Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn Tập đọc nhạc cho học sinh lớp 9

 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
 cho học sinh lớp 9.
 MỤC LỤC
NỘI DUNG TRANG
 PHẦN I: MỞ ĐẦU 1
 I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1
 II. MỤC ĐÍCH CỦA SÁNG KIẾN 2
 III. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 2
 IV. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU 2
 V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2
 VI.NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA SÁNG KIẾN 2
 VII. KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI 3
 PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU VÀ KẾT QUẢ 4
 CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4
 CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG DẠY TĐN CHO HỌC SINH LỚP 9 5
 CHƯƠNG III: NHỮNG GIẢI PHÁP VÀ THỰC NGHIỆM 11
 I. RÈN KĨ NĂNG ĐỌC TĐN 11
 II. DẠY TĐN CHO HỌC SINH LỚP 9 THEO CHUẨN KIẾN 13
THỨC KĨ NĂNG
 1. ĐẶC ĐIỂM CỦA TĐN 13
 2. MỤC TIÊU CỦA DẠY TĐN 14
 3. KỸ THUẬT DẠY TĐN 14
 III. PHƯƠNG PHÁP DẠY TĐN TÍCH CỰC 16
 1. DẠY ĐỌC GIAI ĐIỆU 17
 2. DẠY THỰC HÀNH TIẾT TẤU 19
 3. DẠY ĐỌC THEO GIẢN PHỔ CHỮ NỐT 20
 4. DẠY NỐT TRÊN KHUÔNG CÓ KHÓA SON 21
 PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 23
 PHẦN IV: PHỤ LỤC 26
 QUY ƯỚC VIẾT TẮT
 - THCS: Trung học cơ sở
 - TĐN: Tập đọc nhạc
 - HS: Học sinh
 - SGK: Sách giáo khoa. Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
 cho học sinh lớp 9.
 PHẦN I: MỞ ĐẦU
 I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI: 
 Có thể nói rằng Âm nhạc Việt Nam từ ngàn xưa đã có một sức sống vô 
cùng mãnh liệt. Nó góp phần khẳng định bản sắc dân tộc và là một trong những 
nguồn sản sinh và nuôi dưỡng bao tâm hồn và ý chí của những thế hệ Việt Nam 
trong đấu tranh dựng nước và giữ nước. Có được sức sống và vị thế to lớn đó, tự 
thân âm nhạc đã có một sức mạnh tiềm ẩn và lôi cuốn. Hoạt động âm nhạc trở 
thành một nhu cầu, một quyền lợi, một nhiệm vụ của mọi người trong xã hội.
 Ngày nay, cùng với phương tiện nghe nhìn hiện đại, với những nhạc sĩ sáng 
tác tài năng, những nghệ sĩ biểu diễn chuyên nghiệp, những nhà phê bình và lí 
luận âm nhạc sắc sảo, nền âm nhạc chuyên nghiệp đã vượt lên làm chủ đời sống 
âm nhạc của xã hội. Làm cho đời sống âm nhạc thêm phong phú, nhanh chóng 
tiếp cận được những thành tựu âm nhạc hiện đại.
 Nhà trường phổ thông, với mục đích giáo dục âm nhạc cho học sinh những 
kiến thức cơ bản về nghệ thuật âm nhạc của Việt Nam và thế giới, rèn cho các 
em kĩ năng thực hành âm nhạc cơ bản, tạo cho các em lòng yêu thích, trình độ 
thưởng thức, nhu cầu và khả năng hoạt động âm nhạc một cách chủ động. Các 
em sẽ có đủ điều kiện đi sâu vào thế giới của nghệ thuật âm thanh ở mức cao 
hơn. Đó là nền tảng vững chắc cho sự phát triển của dòng nhạc chuyên nghiệp. 
Mặt khác, với hệ thống phương pháp giảng dạy mang tính đặc thù, nhà trường 
phổ thông phải triệt để sử dụng các quá trình dạy và học âm nhạc làm một 
phương tiện giáo dục tích cực để hình thành ở học sinh một tâm hồn trong sáng, 
một thị hiếu âm nhạc lành mạnh. Âm nhạc phải phát triển tối đa những tố chất 
sinh lí, những phẩm chất tâm lí của lứa tuổi học sinh tạo điều kiện để các em 
phát triển toàn diện. 
 Để đạt được những mục tiêu trên, tính giáo dục phải được quán triệt trong 
tất cả các hoạt động giảng dạy. Muốn vậy, phải coi trọng tính hệ thống, tính vừa 
sức và tính nghệ thụât, đặc biệt phải phát huy tính chủ động, tính sáng tạo trong 
quá trình học tập của mỗi học sinh.
 Là một môn giáo dục nghệ thuật, nên tính dân tộc phải được đặc biệt chú ý 
trong nội dung giáo dục. Chúng ta cũng cần nhận thức rõ: phương thức giáo dục 
âm nhạc trong nhà trường phổ thông chỉ có thể thực hiện tốt khi nó được sự hỗ 
trợ đắc lực của các phương pháp giáo dục âm nhạc khác trong hệ thống giáo dục 
quốc dân. Vì vậy giáo dục môn học âm nhạc ở trường THCS giúp các em phát 
triển toàn diện.
 Với phương châm “Học vui - vui học”, chương trình ở trường THCS có nội 
dung đa dạng phong phú với các phân môn: Học hát, Nhạc lý - TĐN và Âm 
nhạc thường thức. Qua đó mang lại cho các em niềm vui, sự hứng thú đối với 
 1 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
 cho học sinh lớp 9.
môn Âm nhạc. Với phân môn TĐN, thông thường qua việc học “TĐN” , Hs vừa 
rèn luyện tai nghe và giọng hát, vừa nâng cao cảm nhận âm nhạc, giúp các em 
phát huy khả năng sáng tạo âm nhạc của mình. “TĐN” hỗ trợ kiến thức cho nội 
dung khác như học hát, đọc nhạc đúng sẽ giúp học sinh hát đúng giai điệu. 
