, o, ô. Chữ o cao 
hai ô li, rộng một ô li rưỡi, điểm đặt bút ở bên dưới đường kẻ ngang 3, vòng 
lên chạm đường kẻ ngang 3, đưa cong sang trái chạm vào điểm giao nhau giữa 
đường kẻ ngang 2 và đường kẻ dọc, chuyển hướng bút chạm đường kẻ ngang 
1 thì cong lên, điểm dừng bút trùng với điểm đặt bút. Chữ c cao 2 ô li, điểm đặt 
bút ở bên dưới đường kẻ ngang 3, điểm dừng bút ở giữa ô li 1. Khi viết tiếng 
“co” ta đưa chữ c lên điểm cắt của đường kẻ ngang 2 và đường kẻ dọc số 2, nối 
với chữ o ở giữa lưng chữ. Tương tự với “cô” tôi hướng dẫn học sinh viết “co” 
thêm mũ ô sao cho mũ ô nằm ở giữa ô li số 3.
 3.3.2. Rèn cho học sinh viết đúng các nét cơ bản
 Việc rèn cho học sinh viết đúng các nét cơ bản cũng `rất cần thiết. Nếu 
học sinh viết nét cơ bản không đúng, không đẹp thì việc viết xấu, viết sai là 
điều không tránh khỏi. Khi luyện chữ tôi đã cho học sinh luyện viết đúng, viết 
đẹp các nét cơ bản, chú ý điểm đặt bút, dừng bút. Trong các nét cơ bản tôi đặc 
biệt chú ý các nhóm nét khuyết trên, khuyết dưới; nét cong hở trái, nét cong hở 
phải và nét cong kín.
 Với nét khuyết trên và nét khuyết dưới: Học sinh viết nét khuyết thường 
bị không đúng độ cao. Khi học chữ cỡ nhỡ, nét khuyết trên các em thường viết 
cao quá 5 ô li hoặc chỉ viết cao 4 ô li, nét khuyết dưới thường kéo xuống quá 
3 ô li, điểm cắt khuyết chưa đúng. Việc viết sai nét khuyết dẫn đến các chữ 
được tạo bởi hai nét đó như: h, l, b, g, y cũng không được đẹp. Hiểu được điều 
đó ngay từ những bài đầu tiên tôi đã hướng dẫn viết thật kĩ cho các em. Bên 
cạnh đó, trong các bài học âm, vần mới tôi tiếp tục nhắc lại để các em nắm 
chắc hơn.
 Ví dụ: Dạy Tập viết trong bài Học vần: g,h (Bài 4 trang 12 sách tiếng 
Việt 1, tập 1 Cánh Diều). Khi dạy tôi thực hiện các bước như sau:
 * Hướng dẫn học sinh viết trên bảng con 10
 Bước 1: Giới thiệu mẫu chữ viết
 Giáo viên chỉ vào chữ mẫu g, h, nêu rõ đặc điểm, cấu tạo, cách viết (lời 
diễn đạt ngắn gọn, dễ hiểu). Với chữ “ga”, “hồ” hướng dẫn học sinh nhận xét 
cách nối nét, cách đặt dấu thanh
 Bước 2: Viết mẫu
 Cho học sinh quan sát video viết mẫu chỉ rõ các điểm đặt bút, điểm cắt, 
điểm kết thúc con chữ. Sau đó viết mẫu chữ g, h, ga, hồ theo cỡ vừa trên dòng 
kẻ li bảng từ để học sinh theo dõi (Vừa viết vừa kết hợp nhắc lại cách viết đã 
hướng dẫn).
 Bước 3: Hướng dẫn học sinh viết vào bảng con
 Lưu ý sửa lỗi trên bảng con cho học sinh, nhắc nhở học sinh viết nét 
khuyết phải tròn, thon đầu, không quá to, cũng không nhỏ quá, không viết 
vuông đầu và đặc biệt điểm gặp nhau phải ở đường kẻ ngang ba từ dưới lên 
(với nét khuyết trên), đường kẻ ngang một (với nét khuyết dưới). Kết hợp chụp 
ảnh một số lỗi học sinh hay mắc phải chiếu lên màn hình tivi để học sinh quan 
sát, sửa lỗi giúp bạn.
