Tài liệu Giáo dục địa phương Tỉnh Bắc Giang Lớp 6

 ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH BẮC GIANG &KğÏùÎăDOÃ%çF*LDQJ
 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
 BẠCH ĐĂNG KHOA – PHAN NGỌC HUYỀN (Đồng Chủ biên) 
NGUỴ THỊ BÌNH – NGÔ QUỐC ĐƯỜNG – NGỌ VĂN GIÁP – ĐÀO THỊ MINH HẢI – NGUYỄN BÁ HẢI – NGUYỄN ĐỖ HIỆP 
 TRẦN BẢO LÂN – TRẦN HOÀI PHƯƠNG – VŨ THỊ NGỌC THUÝ – TRẦN XUÂN TRÍ – NGUYỄN THANH XUÂN
 1 7»LOLÿX*L¼RGĝFÏăDSKÕ×QJWāQK%çF*LDQJt/ēS
 .ÊKLĐXGÖQJWURQJV¾FK
 .KæLõ×QJ .ÄWQÔL
 (PFÎELÄW" &±XKÏL
 UNIVERSITY OF EDUCATION PUBLISHER
 TÀI LIỆU GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG TỈNH BẮC GIANG 
 LỚP 6
 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH BẮC GIANG
 2 &KğÏùÎăDOÃ%çF*LDQJ
 0š&/š&
KÍ HIỆU DÙNG TRONG SÁCH .............................................................. 2
LỜI NÓI ĐẦU ..................................................................................... 4
CHỦ ĐỀ. ĐỊA LÍ BẮC GIANG ............................................................... 5
 Bài 1. Vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ Bắc Giang ...................................6
 Bài 2. Thực hành: Tìm hiểu về xã/thị trấn/phường nơi em đang học tập ....11
CHỦ ĐỀ. LỊCH SỬ BẮC GIANG .............................................................. 12
 Bài 3. Bắc Giang thời nguyên thuỷ .....................................................13
 Bài 4. Bắc Giang thời dựng nước Văn Lang – Âu Lạc ..............................19
 Bài 5. Bắc Giang thời kì Bắc thuộc ......................................................25
CHỦ ĐỀ. NGỮ VĂN BẮC GIANG .............................................................31
 Bài 6. Truyền thuyết Bắc Giang ..........................................................32
 Bài 7. Truyện cổ tích Bắc Giang ..........................................................37
 Bài 8. Sân khấu hoá truyện dân gian Bắc Giang ....................................42