“TĐN” giúp học sinh nắm vững hơn về kiến thức nhạc lý. “TĐN” cung cấp cho 
học sinh những bài tập có giá trị nghệ thuật cao để làm giàu thêm kiến thức âm 
nhạc. Tôi luôn nghĩ cần phải tìm giải pháp phù hợp giúp các em nhận thức được 
tầm quan trọng của việc đọc nhạc, hình thành một kĩ năng đọc nhạc thuần thục 
cho các em, đặc biệt là các em học sinh lớp 9. Chính vì vậy, tôi đã đi sâu nghiên 
cứu đề tài: ‘‘Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
cho học sinh lớp 9”
 II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
 - Mục đích của sáng kiến thứ nhất là để tìm ra một số biện pháp nhằm nâng 
cao chất lượng giảng dạy “ TĐN ” cho học sinh lớp 9 góp phần nâng cao quá 
trình học tập môn Âm nhạc.
 - Thứ hai là để làm tài liệu giảng dạy phân môn “ TĐN “ ở trường THCS.
 III. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:
 - Tìm hiểu thực tế học sinh trong trường về môn âm nhạc,cụ thể hơn về 
phân môn TĐN.
 - Tìm hiểu nhận thức của phụ huynh học sinh về môn học.
 - Tìm hiểu chất lượng học sinh ở những năm học trước.
 - Đưa ra một số giải pháp giúp học sinh học có kĩ năng đọc nhạc tốt ở 
trường TH&THCS Đồng Tâm nói riêng và các trường THCS nói chung.
 IV. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
 - Đối tượng nghiên cứu: Học sinh lớp 9 trường TH&THCS Đồng Tâm.
 - Phạm vi nghiên cứu: Tập trung nghiên cứu một số giải pháp tạo hứng thú 
học tập và rèn kĩ năng đọc nhạc cho học sinh trong tiết học TĐN ở trường 
THCS.
 V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
 Để thực hiện nghiên cứu đề tài này tôi đã sử dụng một số phương pháp như:
 - Phương pháp thuyết trình, giới thiệu.
 - Phương pháp luyện tập cao độ, trường độ.
 - Phương pháp luyện tập tiết tấu.
 - Phương pháp luyện tập từng câu.
 - Phương pháp luyện tập hoàn chỉnh.
 - Sưu tầm các tài liệu liên quan đến môn học như: Tranh minh hoạ, băng 
đĩa nhạc, các điệu múa và các trò chơi liên quan đến giờ học.
 - Sáng tác lời mới cho bài TĐN.
 2 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
 cho học sinh lớp 9.
VI. NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA SÁNG KIẾN: 
 Việc áp dụng các phương pháp dạy “TĐN” tích cực giúp nâng cao chất 
lượng môn Âm nhạc. Việc dạy và học môn Âm nhạc có kết quả cao và thực tế 
xóa bỏ việc học sinh học nhạc mà không biết tên nốt nhạc, giáo viên dạy cảm 
thấy yêu nghề hơn khi thấy được những kết quả của học sinh từ phương pháp 
mới này. Từ đó tổ chuyên môn và các cấp quản lý cũng quản lý được chất lượng 
bộ môn Âm nhạc. Một bộ môn tưởng chừng rất khó để quản lý chất lượng môn 
học.
 Những đóng góp của sáng kiến đưa ra là:
 - Rèn luyện kĩ năng TĐN
 - Dạy TĐN cho học sinh lớp 9 theo chuẩn kiến thức, kĩ năng.
 + Đặc điểm của TĐN
 + Mục tiêu của dạy TĐN
 + Quy trình dạy TĐN
 + Kỹ thuật dạy TĐN
 - Phương pháp dạy TĐN tích cực
 + Dạy đọc giai điệu
 + Dạy thực hành tiết tấu
 + Dạy đọc theo giản phổ chữ nốt
 + Dạy nốt trên khuông có khoá Son
 VII. KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI
 GỒM 3 PHẦN:
 PHẦN I: MỞ ĐẦU
 I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
 II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
 III. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
 IV. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU
 V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
 VI. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐÈ TÀI
 VII. KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI
 PHẦN II: NỘI DUNG
 CHƯƠNG I : CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
 I.CƠ SỞ LÍ LUẬN
 II.CƠ SỞ THỰC TIỄN
 CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG VIỆC DẠY TĐN CHO HỌC SINH LỚP 9
 CHƯƠNG III: NHỮNG GIẢI PHÁP VÀ THỰC NGHIỆM
 PHẦN III: KẾT LUẬN
 PHẦN IV: PHỤ LỤC
 3 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
 cho học sinh lớp 9.
 PHẦN II: NỘI DUNG
 CHƯƠNG I: CƠ SƠ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
 I. CƠ SỞ LÍ LUẬN
 Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật nhằm phản ánh hiện thực khách quan 
bằng những hình tượng có sức biểu cảm của âm thanh, nhịp điệu.Với học sinh 
THCS môn Âm nhạc là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để thực hiện 
nhiệm vụ giáo dục đạo đức, thẩm mĩ cho học sinh nhằm góp phần giáo dục toàn 
diện cho học sinh theo mục tiêu đào tạo, tạo cơ sở hình thành nhân cách con 
người mới. Mục đích của việc dạy và học bộ môn Âm nhạc ở trường THCS là 
giáo dục văn hóa âm nhạc cho học sinh nhằm trang bị cho các em những kiến 
thức đơn giản, các kĩ năng tạo điều kiện cho khả năng cảm thụ và thể hiện nghệ 
thuật âm nhạc, khơi dậy ở các em khả năng sáng tạo trong hoạt động âm nhạc, 
củng cố thêm về tình cảm đạo đức...Chính vì vậy đòi hỏi người giáo viên trực 
tiếp đứng lớp cần phải có sự đầu tư thời gian để tìm tòi, nghiên cứu nhằm tìm ra 
phương pháp tối ưu trong quá trình tổ chức hoạt động học tập cho các em để tiết 
học đạt hiệu quả. Đặc biệt, qua những bài TĐN các em có thể phát huy hết khả 
năng sáng tạo âm nhạc của mình. TĐN không thể đạt được mục tiêu như ở các 
trường chuyên nghiệp là “đọc thông, viết thạo” bản nhạc bởi thời gian quá ít và 
các em còn phải dành thời gian cho các bộ môn khác .Vì vậy, là người giáo viên 
trực tiếp đứng lớp bản thân tôi đã luôn cố gắng học hỏi, tìm tòi, rút kinh nghiệm 
để nhằm tìm cho mình những phương pháp tối ưu trong hoạt động giảng dạy. 