 * Hướng dẫn học sinh viết trong vở Luyện Viết 1
 Sau khi hướng dẫn học sinh tập viết trên bảng con và luyện đọc tiếng 
ứng dụng, giáo viên dành khoảng 10 phút cho học sinh tập viết trong vở Luyện 
Viết 1 theo nội dung quy định. Ở bước này, giáo viên cần hướng dẫn ngắn gọn 
để HS có thời gian luyện viết:
 - Dùng que chỉ tô lại từng chữ cái theo mẫu trên bảng (vừa tô vừa kết 
hợp mô tả lại cách viết), nhắc học sinh lưu ý ở điểm cắt của chữ g,h; cách nối 
chữ “ga”, “hồ”; cách đặt dấu mũ ô, dấu huyền.
 - Yêu cầu học sinh tập viết từng dòng theo mẫu đã hướng dẫn trong vở 
Luyện Viết 1. Trong quá trình học sinh viết bài, giáo viên quan sát sửa lỗi cho 
học sinh bằng cách đối chiếu chữ viết sai với chữ viết đúng ngay trên bảng 
con để học sinh có thể sửa lỗi một cách kịp thời.
 - Chấm tại lớp một số bài viết của học sinh và nhận xét chung (nhắc học 
sinh rút kinh nghiệm để viết tốt hơn).
 Với nét cong hở trái, nét cong hở phải: một số học sinh khi viết thường 
đặt bút, dừng bút chưa đúng, làm cho nét cong to quá hoặc nhỏ quá. Khi dạy 
nét cong trái, nét cong hở phải tôi luôn chú ý nhấn mạnh cho học sinh điểm đặt 
bút ở bên dưới đường kẻ ngang 3, điểm dừng bút ở giữa ô li 1.
 Với nét cong kín: một số học sinh viết nét cong kín méo, có học sinh 
viết rộng 2 ô li, có học sinh viết rộng 1 ô li. Khi dạy nét cong kín, tôi hướng 11
dẫn học sinh điểm đặt bút ở bên dưới đường kẻ ngang 3, vòng lên chạm 
đường kẻ ngang 3, đưa cong sang trái chạm vào điểm giao nhau giữa đường 
kẻ ngang 2 và đường kẻ dọc, chuyển hướng bút chạm đường kẻ ngang 1 thì 
cong lên, điểm dừng bút trùng với điểm đặt bút.
 3.3.3. Phân loại chữ viết theo nhóm chữ có cùng nét cơ bản
 Để giúp học sinh dễ dàng hơn trong lúc tập viết, tôi đã phân loại con chữ 
theo các nhóm chữ có cùng nét cơ bản. Việc phân loại chữ viết theo nhóm sẽ 
giúp học sinh nắm vững hình dáng, cấu tạo, quá trình viết chữ cái, so sánh được 
cách viết các con chữ, tìm ra điểm giống nhau và khác nhau, dẫn đến học sinh 
nắm chắc cách viết từng con chữ, từng nhóm chữ hơn.
 + Nhóm 1: Nhóm chữ có nét sổ thẳng và nét móc: i, t, u, ư, n, m, p
 + Nhóm 2: Nhóm chữ có nét khuyết trên và nét khuyết dưới: l, b, h, k, g, y
 + Nhóm 3: Nhóm các chữ có nét cong kín: o, ô, ơ, a, ă, â, d, đ, q 
 + Nhóm 4: Nhóm chữ có nét cong, nét móc, nét thắt: c, e, ê, x, v, r, s
 Tôi thường xuyên chú trọng cho các em luyện thêm các chữ viết theo 
nhóm trong các tiết Tiếng Việt (tăng cường) và các tiết ôn tập cuối tuần. Tôi 
hướng dẫn các em luyện viết bảng con trước rồi viết vở sau. Trong quá trình 
luyện viết, tôi cho học sinh nhận xét, trao đổi chia sẻ bài của nhau để tìm ra ưu 
điểm và nhược điểm ở bài của bạn, sau đó giáo viên sẽ uốn nắn, sửa chữa các 
lỗi cho học sinh rồi yêu cầu học sinh đó viết lại con chữ đó vào vở luyện tập.