 Bài 9. Ca dao Bắc Giang ...................................................................44
CHỦ ĐỀ. ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG BẮC GIANG ................................... 47
 Bài 10. Vùng đất hội tụ sắc màu âm nhạc truyền thống .........................48
 Bài 11. Hát quan họ ở Bắc Giang ........................................................55
CHỦ ĐỀ. LÀNG NGHỀ Ở BẮC GIANG .................................................... 58
 Bài 12. Khái quát chung về làng nghề ở Bắc Giang ................................59
 Bài 13. Vai trò và tác động của làng nghề 
 đối với sự phát triển kinh tế – xã hội ở Bắc Giang ...........................63
 Bài 14. Tìm hiểu và trải nghiệm làng nghề ở Bắc Giang ..........................66
DANH MỤC TỪ TRA CỨU ..................................................................... 68
 3 7»LOLÿX*L¼RGĝFÏăDSKÕ×QJWāQK%çF*LDQJt/ēS
 /¢,1Œ,ôp8
 0‹P
RZ
UÒP
`V[U
fb
^b™
 B÷Zç^$£Ë\Zç^ QV«©\Ub`–\VUW]RñQ£×O^V«©\UaÉ£ß\UV\V
 Qœ\UQQS[dçWbVéWZ«ï\U!#bWËbZç^dçWd×b`—Z[åb\åWRc\UP»bPcåQ
 b`]\U\Vb`«é\U
 1QQVó£ÍPWVÙQb`]\UBWZWÓcUW]RñQ£×O^V«©\UbÕ\V0»Q5WO\UZç^$
 £«ïQPW•\a]­\bVS]\¡[Z¥\VdýQQV—\V(¢×OZ—:×QVaù<Uûd¡\{[\V­Q
 d6«ç\U\UVWÓ^;ëb÷\Ub`O\UaQVQQS[aÉ£«ïQYV[^V\Vû\U
 £ÃQ£WÏ[dÍd×b`—£×OZ—Z’\VbVáQóOdœ\U£±b0»Q5WO\U)£«ïQ£»[[–\V
 b`]\U\Vû\UQ‘cQVcgÓ\Qáb—QVdQORO]QóO_c•V«©\U)£«ïQb–[VWÏcQåW
 \Ucß\Z×QVaùQóO[åbdœ\U£±bQáQœ\UdçW\Vû\UZ\£WÓcR‘\QO£ÃQa»Q
 \Vû\UZ\U\UVÍ\áWbWË\UZ«cUWû\”bbW\VV]OQóO\U«éW0»Q5WO\Ub÷f«O
 £Ë\\Og
 ;ãWPWVÙQQ§\UaÉQ™\Vû\UQ‘cVÛWZcgÓ\b¹^dd¹\Rñ\U£ÏUW^
 QQS[d÷OQó\UQÝ£«ïQ\åWRc\UPWVÙQd÷OQ™Q©VåW£ÏZW•\VÓdçW
 \Vû\U\”b£ÃQbVœQñbVÏ\©W£×O^V«©\U[–\VaW\VaÝ\UdVÙQb¹^
 6WdÙ\U`½\UQcÝ\bWZWÓcaÉUW^QQS[b÷\UP«çQYV[^V\VWÍc
 d±\£ÍbVd×Q§\U\V«\Vû\U\”b£ÃQb`«\UQóOdœ\U£±b0»Q5WO\U£Ï
 bV±gbýV]dbV•[g•cV©\[¯\V£±b0»Q5WO\U_c•[–\V
 1VQQQS[VÙQb¹^VWÓc_c¯
 0z0
Az0
46¨
 4 &KğÏùÎăDOÃ%çF*LDQJ
 îŊ$/Ý
 %Į&*,$1*
Hình 1.1. /ÕěFÏċYăWUÃWāQK%çF*LDQJWURQJO¾QKWKč9LÿW1DP
 55 7»LOLÿX*L¼RGĝFÏăDSKÕ×QJWāQK%çF*LDQJt/ēS
 Bài 1 9ĞWUÐîĞDOÐYÃSKĀPYL
 OÆQKWKŬ%ŌF*LDQJ