Trên cơ sở chỉ mang tính thực nghiệm, tôi xin mạnh dạn trình bày một số 
phương pháp mà tôi đã vận dụng có hiệu quả trong hoạt động giảng dạy phân 
môn TĐN, đặc biệt với đối tượng mà tôi nghiên cứu là học sinh lớp 9. Hi vọng 
rằng đây sẽ là những ý kiến bổ ích để cho các đồng nghiệp có thể tham khảo 
trong hoạt động giảng dạy của mình.
 II. CƠ SỞ THỰC TIỄN.
 1. Học sinh.
 Từ thực tế giảng dạy môn Âm nhạc tôi nhận thấy học sinh rất thích môn 
học, qua môn học các em được tiếp xúc, làm quen với nhiều bài hát nhiều kiến 
thức nhạc lí,TĐN hay Âm nhạc thường thức. Các em được hát múa và thể hiện 
tài năng âm nhạc của bản thân một cách tự nhiên, đặc biệt là học sinh lớp 9. 
Nhưng khi vào thực tế giảng dạy tôi cũng gặp không ít khó khăn như: nhiều phụ 
huynh học sinh chưa nhận thức được vai trò của môn học và còn cho rằng đây là 
môn học không quan trọng mà chỉ hướng các các con em học tập trung vào các 
môn tự nhiện, xã hội như toán, văn, ngoại ngữ không quan tâm đến việc 
chuẩn bị sách vở, đồ dùng học tập cho con hoặc nếu có cũng không đầy đủ. Bản 
thân nhiều học sinh khi học Âm nhạc cũng chưa tuân thủ theo yêu cầu của giáo 
viên, trong giờ học chưa tập trung, còn hay làm việc riêng , nói chuyện. Bên 
 4 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
 cho học sinh lớp 9.
cạnh đó, điều kiện để các em được giao lưu hay thưởng thức âm nhạc còn ít nên 
cũng ảnh hưởng đến tới cảm nhận và chưa phát huy hết khả năng âm nhạc của 
các em.
 2. Giáo viên.
 Các chuyên đề về phương pháp giảng dạy Âm nhạc chưa được tổ chức 
thường xuyên. Tôi ít có điều kiện được giao lưu, học hỏi đồng nghiệp để có thể 
trao đổi kinh nghiệm và áp dụng vào giờ dạy của bản thân để có một kết quả dạy 
học tốt hơn nữa.
 CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG VIỆC DẠY TĐN CHO HỌC SINH LỚP 9
 Muốn cho HS có một trình độ âm nhạc nhất định đòi hỏi sự nỗ lực của giáo 
viên. Và để thực hiện được yêu cầu đó các em phải xóa đi được “ nạn mù nhạc”, 
để tự mình hát những bài hát phổ thông yêu thích mà không bị phụ thuộc vào 
người khác biết nhạc. Bằng cách biết nốt nhạc các em sẽ tự làm chủ được đời 
sống âm nhạc của bản thân trong đời sống âm nhạc cộng đồng nhằm nâng cao 
đời sống tinh thần và góp phần vào việc phát triển đời sống âm nhạc của xã hội.
 Nhiều người cho rằng, ở nhà trường phổ thông học sinh chỉ có thể học hát 
mà không thể đọc được nhạc. Theo họ chỉ những em có năng khiếu mới thực 
hiện được yêu cầu này. Điều đó không đúng.
 Thực chất của nốt nhạc là một hệ thống các kí hiệu đơn giản dùng để mã 
hoá các yếu tố của âm nhạc, cách trình diễn của tiếng hát và tiềng đàn. Còn đọc 
nhạc chỉ là sự giải mã các kí hiệu đó để tái hiện lại tiếng đàn và tiếng hát. Đọc 
được nhạc, học sinh sẽ càng yêu thích âm nhạc, càng say sưa ca hát .
 Đối với phân môn TĐN giáo viên cần cho học sinh biết rằng TĐN không 
phải như “ đọc chữ", mà đọc như hát.
 Dạy TĐN cho học sinh lớp 9 bước đầu tập luyện giải mã các kí hiệu ghi 
chép nhạc, và học các bài TĐN để cho các em có ý thức hát đúng cao độ, trường 
độ, làm quen với các loại hình tiết tấu... để giúp các em hát được lời ca chính 
xác hơn. Qua những bài TĐN cũng giúp các em cảm thụ âm nhạc và giúp các 
em phát huy khả năng sáng tạo âm nhạc của mình.
 Ở trường THCS, TĐN không thể đạt được mục tiêu như ở trường âm nhạc 
chuyên nghiệp là “ đọc thông - viết thạo” bản nhạc vì thời lượng tiết học quá ít 
và đối tượng học sinh đại trà. Chính bởi vậy không thể yêu cầu quá cao đối với 
học sinh lớp 9. 
 Để rèn luyện kỹ năng đọc nhạc, cần nắm được phương pháp dạy TĐN kết 
hợp một số hoạt động khác trong qúa trình này như TĐN kết hợp với chỉ huy, 
TĐN - hát lời kết hợp với vận động, TĐN - hát lời kết hợp kiểm tra, TĐN kết 
hợp với sáng tác lời ca.
 1. VAI TRÒ CỦA VIỆC TĐN TRONG TRƯỜNG PHỔ THÔNG:
 5 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
 cho học sinh lớp 9.
 Đọc nhạc là thực hiện một hệ thống kĩ năng giải mã các kí hiệu ghi nhạc 
trong cùng một lúc là:
 + Kĩ năng nhận dạng khuông nhạc, nhớ tên dòng và khe.