 3.3.4. Rèn cho học sinh viết đúng dấu chữ, dấu thanh
 Khi viết một số học sinh thường viết dấu chữ, dấu thanh quá to hoặc quá 
nhỏ, xa chữ, có bạn lại viết dấu thanh quá gần con chữ, với những vần có từ 2 
đến 3 chữ cái trở lên thì không biết ghi dấu thanh ở vị trí nào dẫn đến chữ viết 
không cân đối. Chính vì vậy, khi dạy bài mới tôi thường nhấn mạnh với học 
sinh vị trí ghi dấu chữ, dấu thanh với vần, từng loại vần. 
 - Các dấu móc của các con chữ ư, ơ cần đặt nhỏ và đặt bên phải con chữ đó. 
 - Các dấu mũ của các con chữ ă, â, ô cần đánh rõ nét, cân đối trên đầu 
con chữ.
 Những bài học có vần mới, cuối cùng tôi đều cho học sinh nhận xét chốt lại 
những chữ ghi vần đó thì viết dấu thanh ở chữ cái ghi âm gì. Đặc biệt ở bài viết 
tôi đều khắc sâu vị trí ghi dấu thanh cho học sinh nên các em ghi nhớ rất sâu.
 + Cụ thể các dấu thanh ghi ở trên hoặc dưới âm chính 
 + Với chữ có dấu phụ là dấu mũ như ô, ơ, ê thì thanh sắc, huyền, hỏi 
phải ghi ở bên phải dấu mũ còn thanh ngã thì ghi ở giữa, phía trên của dấu 12
mũ, các dấu thanh phải ngay ngắn, cân đối nằm đúng dòng li quy định và 
không được chạm vào chữ cái hay dấu phụ.
 Ví dụ: Đối với tiếng “chuồng” sau khi viết các chữ cái ch, u, o, ng, 
từ điểm dừng bút của chữ cái ng ta lia bút lên trên đánh dấu mũ của con chữ 
ô và cuối cùng là đánh thanh huyền trên đầu bên phải mũ con chữ ô.
 3.3.5. Hỗ trợ học sinh khắc phục lỗi chính tả trong khi tập viết
 Trong giờ Chính tả khi luyện chữ giáo viên phải nắm rõ các lỗi chính tả 
cụ thể của từng học sinh. Qua kiểm tra tôi thấy học sinh trường tôi thường mắc 
các lỗi chính tả sau:
 + Học sinh hay lẫn lộn giữa thanh hỏi và thanh ngã.
 + Học sinh hay lẫn lộn l với n.
 + Nhầm lẫn giữa i, y
 + Viết sai các phụ âm đầu như c với k, ng với ngh, g với gh, r/d với gi.
 Muốn học sinh khắc phục được những lỗi trên, trước hết giáo viên phải 
hướng dẫn học sinh phát âm đúng các từ đó, khắc sâu các quy tắc chính tả. Từ 
đó rút ra các tiếng, các từ khó mà học sinh dễ viết sai trong bài chính tả để phân 
tích cụ thể về cấu tạo chính tả và hướng dẫn học sinh viết đúng. Đúng vậy, việc 
luyện viết thông qua tiết Chính tả là một mắt xích rất quan trọng trong quá trình 
rèn luyện chữ viết cho học sinh nhằm đạt hiệu quả cao.
 3.3.6. Nhận xét, đánh giá bài viết của học sinh
 Muốn học sinh viết đúng mẫu chữ thì giáo viên cần thường xuyên nhận 
xét, đánh giá, sửa lỗi cho học sinh. Nắm được tầm quan trọng của việc làm này 
tôi hướng dẫn học sinh tự nhận xét, chia sẻ đánh giá bài viết của mình và biết 
nhận xét, đánh giá kết quả bài viết của bạn. Sau khi học sinh đã nhận xét xong, 
tôi là người nhận xét, đánh giá, chốt lại những chỗ học sinh đã viết được, chỗ 
học sinh cần sửa lại để học sinh hiểu và sửa lại cho đúng, cho đẹp. Qua hoạt 
động này học sinh phát triển được năng lực tự chủ, hợp tác, giải quyết vấn đề. 