 %½LKĖFQ½\JL×SHP
 7UÂQKE»\ÏÕěFPđWVĉÏïFÏLûPYăWUÃÏăDOÃSKÙPYLO¾QKWKčWāQK%çF*LDQJ
&ÐEDEêQKĖFVLQKFÖQJTXÇ%øF*LDQJ
NČ YĤL QKDX YĊ FKX\ĐQ àÀ àèĬF àL
WKX\ĊQ WUÇQ VÑQJ &ðX %êQ $Q QÐL
QKÉQ EÇQ NLD VÑQJ O½ WĒQK 7K¾L
1JX\ÇQEêQ/DQOêLWKî\O½7KİàÑ
+½1ĢL%êQ7XîQFKRUúQJF¾FEêQ
QKðPOôQY½NKüQJàĔQKPÉQKWKî\
UÒU½QJO½WĒQK%øF1LQKß¾QJQJêF
QKLÇQO½FìEDEêQàĊXQÐLà×QJWX\
QKLÇQFKèDàİ9ö\F¾FHPFÐELĈWYÉ
VDRNKÑQJ"9ĔWUÊàĔDOÊY½OÀQKWKĞ
%øF*LDQJFÐàĀFàLČPJÉWK×YĔ"
 +ÉQK0đWNKÊFVÆQJ&ßXÏRÙQFKÛ\TXD[¾+R»6×Q
 KX\ÿQ+LÿS+R»
 I 9ĔWUÊàĔDOÊ
 0»Q5WO\U\½[ë^V—O£š\UP»QZbÕ\VbVcåQdœ\U
 B`c\U Rc d [WÍ\ \W 0»Q 0å \«çQ bO B÷ \¡[  
 0»Q 5WO\U Z bÕ\V \½[ b`]\U _cg V]­QV dœ\U BVó £š 9ÉQJ 7Kğ ÏÆ +» 1đL O» PđW
 6<åW YÉQJÏÆWKăOÝ\WK»QKSKĉ+»1đL
 O»P ÏÆ WKă WUXQJ W½P Y» F¼F
 %ìQJ&¼FÏLûPFĩFFğDO¾QKWKčWāQK%çF*LDQJ WK»QK SKĉ WKă [¾ FğD F¼F WāQK
 O½Q FåQ +» 1đL O»P ÏÆ WKă Yÿ
 Điểm cực Địa danh hành chính Vĩ độ/Kinh độ
 WLQK.KÆQJJLDQTX\KRÙFKFğD
 Bắc Xã Đồng Tiến, huyện Yên Thế 21o37’B YÉQJ 7Kğ ÏÆ +» 1đL KLÿQ QD\
 Nam Xã Đồng Phúc, huyện Yên Dũng 21o07’B EDRWUÉPWK»QKSKĉ+»1đLY»
  WāQK WURQJ ÏÅ FÅ %çF *LDQJ
 Đông Xã An Lạc, huyện Sơn Động 107o02’Đ
 %çF*LDQJFKL÷PSKßQOēQGLÿQ
 Tây Xã Hợp Thịnh, huyện Hiệp Hoà 105o53’Đ WÃFKFğDYÉQJ.LQK%çF[ÕD
 t'ĩDY»RKÂQKHPK¾\[¼FÏăQKYăWUÃWL÷SJL¼SFğDWāQK%çF*LDQJYēLF¼FWāQKWK»QKSKĉO½QFåQ
 t'ĩDY»REÛQJY»KÂQKHPK¾\[¼FÏăQKF¼FÏLûPFĩFFğDWāQK%çF*LDQJ
 6 &KğÏùÎăDOÃ%çF*LDQJ
 /ÕěFÏċYăWUÃWāQK%çF*LDQJY»F¼FWāQKWK»QKSKĉO½QFåQ
 +ÉQK
 7 7»LOLÿX*L¼RGĝFÏăDSKÕ×QJWāQK%çF*LDQJt/ēS
8
 AÎ
YÍ'
'
"
 +ÉQK%ÛQÏċK»QKFKÃQKWāQK%çF*LDQJ &KğÏùÎăDOÃ%çF*LDQJ
 II /ÀQKWKĞ
 0»Q 5WO\U Q™ RWÓ\ b—QV bý \VW•\ YV]¯\U ! &'#& Y[2 Q™  £©\ d× V\V QV—\V
Q±^VcgÓ\Uß[(bV\V^VÝd'VcgÓ\
 :’\V bVá 0»Q 5WO\U b`¯W RW b÷ b‘g aO\U £š\U \©W `å\U \V±b YV]¯\U   Y[ b÷ f’
6ï^ BV×\V VcgÓ\ 6WÓ^ 6] £Ë\ f’ /\ :­Q VcgÓ\ A©\ ¢å\U) b÷ P»Q fcÝ\U \O[
\©W `å\U \V±b YV]¯\U "& Y[ b÷ f’ B‘\ A©\ VcgÓ\ :ñQ <U­\ £Ë\ f’ :ñQ A©\
VcgÓ\ :ñQ <O[ \©W VÅ^ \V±b YV]¯\U  Y[ b÷ f’ 0¯] A©\ VcgÓ\ :ñQ <O[ £Ë\
f’6cgÍ\A©\VcgÓ\:ñQ<O[
%ìQJ6ĉÏ×QYăK»QKFKÃQKGLÿQWÃFKY»G½QVĉSK½QWKHRKX\ÿQWK»QKSKĉWāQK%çF*LDQJ