 + Kĩ năng xác định tên nốt trên khuông có khoá.
 + Kĩ năng đọc đúng tương quan độ cao các nốt nhạc trên khuông có khoá 
theo giọng đã xác định (đọc giai điệu).
 + Kĩ năng nhận dạng các hình nốt, các kí hiệu có liên quan đến độ ngân cuả 
âm thanh, các dấu lặng để thể hiện đúng tương quan độ ngân (trường độ) giữa 
các hình nốt (độ tiết tấu).
 + Kĩ năng thực hiện các giá trị các kí hiệu ghi nhạc khác.
 Hoạt động này có nhiều tác dụng trong việc phát triển năng lực âm nhạc 
của học sinh. 
 - TĐN vừa rèn luyện tai nghe và giọng hát, vừa nâng cao cảm nhận âm 
nhạc của học sinh.
 - TĐN hỗ trợ kiến thức cho nội dung khác như học hát, đọc nhạc đúng sẽ 
giúp học sinh hát đúng giai điệu.
 - TĐN giúp học sinh nắm vững hơn về kiến thức nhạc lí.
 - TĐN cung cấp cho học sinh những bài tập có giá trị nghệ thuật cao để làm 
giầu kiến thức âm nhạc.
 2. THỰC TRẠNG DẠY TĐN CHO HỌC SINH LỚP 9: 
 2.1. Khả năng âm nhạc của học sinh lớp 9 
 - Học sinh lớp 9 bao gồm các em từ 15 đến 16 tuổi. Đây là giai đoạn phát 
triển nhân cách.
 - Phần đông ở lứa tuổi này, vốn kinh nghiệm tích luỹ về âm nhạc của các 
em đã nhiều hơn. Trong điều kiện sống hiện nay, theo nhịp độ phát triển của 
khoa học, kĩ thuật, công nghệ, văn hoá xã hội ... hàng ngày các em được tiếp xúc 
với âm nhạc qua các phương tiện thông tin đại chúng. Do đó ở nhiều vùng trung 
tâm, số lượng học sinh trung học cơ sở biết sử dụng nhạc cụ tăng dần lên về số 
lượng cũng như chất lượng.
 Vì vậy, tính chất cảm thụ âm nhạc của học sinh ở lứa tuổi này đã mang màu 
sắc độc lập, có lựa chọn và phức tạp hơn. Học sinh lớp 9 mau lớn, hồn nhiên. Sự 
phát triển của các cơ quan phát thanh, hình thành giọng hát, cũng theo cơ thể mà 
dần hoàn thiện. Tầm cữ giọng đã phát triển hơn tiểu học, nhưng không vượt quá 
âm khu chuyển giọng. Các em có thể hát ở quãng 9-10, âm vực tuy không rộng 
nhưng âm vang, trong trẻo và rất hấp dẫn. Có những em đang phát triển và 
thường bị vỡ giọng, giọng khàn khàn, ồm ồm.
 Học sinh lớp 9 có khả năng nghe rất tốt, bởi các em đó được làm quen ở 
lớp 6,7,8... Các em rất nhạy cảm, nhận biết nhanh, dễ dàng nắm được cao độ, 
trường độ, âm hình tiết tấu, đường nét giai điệu và hoàn toàn có khả năng phát 
 6 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
 cho học sinh lớp 9.
triển năng khiếu âm nhạc nếu có sự tiếp xúc thường xuyên, có định hướng, có 
phương pháp đối với âm nhạc. Học sinh lớp 9 có khả năng phản xạ nhanh nhạy 
với âm thanh. Nếu được tiếp xúc thường xuyên với âm nhạc, rèn luyện tích cực 
các hoạt động âm nhạc, trí nhớ âm nhạc trong các em sẽ dần dần phát triển.
 Học sinh lớp 9 rất ham thích hoạt động âm nhạc. Chính bởi vậy kết quả dạy 
học và giáo dục âm nhạc cho học sinh lớp 9 phụ thuộc vào mức độ nghiên cứu, 
hiểu biết tâm sinh lý của học sinh để lựa chọn những nội dung và phương pháp 
thích hợp.
 2.2. Chương trình phân môn TĐN lớp 9. 
TĐN Số 1 Cây sáo (Trích) Nhạc Ba Lan 
TĐN Số 2 Nghệ sĩ với cây đàn Nhạc Nga
TĐN Số 3 Lá xanh (Trích) Hoàng Việt
TĐN Số 4 Cánh én tuổi thơ Phạm Tuyên
 7 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
 cho học sinh lớp 9.
 8 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
 cho học sinh lớp 9.
 9 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
 cho học sinh lớp 9.
 Các bài TĐN trong chương trình Âm nhạc lớp 9 được viết ở giọng Son 
trưởng, Mi thứ hòa thanh, Pha trưởng, Rê thứ hòa thanh. Các nhịp đơn giản, âm 
vực không quá quãng 10, trường độ sử dụng các hình nốt trắng, nốt đen, nốt có 
dấu hóa bất thường ở các giọng thứ hòa thanh. Ngoài ra còn sử dụng các dấu hoa 
mĩ, dấu nối, dấu luyến, đảo phách, nghịch phách 
 - Phân môn TĐN là một phân môn khó đối với học sinh.
 - Điều kiện cơ sở vật chất ở các trường tuy đã khang trang hơn nhưng vẫn 
còn trong giai đoạn dần dần hoàn thiện. Có phòng học vẫn đang được lắp đặt, 
 10 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
 cho học sinh lớp 9.
chưa hoàn thiện, phòng cho bộ môn Âm nhạc còn thiếu nhiều ảnh hưởng đến 
hoạt động dạy và học, dẫn đến các giáo viên gặp trở ngại khi dạy học cho học 
sinh theo phương pháp mới, nhằm phát huy tính tích cực của học sinh.
 - Trình độ âm nhạc của học sinh cũng không đồng đều. Giáo viên nhiều khi 
vẫn phải dạy chay hoặc dạy theo lối truyền khẩu, hoặc sợ ảnh hưởng tới môn 
học 23khác nên không phát huy được hết khả năng.