Đó cũng là điều mà Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đang hướng tới.
 Khi thực hiện giải pháp này tôi nhận thấy học sinh của mình đã nắm vững 
hình dáng, cấu tạo, quy trình viết từng con chữ hơn, từ đó viết được đúng và 
đẹp hơn. Học sinh của tôi đã khắc phục được lỗi chính tả trong khi tập viết, 
nắm được quy tắc đặt dấu thanh, dấu câu. 13
 3.4. Giải pháp 4: Phối hợp linh hoạt các phương pháp dạy học
 Muốn cho một tiết học được hiệu quả cao thì giáo viên cần phải phối 
hợp linh hoạt các phương pháp dạy học sao cho phù hợp với đối tượng học 
sinh của mình.
 Phương pháp trực quan: Để khắc sâu biểu tượng chữ viết cho học sinh 
tôi thường kết hợp mắt nhìn, tai nghe, tay viết. Phương tiện trực quan là chữ 
mẫu: Chữ mẫu BGD, chữ phóng to trên bảng, chữ trong vở luyện viết hoặc một 
bài viết đẹp.
 Phương pháp đàm thoại, gợi mở: Tôi thường sử dụng trong giai đoạn đầu 
của tiết học để hướng dẫn học sinh phân tích nhận xét cấu tạo của chữ cái, độ 
cao, độ rộng con chữ, nét giống nhau và khác biệt giữa con chữ mới với con 
chữ đã học từ trước. Tôi đặt câu hỏi và định hướng cho học sinh trả lời. 
 Phương pháp luyện tập, thực hành: Việc hướng dẫn học sinh luyện tập 
được tiến hành từ dễ đến khó để giúp học sinh dễ tiếp thu. Đầu tiên là viết đúng 
hình dáng, cấu tạo kích thước, cỡ chữ, sau đó là viết đúng dòng, đúng tốc độ. 
Quá trình rèn luyện kĩ năng viết chữ phải được tiến hành thường xuyên, liên 
tục ở lớp cũng như ở nhà và ở các phân môn học khác. Trong khi học sinh luyện 
tập viết chữ thì giáo viên phải luôn quan tâm uốn nắn từng nét, từng con chữ 
và đặc biệt là tư thế ngồi viết đúng thì mới có hiệu quả.
 3.5. Giải pháp 5: Rèn luyện chữ viết của giáo viên
 Rèn luyện chữ viết giáo viên cũng là một việc làm rất cần thiết. Nhận 
thức được điều đó, tôi đã tham gia khóa luyện chữ cho giáo viên vào dịp hè, 
khóa học trang trí bảng online và thường xuyên luyện thêm chữ viết vào cuối 
các buổi chiều, vào mỗi dịp hè nhằm nâng cao năng lực chuyên môn của mình. 
 Nghỉ hè giáo viên tham gia học lớp dạy chữ viết online 14
 Hình ảnh chữ viết giáo viên trong giờ Chính tả
 Khi chữ viết của mình đã đúng theo quy định của Bộ Giáo dục rồi thì tôi 
tiếp tục nghiên cứu và luyện thêm các chữ viết sáng tạo. Việc rèn chữ viết cũng 
được tôi quan tâm áp dụng vào thực tế của lớp tôi chủ nhiệm. Tôi đã sử dụng 
rất nhiều vào trong các hoạt động ngoại khóa. Trong buổi hoạt động trải nghiệm 
“Ngày tết quê em” tôi đã cùng học sinh được trải nghiệm, được làm, được viết 
và tô màu. Tôi thấy học sinh của mình chủ động hơn, sáng tạo và linh hoạt hơn. 
Điều làm tôi tâm đắc nhất là học sinh rất vui vẻ hào hứng. Qua hoạt động này 
học sinh được phát triển năng lực quan sát, chủ động và sáng tạo. Đây chính là 
điều mà tôi luôn hướng tới trong mỗi hoạt động.