WÃQKÏ÷QQJ»\
 Tổng Chia ra Diện tích Dân số 
 STT Huyện/thành phố 2
 số Phường Thị trấn Xã (km ) (nghìn người)
 1 Thành phố Bắc Giang 16 10 6 66,6 174,8
 2 Huyện Hiệp Hoà 25 1 24 206,0 248,2
 3 Huyện Lạng Giang 21 2 19 244,1 217,7
 4 Huyện Lục Nam 25 1 24 608,6 226,9
 5 Huyện Lục Ngạn 29 1 28 1 032,5 227,3
 6 Huyện Sơn Động 17 2 15 860,6 76,4
 7 Huyện Tân Yên 22 2 20 208,3 177,9
 8 Huyện Việt Yên 17 2 15 171,0 206,3
 9 Huyện Yên Dũng 18 2 16 191,7 152,7
 10 Huyện Yên Thế 19 2 17 306,4 102,2
 Tổng số 209 10 15 184 3 895,8 1 810,4
 <UcÔ\(<UVÌ_cg¿baÒ&!<?C0BD?6"\Ug  'QèOCøPO\BVªÞ\Udå?cÒQVÚW)
  0]Q]aÒ&01C0<2\Ug"   QèOC0<2bÊ\V0°Q5WO\U)
 !BVÒ\UY•R‘\aÒQQ¢§\dÌV\VQV—\VQþ^f’VcgÈ\dbÊ\VQèO1åQBVÒ\UY•0°Q5WO\U
 'ĩDY»RKÂQKY»EÛQJHPK¾\
 t&KREL÷WWāQK%çF*LDQJFÅEDRQKLÁXKX\ÿQWK»QKSKĉ
 t;¼FÏăQKYăWUÃKX\ÿQWK»QKSKĉQ×LHPÏDQJKąFWåS
 t&KREL÷WGLÿQWÃFKG½QVĉY»Vĉ[¾WKăWUÝQSKÕĕQJFğDKX\ÿQWK»QKSKĉQ×LHPÏDQJKąFWåS
 9 7»LOLÿX*L¼RGĝFÏăDSKÕ×QJWāQK%çF*LDQJt/ēS
 7K»QK SKĉ %çF *LDQJ O» WUXQJ
 W½PK»QKFKÃQKFKÃQKWUăFğDWāQK
 %çF*LDQJ7K»QKSKĉ%çF*LDQJ
 F¼FK 7Kğ ÏÆ +» 1đL NKRÛQJ
 NPF¼FKFĥDNKáX+ħX1JKă
 /ÙQJ 6×Q NKRÛQJ  NP
 F¼FK V½Q ED\ TXĉF W÷ 1đL %»L
 NKRÛQJ  NP F¼FK FÛQJ ELûQ
 +ÛL3KÄQJY»FÛQJELûQQÕēFV½X
 &¼L /½Q 4XÛQJ 1LQK NKRÛQJ
 NP
 %çF*LDQJFÅQKLùXWX\÷QJLDR
 WKÆQJKX\÷WPÙFKQKÕTXĉFOđ
 $TXĉFOđTXĉFOđTXĉF
 OđTXĉFOđÏÕĕQJFDR
 WĉF Y» ÏÕĕQJ VçW +» 1đL t
 +ÉQK0đWJÅFWK»QKSKĉ%çF*LDQJ /ÙQJ6×QÏLTXD
 III /X\ĐQWöSYöQGĮQJ
 

 3[V’gdÉa©£ßb«RcgdÍ£ÃQ£WÏ[d×b`—£×OZ—d^V­[dWZ’\VbVábÕ\V0»Q5WO\U
 

 <•cb•\QQf’bV×b`±\^V«é\UQóOVcgÓ\bV\V^VÝ\©WS[£O\UVÙQb¹^
10 &KğÏùÎăDOÃ%çF*LDQJ
Bài 2 7KņFKÃQK7ÏPKLŢX
 Yš[ÆWKĞWUŖQSKòĹQJ
 QðLHPîDQJKĔFWŚS
 %½LKĖFQ½\JL×SHP
 t;¼FÏăQKÏÕěFYăWUÃJLēLKÙQO¾QKWKč[¾WKăWUÝQSKÕĕQJQ×LHPÏDQJKąFWåSWUÁQ
 EÛQÏċK»QKFKÃQKWāQK%çF*LDQJ
 t*LēLWKLÿXÏÕěFYùYăWUÃÏăDOÃY»SKÙPYLO¾QKWKč[¾WKăWUÝQSKÕĕQJQ×LHPÏDQJ
 KąFWåS
 ;¾FàĔQKYĔWUÊJLĤLKêQOÀQKWKĞ[ÀWKĔWUîQSKèĦQJQæLHP
 I
 àDQJKĖFWöS
 2ýOd]V–\V"S[V’g(
 uFQ£×\Vd×b`—f’bV×b`±\^V«é\U\©WS[£O\UVÙQb¹^
 u9Ïb•\QQf’bV×b`±\^V«é\UbWË^UW^dçWf’bV×b`±\^V«é\U\©WS[£O\UVÙQb¹^