 - Tình trạng học sinh ghi tên nốt nhạc vào SGK trở thành phổ biến. Các em 
không tự nhớ tên nốt trên khuông, bị phụ thuộc vào sách dẫn đến học phân môn 
này một cách thụ động đôi khi là sợ và dần dần không thấy hứng thú với phân 
môn này.
 CHƯƠNG III: NHỮNG GIẢI PHÁP VÀ THỰC NGHIỆM
 Cũng như dạy hát, phương pháp dạy TĐN cũng gồm nhiều bước, khi dạy 
một bài TĐN cho học sinh lớp 9 nên tiến hành theo các bước như thế nào? 
 - Để dạy tốt phân môn TĐN nhạc cần nắm được phương pháp dạy TĐN 
theo cách tương đối hoàn chỉnh gồm các bước sau: Đó cũng là những giải pháp 
nhằm “Rèn kĩ năng Tập đọc nhạc cho Học sinh lớp 9”
 I. RÈN KĨ NĂNG ĐỌC TĐN : 
 1. CÁC BƯỚC TRONG QUÁ TRÌNH DẠY TĐN:
 Tuỳ theo độ khó của bài TĐN và khả năng tiếp thu của học sinh nên 
phương pháp dạy mỗi người sẽ khác nhau:
 - Bước 1: Giới thiệu bài TĐN: 
 - Bước 2: Học sinh tìm hiểu về bài TĐN. 
 - Bước 3: Chia bài TĐN thành từng câu. 
 - Bước 4: Luyện đọc gam và một số âm ổn định (âm trụ).
 - Bước 5: Tập đọc nốt nhạc của từng câu.
 - Bước 6: Tập gõ hình tiết tấu chủ đạo trong bài TĐN. 
 - Bước 7: Đọc từng câu. Đây là bước quan trọng nhất khi học TĐN. 
 - Bước 8: Hát lời ca, ở đây cũng có sự đa dạng trong cách ghép lời.
 - Bước 9: Trình bày bài TĐN hoàn chỉnh. Gồm đọc nhạc và hát lời. 
 - Bước 10: Củng cố bài học. 
 11 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
 cho học sinh lớp 9.
 2. KẾT HỢP MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG KHI DẠY TĐN:
 Kết hợp các kiến thức là một yêu cầu đặt ra với mọi môn học ( hiện nay 
thường được gọi là “tích hợp” hoặc “lồng ghép”). Có thể kết hợp kiến thức giữa 
các môn học khác nhau, hoặc kết hợp kiến thức ở các nội dung trong cùng một 
môn học, tích hợp giáo dục Quốc phòng an ninh thông qua ý nghĩa của bài 
TĐN.
 Ví dụ: Bài TĐN số 3 : “Lá xanh” của nhạc sĩ Hoàng Việt.
 Ca khúc ấy ra đời và được hát vang trên mọi nẻo đường của Nam Bộ nó 
động viên được lớp lớp tuổi trẻ lên đường đầu quân cứu nước. Và có một nhà 
báo đó nhận xét : “Sức mạnh của một tác phẩm nghệ thuật chân chính đó động 
viên mọi người còn lớn hơn sức mạnh của cả sư đoàn đánh giặc”.
 Ngoài ra giáo viên giải thích các chỗ khó trong TĐN, đó là sự kết hợp kiến 
thức môn Văn học, môn Giáo dục công dân, môn Địa lý, môn Toán, hình thức 
này gọi là tích hợp liên môn.
 Khi giới thiệu về địa danh, xuất xứ bài TĐN số 1, 2
 Các bài TĐN trên liên quan kiến thức địa lý, nói về đất nước Ba Lan, 
nước Nga. Đây là các bài hát của các nước nhưng do các nhạc sĩ Việt Nam đặt 
lời mới.
 Khi giải thích về số chỉ nhịp 2 , 3 , là sự kết hợp với kiến thức môn Toán 
 4 4
 Ở môn Âm nhạc, khi học sinh đọc nhạc rồi hát lời, sau đó đánh nhịp hoặc 
vận động, đó là sự kết hợp các nội dung trong cùng một môn học.
 Trong quá trình dạy TĐN, việc kết hợp nhiều hoạt động khác nhau có tác 
dụng củng cố bài, hoàn thiện kĩ năng đọc nhạc của học sinh. Đó là một số hoạt 
động như:
 2.1. TĐN, hát lời kết hợp đánh nhịp:
 Sau khi học sinh đã đọc đúng giai điệu và hát trôi chảy, để nâng cao kĩ năng 
đọc nhạc, giáo viên yêu cầu các em TĐN, hát lời và kết hợp đánh nhịp (chỉ huy). 
Hầu hết các bài TĐN viết ở nhịp 2 , 3 nên sự kết hợp này không khó khăn đối 
 4 4
với học sinh. 
 12 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
 cho học sinh lớp 9.
 2.2. TĐN, hát lời kết hợp kiểm tra:
 Khi học sinh đã đọc đúng giai điệu và hát lời trôi chảy, giáo viên có thể tiến 
hành kiểm tra việc học tập của các em. Đây cũng là hình thức củng cố kiến thức 
để học sinh ghi nhớ bài tốt hơn, nhanh hơn.
 2.3. TĐN kết hợp viết lời mới:
 Hoạt động này giáo viên nên tiến hành trong tiết ôn tập và kiểm tra, vì để 
viết lời mới cần khá nhiều thời gian. Đây là hoạt động mang nhiều nét sáng tạo, 
nên học sinh cần có quá trình luyện tập từ quen thuộc tiến tới thuần thục.
II. DẠY TĐN Ở THCS THEO CHUẨN KIẾN THỨC KĨ NĂNG
 TĐN là việc đọc cao độ và trường độ các nốt nhạc nhằm tìm ra và thể hiện 
đúng giai điệu của bản nhạc. Đọc nhạc rất quan trọng, nó có ý nghĩa trong việc 
học tập và cảm nhận âm nhạc. Đây là một trong những hoạt động quan trọng 
nhất để phát triển năng lực âm nhạc của học sinh bởi nó đòi hỏi các em phải có 
tai nghe, nắm vững tên nốt nhạc, có khả năng giải mã và khám phá giai điệu, có 
cảm nhận về âm thanh và biết thể hiện đúng về cao độ, trường độ, tốc độ, sự 
ngắt nghỉ.