 Hình ảnh học sinh trong buổi trải nghiệm “Ngày tết quê em” 15
 Không chỉ rèn viết cho các em học sinh lớp 1, tôi còn là giáo viên phụ 
trách CLB chữ viết cấp trường. Câu lạc bộ thực sự là nơi các em yêu thích viết 
chữ đẹp trong nhà trường được học tập, bồi dưỡng niềm say mê với chữ viết. 
Câu lạc bộ thường hoạt động vào cuối giờ thứ Ba hàng tuần do tôi giảng dạy 
và bồi dưỡng. Tháng 2 vừa qua CLB chữ viết nhà trường tham gia hội thi “Giao 
lưu viết chữ đẹp cấp Huyện” đạt 1 giải Nhì, 2 giải Ba, 2 giải Khuyến Khích, 
đứng thứ 6/19 trường tham gia thi. Qua đó, các em được giao lưu, học hỏi với 
các bạn viết chữ đẹp trên toàn Huyện. 
 Khi thực hiện giải pháp này tôi thấy bản thân tôi tiến bộ rất nhiều về năng 
lực chuyên môn của chính bản thân mình. Học sinh của tôi thêm yêu con chữ, 
yêu Tiếng Việt, thích luyện chữ đẹp.
 3.6. Giải pháp 6: Ứng dụng công nghệ thông tin trong rèn chữ
 Trong mỗi tiết học tôi đều chú trọng sử dụng đồ dùng dạy học. Bên cạnh 
việc sử dụng các đồ dùng dạy học như bảng lớp, bảng phụ, chữ mẫu hiện hành 
tôi thường sử dụng tivi và làm tốt việc ứng dụng công nghệ thông tin trong rèn 
chữ cho học sinh. Việc ứng dụng công nghệ thông tin được tôi sử dụng trong 
việc dạy học trên lớp, trao đổi với phụ huynh ở nhà và được sử dụng hiệu quả 
nhất trong việc chữa bài, sửa lỗi chữ viết cho học sinh.
 Khi cho học sinh luyện viết bảng và luyện viết vở để giúp học sinh dễ 
dàng quan sát và sửa lỗi bài bạn, học tập bài viết đúng, viết đẹp. Tôi đi quan sát 
bài làm của học sinh, chụp lại bài làm của một số học sinh viết đúng, viết đẹp 
và một số học sinh viết còn chưa đẹp bằng điện thoại, chuyển qua zalo cá nhân 
và chiếu lên màn hình tivi để học sinh quan sát kĩ hơn, rõ hơn.
 Chiếu bài viết lên tivi để sửa lỗi cho học sinh 16
 Ngoài ra, tôi còn phối hợp gửi video luyện chữ cho phụ huynh học sinh 
để phụ huynh hiểu và cùng giáo viên luyện chữ cho con tại nhà.
 Phối hợp với phụ huynh rèn chữ cho học sinh tại nhà
 3.7. Giải pháp 7: Phối hợp với các môn học khác trong chương trình 
để rèn kỹ năng về chữ viết cho học sinh
 Tôi thường phối hợp với các môn học khác để rèn chữ viết cho các em 
lớp 1. Qua thực tế tôi thấy, một số giáo viên chỉ chú trọng vào tập viết vào tiết 
Học vần; tiết Tập viết và Chính tả đề rèn chữ viết cho học sinh mà không coi 
trọng các môn học khác nên học sinh chỉ lo viết, trình bày cho đẹp vở của các 
môn học này còn các môn học khác học sinh viết chưa đúng, chưa đẹp nên chất 
lượng vở sạch chữ đẹp của lớp chưa cao. Tôi luôn luôn nhắc nhở các em trình 
bày vở sao cho khoa học, sạch đẹp ở tất cả các môn học. Nhất là môn Toán, ở 
giai đoạn từ cuối học kì I trở đi, khi học sinh đã hạ cỡ chữ, tôi hướng dẫn cho 
học sinh làm quen viết thứ, ngày, tháng và tên bài học. Sang học kì II, các em 
được học thêm dạng toán có lời văn. Dù theo chương trình phổ thông 2018 các 
em không phải trình bày bài giải nhưng qua bài toán có lời văn các em vẫn phải 
viết phép tính và câu trả lời.