 uFQ£×\Vd×b`—QóO[åbaÝ£ÝWb«ï\U£×OZ—r<VS[srB`«é\US[sCăPO\\V‘\R‘\
f’bV×b`±\^V«é\U\©WS[£O\UVÙQb¹^
 *LĤLWKLĐXYĊYĔWUÊàĔDOÊY½SKêPYLOÀQKWKĞ[ÀWKĔWUîQSKèĦQJ
 II
 QæLHPàDQJKĖFWöS
 DWËb[åb£]­\d¡\\U»\UWçWbVWÓcdÍd×b`—£×OZ—d^V­[dWZ’\VbVáf’bV×b`±\^V«é\U
\©WS[£O\UVÙQb¹^
 +ÉQK0đWJÅFWKăWUÝQÎċL1JÆKX\ÿQ/ĝF1DP
 11 7»LOLÿX*L¼RGĝFÏăDSKÕ×QJWāQK%çF*LDQJt/ēS
 /Ŋ&+6Ŭ%Į&*,$1*
 /ýKđLÏùQ<6×Q[¾+R»6×QKX\ÿQ+LÿS+R»
1212 &KğÏù/ăFKVĥ%çF*LDQJ
 Bài 3 %ŌF*LDQJ
 WKĹLQJX\ÍQWKXİ
 %½LKĖFQ½\JL×SHP
 s.ûWÁQÏÕěFQKħQJÏăDÏLûPWÂPWKÝ\GÝXWÃFKFğDQJÕĕLQJX\ÁQWKXįWUÁQÏăDE»Q
 WāQK%çF*LDQJ
 s0Æ WÛ ÏÕěF PđW Vĉ KLÿQ YåW WLÁX ELûX WKĕL QJX\ÁQ WKXį FÆQJ Fĝ ϼ Ïċ JĉP
 ÏċÏċQJfÏÕěFSK¼WKLÿQWUÁQYÉQJÏÝW%çF*LDQJ
 s1ÁXÏÕěFQKħQJQÀWFKÃQKYùÏĕLVĉQJYåWFKÝWY»WLQKWKßQFğDQJÕĕLQJX\ÁQWKXį
 WUÁQÏăDE»QWāQK%çF*LDQJ
 s /LÁQ Kÿ ÏÕěF F¼F GL WÃFK GL YåW WKXđF WKĕL QJX\ÁQ WKXį JçQ YēL F¼F ÏăD GDQK
 K»QKFKÃQKKLÿQQD\FğDWāQK%çF*LDQJ
 s7ĩK»RYùYÉQJÏÝW%çF*LDQJFÅOăFKVĥO½XÏĕLFÅËWKġFWU½QWUąQJJLħJÂQY»
 SK¼WKX\JL¼WUăF¼FGLYåWGLWÃFKOăFKVĥtYÍQKR¼WUÁQÏăDE»QWāQK
t+¾\FKREL÷WQKħQJQJÕĕLWURQJ
KÂQKÏDQJO»PJÂėGLFKāNKÛR
FčKąFÎÆQJ/½P
t9LÿFSK¼WKLÿQF¼FGLFKāNKÛRFč
KąFFÅGÝXWÃFKQJÕĕLFč[ÕDWUÁQ
ÏăDE»QWāQK%çF*LDQJFKRHPEL÷W
ÏLùXJÂ"
 +ÉQK+RÙWÏđQJNKDLTXåWNKÛRFč
 WÙLGLFKāNKÛRFčKąFÎÆQJ/½P[¾+Õ×QJ/½PKX\ÿQ+LÿS+R»
 I 1KĸQJGîXWÊFKFİDQJèĦLQJX\ÇQWKXŀĨ%øF*LDQJ
 7KĦLNÉàĜà¾
 1QV\Ug\OgV\Ud­\\¡[\U«éW\Ucg•\bVcă£’aW\VaÝ\Uë[åbaÝYVcdýQU˜ 
 £ßWQ™`÷\U`¹[PO]^Vób`•\£×OP\bÕ\V0»Q5WO\U<Vû\UR±cb—QVQóO\U«éW\Ucg•\bVcă
 d]QcÝWbVéWY–£ß£Q§£’£«ïQQQ\VYV¯]QáVÙQ^VbVWÓ\ë[åbaÝ\©WbVcåQQQVcgÓ\
 :ñQ<U­\A©\¢å\UG•\BVË
 1QV\Ug\OgYV]¯\Ud­\\¡[\U«éW\Ucg•\bVcăë0»Q5WO\U£’P«çQaO\UbVéWY– 
 £ß£[çW2±cb—QVQóObVéWY–\gVWÓ\£’£«ïQb–[bV±gë\VWÍc\©W
 13 7»LOLÿX*L¼RGĝFÏăDSKÕ×QJWāQK%çF*LDQJt/ēS
D&ÆQJFĝFXđL E&ÆQJFĝFXđL F&¼FORÙLUÂXϼ[óQJϼE»QP»Lϼ
 'LFKāėWKăWUÝQ%ĉ+Ù 'LFKāėWKăWUÝQ&KÓ 'LFKāėWKăWUÝQ$Q&K½X
 KX\ÿQ<ÁQ7K÷ KX\ÿQ/ĝF1JÙQ KX\ÿQ6×QÎđQJ
+ÉQK+LÿQYåWEéQJϼFğDQJÕĕLQJX\ÁQWKXįÏÕěFSK¼WKLÿQWUÁQÏăDE»QWāQK%çF*LDQJ
 (PK¾\PLÁXWÛY»ÏÕDUDQKåQ[ÀWYùF¼FFÆQJFĝϼWURQJKÂQK
7KĦLNÉàĜàĜQJ
 +¾\JLēLWKLÿXPđWGLFKāNKÛRFčKąF