 - Học sinh phải đọc đúng tên nốt, cao độ của nốt, đọc đúng tiết tấu, đúng 
nhịp, đúng sắc thái tình cảm, hát đúng lời, biết đọc nhạc và gõ theo nhịp, gõ theo 
phách, gõ theo tiết tấu, đọc nhạc và hát lời dưới các hình thức : đơn ca, song ca, 
hòa giọng và đối đáp.
 Nội dung này là một thách thức không nhỏ đối với việc học âm nhạc của 
học sinh lớp 9, vì thế kĩ năng đọc nhạc cần dạy một cách từ từ để dần dần trở 
nên quen thuộc.
 1. ĐẶC ĐIỂM CỦA TĐN:
 - Bài TĐN số 1 viết ở giọng Son trưởng. 
 - Bài TĐN số 2 viết ở giọng Mi thứ hòa thanh.
 - Bài TĐN số 3 viết ở giọng Pha trưởng. 
 - Bài TĐN số 4 viết ở giọng Rê thứ hòa thanh.
 - Các bài TĐN viết ở nhịp 2 , 3 và có độ dài từ 13 đến 16 nhịp.
 4 4
 13 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
 cho học sinh lớp 9.
 2. MỤC TIÊU CỦA DẠY TĐN:
 - Học sinh hiểu bản chất của TĐN là quá trình khám phá ra giai điệu bản 
nhạc.
 - Học sinh nắm vững tên nốt nhạc, có kĩ năng giải mã về cao độ và trường 
độ của nốt nhạc để đọc đúng giai điệu, biết đọc bài TĐN kết hợp gõ phách hoặc 
đánh nhịp.
 - Giúp học sinh phát triển tai nghe, cảm thụ về âm thanh, tư duy sáng tạo, 
hỗ trợ việc học hát và phát triển năng khiếu âm nhạc của các em.
 3. KỸ THUẬT DẠY TĐN:
 Khác biệt đặc trưng giữa dạy hát và dạy TĐN là khi dạy hát giáo viên cung 
cấp giai điệu cho học sinh thông qua tiếng đàn và hát mẫu để các em hát đúng 
giai điệu lời ca. Còn khi dạy TĐN, học sinh cần tự giải mã và khám phá được 
giai điệu của bản nhạc, giáo viên chỉ nên hướng dẫn học sinh luyện tập cao độ, 
tiết tấu và phần nào đó dùng nhạc cụ giúp các em đọc đúng giai điệu. Giáo viên 
không đọc mẫu, đó là dạy truyền khẩu, giảm tính tích cực của học sinh và cũng 
không nên sử dụng đàn quá nhiều làm giảm khả năng khám phá của các em.
 3.1. Giới thiệu bài TĐN:
 - Giáo viên treo bài TĐN lên bảng, hoặc sử dụng màn chiếu .
 - Giáo viên giới thiệu ngắn gọn về tên bài, tác giả bài TĐN.
 Dạy bài hát thì có thể mở rộng thông tin về tác giả, nhưng dạy bài TĐN thì 
không nên. Học sinh chỉ cần biết bài TĐN do ai sáng tác, trích từ bản nhạc nào, 
không cần những thông tin mở rộng về tác giả, vì không có nhiều thời gian cho 
việc đó.
 VD: Bài TĐN số 4 là đoạn trích trong bài hát : “Cánh én tuổi thơ” của nhạc 
sĩ Phạm Tuyên. Đây là nhạc sĩ có nhiều sáng tác hay cho thiếu nhi...
 3.2. Tìm hiểu bài TĐN:
 - Khi tìm hiểu về bài TĐN, học sinh cần trả lời một vài câu hỏi như:
 ? Bản nhạc viết ở nhịp nào ? 
 ? Có dùng nhịp lấy đà không ? 
 ? Trong bài có những kí hiệu âm nhạc nào ?
 14 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
 cho học sinh lớp 9.
 ? Nốt thấp nhất và nốt cao nhất là nốt nào ? 
 ? Có những hình nốt nào ? 
 ? Bài TĐN có thể chia thành mấy câu ?
 Đôi khi tạo cho học sinh tập nói tên nốt nhạc trong từng câu nếu giáo viên 
nhận thấy các em chưa thật nắm vững tên nốt nhạc.
 3.3. Luyện tập cao độ:
 - Giáo viên hỏi học sinh về cao độ các nốt sử dụng trong bài TĐN, các nốt 
từ thấp đến cao, giáo viên viết lên bảng thành thang âm. Cho học sinh đọc các 
âm có trong bài từ âm thấp đến âm cao và ngược lại.
 3.4. Luyện tiết tấu:
 - Giáo viên viết tiết tấu của bài TĐN lên bảng (thông thường viết tiết tấu 
câu đầu tiên). Nếu không viết lên bảng, giáo viên cần chỉ vào bài TĐN để học 
sinh nhận ra âm hình tiết tấu đó.
 - Giáo viên gõ tiết tấu làm mẫu.
 - Giáo viên hướng dẫn học sinh luyện tập tiết tấu.
 3.5. Tập đọc từng câu.
 - Giáo viên đàn giai điệu cả bài một lần để học sinh bước đầu hình dung ra 
giai điệu, đồng thời giúp các em thấy tự tin hơn.
 - Giáo viên dùng nhạc cụ để lấy âm thanh mẫu rồi chỉ từng nốt của câu 1 để 
cả lớp đồng thanh đọc. Khi học sinh không đọc được, giáo viên nên đàn giai 
điệu câu 1 vài ba lần, nhắc học sinh vừa lắng nghe, vừa quan sát nốt nhạc và đọc 
thầm theo. Giáo viên cho học sinh học từng câu, nối các câu, nối đoạn và hoàn 
thành cả bài “TĐN”.
