Bài giảng Ngữ văn 8 - Tiết 35+36+37: Viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên

 Tiết 35+36+37:
 Viết văn bản thuyết minh
giải thích một hiện tượng tự nhiên 1. Ở lớp 6,7, các em đã 
 được học kĩ năng viết 
 những kiểu bài thuyết 
 Our minh nào? Kĩ năng viết 
Vision các kiểu bài đó khác 
 nhau như thế nào? Ki ̃ năng viết hai kiểu bài 
+ Viết văn bản thuyết minh này là giống nhau đều dùng 
thuật lại một sự kiện. phương thức thuyết minh 
+ Viết văn bản thuyết minh tức là cung cấp tri thức về 
về quy tắc, luật lệ trong trò đối tượng. Khác về đối 
chơi hay hoạt động. tượng thuyết minh, cách 
 thức tiến hành là khác nhau. 2. Em hãy lấy ví dụ 
 về văn bản thuyết 
 Our minh giải thích về 
Vision một hiện tượng tự 
 nhiên đã học? 2. Ví dụ về văn bản thuyết minh 
 giải thích một hiện tượng tự 
 nhiên như: Sao băng (Theo 
 Hồng Nhung); Nước biển dâng: 
 Our bài toán khó cần giải trong thế 
 kỉ XXI (Theo Lưu Quang Hưng); 
Vision Lũ lụt là gì? Nguyên nhân và tác 
 hại (Theo Mơ Kiều) HOẠT ĐỘNG 2 HÌNH 
 THÀNH KIẾN THỨC 1.1. Khái niệm 
 - Nội dung chính của loại văn bản này 
- Văn bản thuyết 
 thường tập trung vào một số thông tin 
minh giải thích một chính như:
hiện tượng tự nhiên + Đó là hiện tượng gì? 
là loại văn bản thông + Biểu hiện như thế nào?
tin nhằm giới thiệu + Vì sao có hiện tượng này? 
những hiểu biết + Những tác dụng hoặc tác hại của hiện 
khoa học cơ bản về tượng thiên nhiên ấy là gì?...
 + Tận dụng hoặc phòng chống, khắc phục 
hiện tượng đó. 
 tác động của hiện tượng đó như thế 
 nào? 1.2. Những điều cần chú ý khi viết bài thuyết 
 minh giải thích một hiện tượng tự nhiên
 Bước 2: Tìm hiểu về hiện 
Bước 1: Xác định hiện tượng tự 
 tượng tự nhiên đã xác định 
nhiên cần giới thiệu, giải thích. thông qua sách, báo, tài liệu 
Lưu ý chọn những hiện tượng tự khoa học, internet; đặc biệt, 
nhiên gần gũi với cuộc sống, cần vận dụng các hiểu hiết từ 
hấp dẫn và phù hợp với trình độ những môn học khác như: 
hiểu biết của lứa tuổi, Khoa học tự nhiên, Lịch sử và 
 Địa lí, Bước 3: Dựa vào thông tin 
thu được từ các tài liệu tin 
cậy, tổng hợp thành bài viết 
của cá nhân. Những thông 
tin, số liệu và nội dung dẫn Bước 4: Tìm ý và lập dàn 
nguyên văn cần ghi rõ ý cho bài thuyết minh giải 
nguồn trích và có thể nêu thích một hiện tượng tự 
tên các tài liệu đã tham nhiên.
khảo ở cuối văn bản. II. Thực hành
 1. Thực hành viết theo các bước
 PHIẾU HỌC TẬP 02- PHIẾU TÌM Ý
 Đề bài: Giới thiệu hiện tượng núi lửa.
 Định hướng Dự kiến
 1. Núi lửa là gì? 
2. Có những loại núi lửa nào? 
3. Vì sao có hiện tượng núi lửa phun trào? 
4. Núi lửa phun trào mang lại những lợi ích và tác 
hại gì? 
5. Giải pháp để tận dụng hoặc cách phòng chống 
những tác động của núi lửa là gì? . Mục đích viết: Người đọc: có 
 cung cấp tri thể là thầy cô 
a. Bước 1: thức khoa học giáo bộ môn, 
 về hiện tượng bạn bè cùng 
 Chuẩn bị núi lửa. lớp, phụ 
 huynh,.... Yêu cầu dạng bài
Trọng tâm cần Phạm vi bằng 
làm rõ: khái niệm Kiểu văn bản chứng cần huy 
núi lửa, phân loại, chính: thuyết động: kiến thức 
nguyên nhân, tác minh giải thích về địa lí và những 
hại và lợi ích của một hiện tượng tự hiểu biết xung 
núi lửa. nhiên. quanh hiện tượng 
 núi lửa. b. Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý
 * Tìm ý
 Núi lửa là gì Có những loại núi lửa nào? Vì sao có hiện tượng núi 
 lửa phun trào? 