 1QV\Ug\OgYV]¯\U"\¡[Q«R‘\ë0»Q5WO\U FÅGÝXWÃFKFğDQJÕĕLQJX\ÁQWKXį
P«çQaO\UbVéWY–£ß£ß\U<¡['$&ëRWQVÕ¢š\U:‘[ ėWāQK%çF*LDQJP»HPEL÷W
f’6«©\U:‘[VcgÓ\6WÓ^6]d[åbaÝ£×O£WÏ[
YVQQQ\VYV¯]QáVÙQ£’^VbVWÓ\£«ïQ\VWÍcVWÓ\
d¹bP½\U£ß\U\V«(Z«íWQ‘c[§Wb•\`–cUW]
 t'ĩDY»RϽXÏûFÅWKûEL÷WÏÕěF
 F¼FKQJ»\QD\NKRÛQJQÍP
 FÕG½Qė%çF*LDQJϾEÕēFVDQJ
 WKĕLNÂÏċÏċQJ"
 t(PK¾\PLÁXWÛY»QKåQ[ÀWYù
 F¼F FÆQJ Fĝ EéQJ ÏċQJ WURQJ
 KÂQK
 D/ÕęLF½XÏċQJ E&¼FORÙLUÂXÏċQJ F0ÓLWÁQÏċQJ
 +ÉQK0đWVĉFÆQJFĝEéQJÏċQJSK¼WKLÿQėGLFKāÎÆQJ/½P[¾+Õ×QJ/½PKX\ÿQ+LÿS+R»
14 &KğÏù/ăFKVĥ%çF*LDQJ
 +ÉQK/ÕěFÏċPđWVĉÏăDÏLûPFKÃQKSK¼WKLÿQF¼FGLFKāWKXđFWKĕLNÂQJX\ÁQWKXįWUÁQÏÝW%çF*LDQJ
15 7»LOLÿX*L¼RGĝFÏăDSKÕ×QJWāQK%çF*LDQJt/ēS
 (P K¾\ TXDQ V¼W OÕěF Ïċ KÂQK  Y» QÁX WÁQ ÏăD ÏLûP FKÃQK SK¼W KLÿQ F¼F GL FKā WKXđF WKĕL NÂ
 QJX\ÁQWKXįė%çF*LDQJ
 ¢ÃQ PWÓb QQ \V YV¯] Qá VÙQ Q˜\ ^Vb VWÓ\ VOW QVWËQ b`Ý\U £ß\U Q™ \W•\ £­W bVcåQ 
d¡\V]¢š\UA©\ëVcgÓ\6WÓ^6]([åbQVWËQë5˜;ñbVš\BVW¢cOf’0»Q:žUÙWZb`Ý\U
£ß\U0»Q:ž)[åbQVWËQëbVš\Fc‘\5WO\Uf’;OWB`c\UUÙWZb`Ý\U£ß\UFc‘\5WO\U
 7UĉQJÏċQJ%çF/ËY»WUĉQJÏċQJ
 ;X½Q *LDQJ ÏÕěF WUDQJ WUÃ KRD
 YÍQWLQK[ÛR7UÁQPïWWUĉQJÏċQJ
 %çF/ËY»WUĉQJÏċQJ;X½Q*LDQJ
 ÏùXFÅWUDQJWUÃKÂQKQJÆLVDR
 F¼QK KÂQK  FRQ FKLP Pć G»L
 ÏXÆLG»LY»FÅKÂQKÏÊFFRQFÅF
 'ĩD Y»R KÂQK  Y» SKßQ
 Pė UđQJ HP FÅ QKåQ [ÀW JÂ Yù
 WUĉQJ ÏċQJ %çF /Ë WUĉQJ ÏċQJ
 75ę1*ßě1*
 ;8Ÿ1*,$1*+,þ3+2 ;X½Q*LDQJ"
+ÉQK7UĉQJÏċQJ;X½Q*LDQJ
3K¼WKLÿQėWKÆQ;X½Q*LDQJ[¾0DL7UXQJKX\ÿQ+LÿS+R»
 II ßĦLVĚQJYöWFKîWY½WLQKWKðQFİDQJèĦLQJX\ÇQWKXŀĨ%øF*LDQJ
ßĦLVĚQJYöWFKîW
 <U«éW\Ucg•\bVcăë0»Q5WO\U£’PWËbQVËb­]`OQQ
Qš\UQñZO]£å\Ub÷\VWÍcQV±bZWÓcYVQ\VOc\VWÍcZ]­W
V–\VYVQ\VOc1V\U£«ïQQ¯WbWË\d^Vbb`WÏ\_cOQQ 
bVéWY– (PK¾\TXDQV¼WKÂQKY»
 B`]\UbVéWY–£³cQš\UQñZO]£å\UQVógËcZb`S\õO N÷WKěSYēLQđLGXQJWURQJE»LY»
 FKREL÷W
Q\VQ‘gd£1š\UQñ££«ïQUV“£É]bVša©bVéWY–£
 t1JÕĕLQJX\ÁQWKXįė%çF*LDQJ
Q§aOc£«ïQ[Wa»Q\VÙ\bVéWY–£[çWAOc£™\U«éW ϾFK÷W¼FUDF¼FFÆQJFĝODRÏđQJ
\Ucg•\bVcăë0»Q5WO\U£’QVËb­]`OQQQš\UQñP½\U Q»R" &KÊQJ ÏÕěF O»P EéQJ
YW[Z]­W£ß\Uda»b(Z«íWQgZ«íWQ‘c`–c FKÝWOLÿXJÂ"
 t 6ĩ FÛL WL÷Q Y» SK¼W WULûQ FğD