 3.6. Tập đọc cả bài :
 - Giáo viên đàn giai điệu, học sinh đọc cả bài hoà với tiếng đàn, vừa đọc 
vừa gõ tiết tấu.
 - Giáo viên chỉ định một vài học sinh khá đọc bài, làm mẫu cho các bạn.
 - Giáo viên lắng nghe học sinh đọc để phát hiện chỗ sai, giáo viên hướng 
đẫn sửa sai.
 3.7. Ghép lời ca:
 15 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
 cho học sinh lớp 9.
 - Giáo viên đàn giai điệu, nửa lớp đọc nhạc đồng thời nửa lớp còn lại tập 
ghép lời. Giáo viên chỉ định học sinh hát lời. Giáo viên sửa chỗ sai. Giáo viên 
hướng dẫn học sinh hát lời và gõ phách.
 3.8. Củng cố, kiểm tra:
 - Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc nhạc, ghép lời kết hợp gõ phách hoặc 
đánh nhịp.
 - Hướng dẫn học sinh trình bày bài TĐN theo tổ, nhóm hoặc cá nhân.
III. PHƯƠNG PHÁP DẠY TĐN TÍCH CỰC
 Về cách dạy TĐN, trước đây nhiều giáo viên thường quan niệm như dạy 
một bài xướng âm ở các trường chuyên nghiệp, họ yêu cầu học sinh phải tự đọc 
đúng cao độ, trường độ và thể hiện sắc thái của bài TĐN. Hoặc giáo viên ra sức 
dạy học sinh theo lối truyền khẩu, tức là giáo viên đọc tên nốt nhạc, học sinh tập 
đọc theo.
 Cách dạy đó thực sự gây nên sự căng thẳng, nặng nề, làm cho học sinh ngại 
học phân môn này. Chính vì thế tiết dạy trở nên kém hiệu quả, không phù hợp 
với mục đích và yêu cầu dạy âm nhạc ở trường THCS.
 Cách dạy thích hợp và hiệu quả nhất là khi dạy học sinh đọc cao độ, giáo 
viên dựa vào tiếng đàn để làm mẫu cho các em. Việc thể hiện trường độ và tiết 
tấu phải chuẩn bị bằng những bài tập tiết tấu trong mỗi tiết học, bài học. Giáo 
viên đàn từng câu ngắn cho học sinh nghe và đọc theo trôi chảy, chuẩn xác, sau 
đó ghép từng câu thành bài hoàn chỉnh và kết hợp gõ phách. Cách dạy này đã 
kiểm nghiệm thực tế rất phù hợp với học sinh lớp 9 ở trường tôi.
 Phải thể hiện trong cùng một lúc các kĩ năng trên là một yêu cầu khó đối 
với học sinh lớp 9 vì thời lượng của mỗi tiết học quá ít. Các tiết học lại được 
phân bố quá thưa, sĩ số học sinh mỗi lớp không đông, khả năng âm nhạc của học 
sinh không đồng đều, phương tiện dạy và học bộ môn Âm nhạc ở trường phổ 
thông còn thiếu thốn.
 Để khắc phục những nhược điểm trên, việc nghiên cứu và giảng dạy bộ 
môn với một hệ thống phương pháp và thủ pháp mang tính đặc trưng phù hợp 
với đặc điểm dạy và học trong nhà trường. Việc dạy tách biệt các kĩ năng giải 
 16 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
 cho học sinh lớp 9.
mã chữ nhạc như kĩ năng tập đọc giai điệu, kĩ năng thực hành tiết tấu, kĩ năng 
biết tên nốt trên khuông có khoá, kĩ năng đọc nhạc trên khuông là phù hợp với 
học sinh.
 1. DẠY ĐỌC GIAI ĐIỆU:
 Cách dạy này chủ yếu giúp giáo viên dạy học sinh đọc đúng cao độ nối tiếp 
giữa các âm trong một giọng nhất định mà không phụ thuộc vào tiết tấu, nhịp 
điệu, hình nốt trên khuông và các kí hiệu khác. Độ ngân của mỗi âm dài hay 
ngắn tuỳ thuộc vào người dạy và người đọc, miễn sao đọc đúng được quan hệ 
cao độ của các âm đó.
 1.1. Cơ chế phát âm của dây thanh:
 Như chúng ta đã biết mỗi một nhạc khí có một cơ chế phát âm riêng. Bộ 
máy phát âm của con người cũng là một loại nhạc khí mà hai dây thanh thực 
chất là 2 dây cơ đàn hồi đặc biệt. Sự dài ngắn, dày mỏng, co giãn, căng trùng 
của nó quyết định sự phát âm trầm bổng của tiếng nói tiếng hát. Muốn có âm 
thanh trước tiên dây thanh phải rung động. Muốn dây thanh rung động cần phải 
có 2 lực.
 + Lực thứ nhất là lực đẩy hơi từ phổi lên lọt qua kẽ hở của 2 dây thanh làm 
cho chúng rung lên tạo ra âm. Lực đẩy mạnh dây thanh rung mạnh cho âm thanh 
to, lực đẩy nhẹ dây thanh rung nhẹ cho âm thanh nhỏ.
 + Lực thứ 2 là lực căng trùng của âm thanh, khi căng cho âm cao, bổng, khi 
trùng âm trầm thấp.
 1.2. Âm trung bình:
 - Khi dạy học sinh tập đọc một thang âm, phải để các em đọc trong tầm 
giọng. Âm bắt giọng phải là âm trung bình của thang âm được đọc ở tầm trung 
bình của tầm giọng. Từ âm trung bình cho đọc phát triển lên cao rồi xuống thấp. 
Vì khi đọc lên cao, lực đẩy hơi mạnh nên dễ điều chỉnh.
 - Nếu bài TĐN được bắt đầu bằng âm thấp hoặc âm cao của thang âm, giáo 
viên cũng phải rèn luyện học sinh có thói quen bắt giọng bằng âm trung bình của 
thang âm ở tầm trung bình của giọng để từ đó bắt vào bài cao hay thấp. Đó là 
yêu cầu đầu tiên để từng học sinh tập đọc giai điệu cho đúng.