 Do đó, khi bắt đầu dạy bài toán có lời văn, tôi đặc biệt chú ý rèn chữ viết 
cho học sinh khi viết phép tính và câu trả lời. Khi nhận xét bài làm toán, ngoài 
nhận xét về kiến thức tôi còn chú ý nhận xét cách trình bày và chữ viết cho học 
sinh. Thực hiện nhiều lần như vậy học sinh sẽ sửa được các khuyết điểm của 
mình. Cùng với môn Toán việc hình thành thói quen viết chữ cẩn thận ở tất cả 17
các môn học là một việc rất cần thiết không chỉ đối với các em lớp 1 mà còn 
rất quan trọng ở các lớp học tiếp theo.
 Chữ viết môn Toán của học sinh
 3.8. Giải pháp 8: Tuyên truyền, phối hợp với cha mẹ học sinh để rèn 
luyện chữ viết cho học sinh
 Phụ huynh có vai trò rất quan trọng trong việc rèn chữ cho các em học 
sinh. Hiểu được điều này, ngay từ buổi họp phụ huynh đầu năm học tôi đã tư 
vấn phụ huynh mua sắm đầy đủ đồ dùng học tập cho con em mình. Đưa ra các 
quy định về bảng con, bút chì 2B, tẩy, gọt bút chì Sang học kì II, học sinh 
chuyển sang giai đoạn viết bút mực tôi quy định màu mực cho học sinh. Tất cả 
học sinh thực hiện viết mực xanh đen Cửu Long để thống nhất màu mực trong 
lớp, khi nhìn vở sẽ thấy sạch, đẹp hơn. Tôi nhắc nhở phụ huynh quan tâm đến 
việc học ở nhà của học sinh, nhắc nhở học sinh giữ gìn sách vở cẩn thận. Cuối 
cùng, để có sự khích lệ động viên học sinh kịp thời, tôi phối hợp với phụ huynh 
để có những món quà nhỏ như: cục tẩy, bút chì, thước kẻ để động viên những 
em học sinh có tiến bộ về chữ viết, học sinh giữ vở sạch, viết chữ đẹp. Khi nhận 
quà các em rất yêu thích, tự hào và trân trọng. 18
 Giáo viên khen thưởng các em học sinh chữ viết tiến bộ, vở viết sạch đẹp
 Trong thực tế dạy học, ngoài việc áp dụng linh hoạt các giải pháp trên 
thì người giáo viên cũng cần có đức tính kiên trì, tận tình dạy dỗ học sinh, yêu 
nghề mến trẻ để học sinh cảm thấy thầy cô luôn là người đồng hành cùng mình.
 III. KẾT QUẢ VÀ ỨNG DỤNG
 1. Kết quả
 Qua một thời gian áp dụng các giải pháp tôi nhận thấy chữ viết học 
sinh lớp tôi có những thay đổi rõ rệt:
 Bài viết của học sinh trước và sau khi áp dụng giải pháp 19
 Hình ảnh một số bài viết của học sinh sau khi áp dụng giải pháp
 Tôi nhận thấy chữ viết của học sinh đã có nhiều tiến bộ, chữ viết của 
các em rõ ràng, đúng độ cao, đủ nét, viết đúng khoảng cách giữa các con chữ, 
giữa các từ, đã xác định được điểm đặt bút và điểm dừng bút, các em luôn có 
ý thức rèn chữ và giữ vở sạch. Khi các em viết đúng, viết đẹp tôi tiếp tục nâng 
yêu cầu cao hơn hướng tới các em viết chữ sáng tạo. Khi thực hiện được yêu 
cầu này các em đã say mê, phấn khởi và hứng thú luyện chữ hơn. 
 Cụ thể kết quả khảo sát ngày 29 tháng 3 năm học 2022 - 2023 thu được 
kết quả như sau:
 Sĩ số HS viết đúng, trình HS viết đúng kiểu, HS viết sai kiểu, 
 bày đẹp cỡ chữ cỡ chữ
 Số lượng Tỉ lệ Số lượng Tỉ lệ Số lượng Tỉ lệ
 34 20 58,82% 12 35,29% 2 5,89%