Núi lửa là một vết 
 Dựa vào hình dáng, có 2 
đứt gãy trên lớp vỏ Đá nóng chảy liên tục được đẩy 
 loại: núi lửa hình chóp và 
của một hành tinh, lên phía trên và kết quả là những 
như là Trái Đất cho núi lửa hình khiên. ngọn núi liên tục tăng về độ cao. 
phép dung nham, tro Dựa vào dạng thức hoạt Khi áp lực của các dòng chảy 
núi lửa, và khí thoát động, có 3 loại: núi lửa thức, mắc ma phun trào lên trên qua 
ra từ một lò mắc ma núi lửa ngủ, núi lửa chết. miệng núi thì gây ra hiện tượng 
ở dưới bề mặt. núi lửa phun trào. Giải pháp tận dụng hoặc 
 Núi lửa phun trào mang lại 
 cách phòng chống những 
 những lợi ích và tác hại gì?
 tác động của núi lửa:
→ Lợi ích: mỏ khoáng sản phong 
phú, năng lượng địa nhiệt, đất đai Nếu ở nơi có cảnh báo sắp xảy 
tơi xốp, màu mỡ. ra hiện tượng núi lửa phải kịp 
→Tác hại: Gây cháy rừng, làm thời di chuyển đến nơi an toàn. 
biến đổi môi trường sinh thái, suy Đến tham quan nơi có núi lửa 
giảm tài nguyên sinh học của vùng đã chết thì phải hiện cách quy 
bị ảnh hưởng, tăng tính nhạy cảm định về an toàn, cũng như về 
của những thiên tai nguy hiểm vệ sinh môi trường, .
như: lũ lụt, lở đất, sói mòn * Lập dàn ý
Mở bài Giới thiệu khái quát về hiện tượng tự 
 nhiên được thuyết minh
Thân Thuyết minh giải thích về hiện tượng 
bài bằng các đoạn văn theo ý đã lập.
Kết bài Khái quát lại nội dung chính về hiện 
 tượng và suy nghĩ của bản thân về hiện 
 tượng tự nhiên ấy. - Viết đoạn văn theo dàn ý 
 đã lập. Khi viết, cần sử 
c. Bước 3: Viết dụng các từ ngữ, câu văn 
 biểu cảm thể hiện được 
 chính xác, sinh động cảm 
 xúc, suy nghĩ của em.
 - Đảm bảo yếu tố về hình 
 thức của một đoạn văn. 2.2. Rèn luyện kĩ năng viết đoạn 
 văn diễn dịch, quy nạp và phối hợp
a) Cách thức
Xem phần Kiến thức ngữ văn về đặc điểm của đoạn văn diễn 
dịch, quy nạp, phối hợp để vận dụng rèn luyện kĩ năng viết.
b) Bài tập
Với đề văn trên, từ ý khái quát “Núi lửa khi phun trào mang lại 
nhiều lợi ích”, em hãy hoàn thành các đoạn văn theo ba cách: Bước 4: Xem lại, chỉnh 
 sửa và rút kinh nghiệm
- Kiểm tra về nội dung 
và hình thức (bố cục, 
diễn đạt, trình bày).
- Nhận biết các lỗi còn 
mắc phải và cách chỉnh 
sửa.
- Tự đánh giá kết quả viết. Cách thức Nội dung cụ thể
 Nêu ý khái quát Núi lửa khi phun trào mang lại nhiều lợi 
 ích.
 Phát triển bằng Trước hết, chúng mang lại nguồn mỏ 
 các ý cụ thể khoáng sản phong phú: 
Đoạn Núi lửa còn mang lại năng lượng địa 
 nhiệt: Hơi nóng từ miệng núi lửa có thể 
 văn được sử dụng để chạy các tua bin sản 
 sinh ra điện năng 
 diễn Ngoài ra, tro bụi mà lửa phun trào có thể 
 dịch làm đất đai tơi xốp, màu mỡ, Cách Nội dung cụ 
 thức thể
 Nêu các ý 
 Đoạn cụ thể 
văn quy Nêu ý khái Như vậy, núi lửa đã 
 quát mang lại cho con 
 nạp người thật nhiều lợi 
 ích.