 17 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
 cho học sinh lớp 9.
 1.3. Cách đọc các âm cao và thấp của thang âm:
 - Khi học sinh đọc không đúng các âm bổng hoặc trầm, ta hay dùng các câu 
gợi ý: em hãy đọc cao lên hoặc em hãy đọc thấp xuống. Các tiếng cao lên, thấp 
xuống không gợi mở cụ thể cách thức để các em phát âm cho đúng. Muốn các 
em đọc đúng ta hãy thay cụm từ đọc cao lên bằng cụm từ đọc to lên, mạnh lên 
và thay cụm từ đọc thấp xuống bằng cụm từ đọc nhỏ đi, nhẹ đi, các cụm từ này 
gợi mở cơ thể phát âm đúng tuy còn thô. Qua luyện tập nhiều lần các em sẽ có 
kinh nghiệm tự điều chỉnh lực căng trùng của dây thanh để phát âm đúng các âm 
trầm bổng mà không phụ thuộc vào lực đẩy của hơi.
 1.4. Tập đọc từ câu ngắn đến câu dài:
 - Khi mới tập đọc, tốc độ phát âm chậm nên mỗi lần lấy hơi chỉ nên đọc 
từng chuỗi 3 âm. Khi việc phát âm thành thạo dần thì lượng phát âm trong mỗi 
lần lấy hơi sẽ tăng từ 3 âm lên 4 âm, 5 âm, và 6, 7 âm. Số lượng âm càng nhiều 
tốc độ đọc càng nhanh, giúp học sinh nhanh chóng đọc thành thạo do phản xạ 
nhận biết kí hiệu và phản xạ phát âm càng nhanh.
 1.5. Tập đọc các quãng từ dễ đến khó:
 - Tập đọc lên, xuống các quãng liền bậc trước, đến các quãng cách bậc gần 
(q3, q4) rồi mới đến các quãng cách bậc xa (quãng 5,6,7,8) quãng cách đi lên 
trước, đi xuống sau.
 1.6. Vần nhạc:
 - Cũng giống như phép tạo âm trong tiếng việt, từ những con chữ riêng lẻ 
liên kết lại thành những vần. Vần dễ học trước, vần khó học sau. Trong âm nhạc 
cũng vậy, nó cũng có sự liên kết giữa các âm trong giai điệu. Vì vậy thuật ngữ 
vần nhạc đã được tạm dùng để chỉ sự liên kết đó. Có 2 loại vần nhạc: vần liền 
bậc và vần cách bậc.
 + Vần liền bậc: là những vần được tạo thành bằng các mối liên kết nối tiếp 
liền bậc đi ngang, đi lên hoặc đi xuống giữa các âm thanh. Đây là vần dễ đọc 
nhất dùng cho học sinh luyện đọc ban đầu để làm quen với thang âm.
 + Vần cách bậc: là những vần được tạo thành bởi 1 hay 2 quãng cách nằm ở 
giữa vần với 1 âm tiếp đầu và 1 âm tiếp cuối, là những quãng liền bậc đi lên 
 18 Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phân môn TĐN 
 cho học sinh lớp 9.
hoặc đi xuống nối tiếp với các quãng cách. Chính các cách nối tiếp với âm đầu 
và âm cuối khác nhau mà chúng làm cho việc đọc quãng cách ở giữa vần có 
mức độ dễ, khó khác nhau và tạo ra nhiều dạng của vần.
 1.7. Đọc theo chữ nốt:
 - Chữ nốt là thuật ngữ gọi hệ thống các kí hiệu viết tắt bằng những con chữ 
đầu của các chữ ghi tên 7 âm cơ bản: Đô, Rê, Mi, Pha, Son, La, Si. Các chữ nốt 
này được viết bằng những chữ thường không viết hoa hoặc in chữ in, phù hợp 
với trình độ và khả năng đọc của học sinh.
 - Chữ nốt là kí hiệu độ cao đơn giản và rõ ràng nhất lại được bài tập ở mức 
độ cơ bản để làm tư liệu giảng dạy và học tập, rất thuận lợi cho giáo viên và học 
sinh ghi chép bài ở trên lớp được nhanh và chính xác, sử dụng thời gian ở trên 
lớp một cách có ích để thực hành. Với chữ nốt, giáo viên có điều kiện thời gian 
để rèn luyện và kiểm tra khả năng nghe, ghi giai điệu ở trên lớp. Với chữ nốt, 
giáo viên có thể tiến hành các thủ pháp dạy đọc giai điệu theo sơ đồ vần nhạc, 
đọc theo cách phát triển để thực hành tiết tấu. Đồng thời sơ đồ chữ nốt còn giúp 
học sinh có nhiều thuận lợi để làm những bài tập nhạc ngắn, phát huy khả năng 
sáng tạo âm nhạc của học sinh, khắc phục tâm lý tự ti khi phải ghi bằng nốt nhạc 
trên khuông.
 2. DẠY THỰC HÀNH TIẾT TẤU:
 - Tiết tấu là quan hệ độ ngân dài, ngắn hay không ngân nối tiếp nhau của 
một chuỗi âm thanh. Dạy thực hành tiết tấu là dạy thể hiện mối quan hệ đó. 
Trong hệ thống các kí hiệu ghi nhạc, tiết tấu được thể hiện bằng các hình nốt và 
các dấu lặng khác nhau.
 2.1. Cách dạy hình nốt đen:
 - Cho học sinh vừa gõ phách câu đầu bài “Như có Bác trong ngày vui đại 
thắng” (thuật ngữ và kĩ năng gõ phách, nhịp, vỗ theo lời ca các em đã học và thể 
hiện). Khi học sinh vừa hát vừa gõ phách, Giáo viên dùng phấn đánh dấu lần 
lượt từng tiếng gõ phách đó bằng các dấu chấm trên một đường thẳng ngang trên 
bảng, các chấm đó có cự li bằng nhau thể hiện thời gian ngân bằng nhau của mỗi 
 19