 <U«éW\Ucg•\bVcăë0»Q5WO\UQ˜\QVËbQ`OQQ£ßRœ\U FÆQJ Fĝ ODR ÏđQJ WKû KLÿQ ė
aW\VV]­bQVógËcZ[P½\UUÝ[\V«(d˜\ßWPbQV”\ QKħQJPïWQ»R"
16 &KğÏù/ăFKVĥ%çF*LDQJ
D7KćLJĉP E9ÄJĉP F'ąL[HFKāJĉP
+ÉQK0đWVĉKLÿQYåWEéQJJĉPSK¼WKLÿQėGLFKāÎÆQJ/½P[¾+Õ×QJ/½PKX\ÿQ+LÿS+R»
 4XDQ V¼W F¼F KÂQK Wģ  Ï÷Q 
 Y» TXD QđL GXQJ WURQJ PĝF 
 ÎĕLVĉQJYåWFKÝWHPK¾\FKREL÷W
 FÕG½QQJX\ÁQWKXįė%çF*LDQJ
 ϾEL÷WO»PQKħQJQJKùQ»R
 +¾\WÂPKLûXTXDV¼FKE¼RLQWHUQHW
 Y»FKREL÷W7URQJF¼FQJKùFÅWģ
 WKĕLQJX\ÁQWKXįQKħQJQJKùQ»R
 FÄQWċQWÙLFKRWēLQJ»\QD\ėWāQK
 %çF*LDQJ
+ÉQK+ÂQKSKĝFGĩQJFÛQKODRÏđQJ
FğDQJÕĕLQJX\ÁQWKXį
7ĞFKIJF[ÀKĢLY½àĦLVĚQJWLQKWKðQ
 9»RWKĕLNÂÏċϼQJÕĕL %ÕēFVDQJWKĕLNÂÏċÏċQJ
 QJX\ÁQWKXįWUÁQÏăDE»Q FK÷ÏđPãXKÿGßQWDQU¾
 %çF*LDQJVĉQJTXßQFÕ FK÷ÏđSKĝKÿÏÕěF[¼FOåS
 WK»QKF¼FWKăWđFEđOÙF [¾KđLEçWÏßXKÂQKWK»QK
 WKHRFK÷ÏđPãXKÿ JLDLFÝS
 1«R‘\Qáë0»Q5WO\UQ™£éWaÝ\Ud¡\V]bW\VbV³\
YV^V]\U^V6Ù£’Q™ž\WÓ[dÍQW£Å^PWËbZ[£Å^ 1JR»L WUĉQJ ÏċQJ F¼F QK»
 NKÛRFčKąFFÄQSK¼WKLÿQÏÕěF
QV]P¯\bV‘\db`O\Ub`—QQd¹bRñ\U QKÙFÏċQJWÕěQJEÄWÕěQJUÉD
 ė ÎÆQJ /½P KX\ÿQ +LÿS +R»
 6Ù£’Q™bñQQVš\\U«éWQVËbbáQVõQQQZÑVåWaœ\UPW FKXÆQJ ÏċQJ ė 9ÍQ *L»QJ
[åbaÝQ]\d¹b [¾7½Q7L÷QWK»QKSKĉ%çF*LDQJ
 17 7»LOLÿX*L¼RGĝFÏăDSKÕ×QJWāQK%çF*LDQJt/ēS
D+RDYÍQWUÁQQċLJĉP E0ÛQKNKX\ÁQWDLϼ F0ïWWUĉQJÏċQJ;X½Q*LDQJ
 'LFKāÎÆQJ/½P 'LFKāÎÆQJ/½P 'LFKā;X½Q*LDQJ
 [¾+Õ×QJ/½PKX\ÿQ+LÿS+R» [¾+Õ×QJ/½PKX\ÿQ+LÿS+R» [¾0DL7UXQJKX\ÿQ+LÿS+R»
+ÉQK0đWVĉKLÿQYåWOLÁQTXDQWēLÏĕLVĉQJWLQKWKßQFğDQJÕĕLQJX\ÁQWKXįė%çF*LDQJ
 4XDQV¼WKÂQKY»SKßQPėUđQJHPK¾\FKREL÷WF¼FKLÿQYåWQÅLWUÁQSKÛQ¼QKQKħQJNKÃDFÙQK
 Q»RWURQJÏĕLVĉQJWLQKWKßQFğDQJÕĕLQJX\ÁQWKXįė%çF*LDQJ
 III /X\ĐQWöSYöQGĮQJ
 1. 3[V’gZ¹^P¯\UbVÝ\UY•bVS][·cQQRWb—QVQóO\U«éW\Ucg•\bVógb`•\£×OP\
 bÕ\V0»Q5WO\U(
 Tên địa điểm Hiện vật chính Thuộc thời kì Ý nghĩa của việc 
 (huyện, thành phố) tìm được (đồ đá, đồ đồng) phát hiện dấu tích
 ?? ? ?
 2. A«cb³[bV•[bVš\UbW\_cOaQVP]W\bS`\Sbdf‘gRý\UPWUWçWbVWÓc\U»\dÍ[åb
 \UVÍbVóQš\U\áWbWË\UVWÓ\\Ogë0»Q5WO\UdÝ\£’fc±bVWÓ\b÷bVéW\Ucg•\bVcă
 3. 3[V’gdWËb[åb£]­\d¡\YV]¯\Uu#QVû\•cUWb`×Z×QVaùd¡\V]QóOQQ 
 RW QVÕ YV¯] Qá d QQ VWÓ\ d¹b ZW•\ _cO\ bçW \U«éW \Ucg•\ bVcă £«ïQ ^Vb VWÓ\ ë 
 0»Q5WO\U)b`QV\VWÓ[QóOP¯\bV‘\£ÝWdçWQQRWQVÕdVWÓ\d¹b£™
18 &KğÏù/ăFKVĥ%çF*LDQJ
 Bài 4 %ŌF*LDQJ
 WKĹLGņQJQòĸF
 9ôQ/DQJy¥X/ĀF
 %½LKĖFQ½\JL×SHP
 s7UÂQKE»\ÏÕěFQKħQJQÀWNK¼LTX¼WYùF¼FGLYåWGLWÃFKWKĕLÏÙLNLPNKÃė%çF*LDQJ
 s0ÆWÛÏÕěFQKħQJQÀWFKÃQKYùÏĕLVĉQJYåWFKÝWWLQKWKßQFğDQJÕĕL9LÿWFčė
 %çF*LDQJWKĕLGĩQJQÕēF9ÍQ/DQJtŸX/ÙF
 s7ĩK»RYù%çF*LDQJ[ÕDϾFÅQKħQJÏÅQJJÅS[½\GĩQJQK»QÕēF9ÍQ/DQJt
 ŸX/ÙFFÅËWKġFWU½QWUąQJEÛRYÿY»SK¼WKX\JL¼WUăFğDF¼FGLYåWGLWÃFKOăFKVĥt
 YÍQKR¼
&¼F QK» NKÛR Fč FKR UéQJ YLÿF
NK¼P SK¼ KRÙ WL÷W KRD YÍQ WUÁQ
WUĉQJÏċQJ%çF/ËWUĉQJÏċQJ;X½Q
*LDQJ Võ JLÊS FKÊQJ WD qJLÛL P¾r
ÏÕěFSKßQQ»RÏĕLVĉQJYåWFKÝW
Y»WLQKWKßQFğDQJÕĕL9LÿWFčWUÁQ
PÛQKÏÝW%çF*LDQJWKĕLGĩQJQÕēF
7KHRHPKąϾqJLÛLP¾rQKÕWK÷Q»R"
 +ÉQK7UĉQJÏċQJ%çF/Ë
 +LÿS+R»
 I 'îXWÊFKOLÇQTXDQàĈQWKĦLGĺQJQèĤFĨ%øF*LDQJ
 BVéW6œ\UD«©\U\«çQbOQVWOZ[#Påb`]\U£™£×O^V¹\bÕ\V0»Q5WO\U\Ug\Og
^V³\Zç\bVcåQPåD§<W\V
 B`•\£×OP\QQVcgÓ\B‘\G•\DWÓbG•\G•\2§\U:­\U5WO\UA©\¢å\U:ñQ<U­\ 
G•\BVËQQ\VYV¯]QáVÙQ£’^VbVWÓ\£«ïQ\VWÍcRWd¹bbVcåQbVéW£­WYW[YV—\V« 
`–c£ß\UQcÝQ£ß\UZ«íWVWUW]£ß\U[§Wb•\£ß\UZ«íWQ‘c
 19 7»LOLÿX*L¼RGĝFÏăDSKÕ×QJWāQK%çF*LDQJt/ēS
+ÉQK0ÓLJL¼RÏċQJ +ÉQK1ċLJĉP
'LFKāÎÆQJ/½P[¾+Õ×QJ/½PKX\ÿQ+LÿS+R» 'LFKāÎÆQJ/½P[¾+Õ×QJ/½PKX\ÿQ+LÿS+R»
 1œ\U dçW _c b`–\V ZO] £å\U a¯\ fc±b b­] Rý\U QcåQ aÝ\U Q« R‘\ DWÓb Qá b`•\ £±b 
0»Q5WO\UQ˜\bVO[UWOQQQcåQ£±cb`O\VQVÝ\Uf‘[Z«ïQP¯]dÓ£±b\«çQbVéWD¡\:O\Uu
{c:­Q2±cb—QVZW•\_cO\VWÓ\Q˜\£«ïQ^V¯\\V_cO[åbaÝRWb—QV\V«£Í\GA©\bVé 
6œ\U:W\V1š\U£Í\bVéBV­QV:W\VBV³\b«ç\U
 ÎùQ < 6×Q JçQ OLùQ YēL Vĩ WÃFK
 ÎġF 7K¼QK +ÉQJ /LQK &ÆQJ t
 WÕ×QJ WUX\ùQ O» QJÕĕL FÅ FÆQJ
 GñSORÙQFÉQJYēL7K¼QK*LÅQJ
 ϼQK ÏXčL JLïF ŸQ Y»R ÏĕL
+ÉQKÎùQ<6×Q[¾+R»6×QKX\ÿQ+LÿS+R» +ÉQJ9Õ×QJWKġV¼X
 ÎùQ WKĕ 7KÙFK /LQK 7KßQ WÕēQJ
 OLÁQTXDQÏ÷QVĩWÃFKYăWKßQVLQK
 UDWģϼ7KHRWUX\ùQWKX\÷WGÕēL
 WKĕL +ÉQJ 9Õ×QJ WUÕēF Vĩ [½P
 OÕěFFğDJLïFSKÕ×QJ%çFÆQJϾ
 FÕęLYRLϼGãQÏßXÏÙLTX½Q JÅS
 VġF ϼQK EÙL TX½Q [½P OÕěF Ïû
 JLħ\ÁQEĕFÇL
 'ÝX WÃFK OLÁQ TXDQ Ï÷Q WKĕL
 GĩQJQÕēFė%çF*LDQJKLÿQFÄQ
+ÉQK'LWÃFK$R0L÷XtWKĕ7KÙFK/LQK7KßQWÕēQJ ÏÕěF SKÛQ ¼QK TXD GL WÃFK Q»R
[¾7LÁQ6×QKX\ÿQ9LÿW<ÁQ Y»ėϽX"
20